Koyunlarda topallığın serum kortizol ve bazı antioksidan ve oksidan parametrelere etkisi

Bu çalışmanın amacı; farklı topallık skoruna sahip koyunlarda, topallığın serum kortizol, total oksidan ve total antioksidan kapasite üzerine etkilerinin değerlendirilmesidir. Çalışma, Afyonkarahisar'ın Bolvadin ilçesinde bulunan özel koyun işletmelerinde gerçekleştirildi. Çalışmada; 2-6 yaşları arasında değişen 12 adet sağlıklı koyun, 24 adet topal koyun olmak üzere toplamda 36 koyun kullanıldı. Koyunlar sağlıklı koyunlar ve topal koyunlar olmak üzere iki gruba ayrıldı. İki gruptaki hayvanlar topallık skorlaması için serbest olarak yürütüldü ve gözlemlendi. Çalışmaya dahil edilen bütün koyunların topallık skorlaması yapıldı ve topallık skorları not edildi. Sağlıklı ve topallayan koyunlardan kan örnekleri alınarak, serum kortizol, TAS ve TOS değerleri ölçüldü. Serum kortizol ve TOS düzeylerinin topal koyunlarda, sağlıklı koyunlara göre sayısal olarak daha yüksek olduğu ancak bu değerler arasında istatistiksel açıdan önemli bir fark olmadığı gözlendi (p<0,05). Topal koyunlar arasında; 18'inin (%75) topallık skorunun 1 olduğu, 6 tanesinin (%25) topallık skorunun 2 olduğu belirlenirken topal koyunların hiçbirinde topallık skorunun 3 olmadığı gözlendi. Topallık skoru 1 olan koyunların 18'inde (%100) piyeten belirlendi. Topallık skoru 2 olan koyunların ise 2 tanesinde (%33) piyeten, 1 tanesinde (%17) tüylüce ve 3 tanesinde (%50) koyun digital dermatitis tespit edildi. Topallığın sebebi yönünden değerlendirildiğinde; topal koyunların 20 tanesinde piyeten (%83), 3 tanesinde digital dermatitis (%13), 1 tanesinde tüylüce (%4) saptandı. Sonuç olarak; koyunlarda topallığın serum kortizol, TAS ve TOS düzeylerini minimal düzeyde etkilediği ve buna bağlı olarak koyunlarda topallığın şiddetine bağlı olarak hafif veya orta düzeyde strese neden olabileceği düşünülmektedir. Anahtar kelimeler: Kortizol, TAS, TOS, Koyun, Topallık, Stres