Kozmik başlangıcın antropolojisi: Mit, felsefe, din ve bilimde ilksel madde

Bu tez, insanlık tarihinin en kadim sorularından biri olan evrenin başlangıcı ve "ilksel madde" meselesini sosyal bilimler perspektifinden ele almaktadır. Çalışmanın çıkış noktası, farklı kültür ve dönemlerde insan zihninin "başlangıç" olgusunu nasıl kavramsallaştırdığı ve ilk varlığı hangi imgelerle açıkladığı sorusudur. Bu amaçla tez dört ana eksende yapılandırılmıştır. İlk bölümde, dünyanın farklı coğrafyalarından seçilmiş yaratılış mitleri üzerinden kozmogoni anlayışları incelenmiş; ilksel su, kaos, toprak, gök veya kozmik yumurta gibi simgesel başlangıç unsurlarının antropolojik anlamı değerlendirilmiştir. İkinci bölümde, Antik Yunan'dan İslam düşüncesine kadar felsefi gelenekte "arkhe" arayışı ve ilk ilke tartışmaları ele alınmış; maddenin ezeliliği, değişim ve birlik sorunları üzerinden filozofların katkıları analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde, Yahudilik, Hristiyanlık, İslam, Hinduizm ve Budizm'in yaratılış öğretisi incelenmiş; kutsal metinlerdeki kozmogoniler ile ilksel varlık anlayışları karşılaştırmalı bir bakışla tartışılmıştır. Dördüncü bölümde ise modern bilimsel kozmoloji ele alınmış; Big Bang kuramı gibi modeller üzerinden evrenin kökenine dair çağdaş yaklaşımlar değerlendirilmiştir. Tezin bütününde amaçlanan, ilksel madde meselesi üzerinden insanoğlunun evrenin kökenine bakışını tarihsel ve kültürlerarası düzeyde karşılaştırmalı biçimde ortaya koymaktır. Bu yönüyle çalışma, insan zihninin hayal gücü ile bilimsel düşüncesi arasındaki süreklilik ve kopuşları görünür kılmakta, folklorik, antropolojik ve felsefi bir sentez sunmaktadır.