Kırgızistan'ın Ruslar tarafından işgali (19. yüzyılın ikinci yarısı)

Kırgızistan'nın Ruslar tarafından işgalini (19. Yüzyılın İkinci Yarısı) konu alan tez çalışmamızda, Sovyet Dönemi bilim adamlarının bu olayı nasıl değerlendirdikleri ve olaya hangi perspektiften baktıkları farklı açılardan incelenmiştir. Araştırmamızın en önemli kaynağını, "Türkistan Derlemesi" oluşturmaktadır. Zira bu derlemede Hokand Hanlığı ve onun yıkılış süreci ile Rusya İmparatorluğu'nun yürüttüğü siyasî yapılar hakkında bilgiler yer almaktadır. Ayrıca bu derlemede, Türkistan ve Türk halklarının eski, orta, modern çağdaki sosyal hayatı, ekonomik durumu, kültürü, dini ve cografyası hakkındaki değerli bilğilere de yer verilmektedir. Kırgızistan'ın en önemli bilim adamlarından B. Camgerçinov'un, "Kırgızistan'ın gönüllü olarak Rusya'nın himayesi altına girdiğini" ifade ettiği bilinmektedir. O dönemlerde başka bir teoriyi ifade etmek veya düşünmek mümkün değildi. Kırgızistan'ın bağımsızlığını kazanmasına kadar, Turdakun Usubaliyev'in döneminde de bu teorinin doğruluğu kabul edilmiştir. Kırgızistan'ın 19. Yüzyılda Rus hakimiyeti altına girmesi, yakın tarihteki Kırgız bilim adamları tarafından farklı bakış açılarıyla ele alınmış ve bu konu birinci teoriye aykırı ifadelerle açıklanmıştır. Kırgız bilim adamlarından T. Kenesarıyev, T. Çorotegin, T. Ömürbekov gibi ünlü tarihçiler yaptıkları araştırmalar sonucunda, Kırgızistan'ın gönüllü olarak Rus İmparatorluğu'nun himayesine girmediğini, hatta Güney Kırgızistan'ın kanlı bir şekilde fethedildiğini belirtmişlerdir. Bu kavram, dönemin etkin siyasî yapısının ilkeleriyle çelişiyor gibi görünse de, aslında dünya tarihi açısından yapılan araştırmalar sonucunda ortaya atılmış bir görüştür. Rusya'nın sömürgeleştirmek istediği Kırgızistan, 19. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Rusya'nın ilgisini çekmeye başlamıştır. O dönemde var olan hakimiyet altına alma politikası, 1860'larda daha da güçlenmiştir. Kırgız topraklarını Rus egemenliğine sokma politikası, 1876 yılında Hokand Hanlığı'nın yıkılmasıyla gerçekleşmiştir. Anahtar Kelimeler: Rus İşgali, Türkistan Derlemesi, Sömürge, Hokand Hanlığı