Kripto paralar arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bitcoin ve altcoinlere ilişkin ekonometrik bir uygulama

Kripto paraların popülerliğinin artmasıyla beraber yaşanan hızlı fiyat yükselişleri yatırımcılar için önemli fırsatların ortaya çıkmasına neden olmaktadır. Sanal paralar arasındaki ilişkiler ve sanal paralarda görülen fiyat oynaklıklarının sebepleri birçok yatırımcı tarafından merak edilmektedir. Bu doğrultuda ilk olarak piyasaya giren Bitcoin ve devamında ortaya çıkan altcoinlerin hakkındaki araştırmalar son dönemlerde artış göstermiştir. Bu çalışmanın amacı sanal piyasalarda yatırımcılar tarafından oluşturulacak portföylerde hangi kripto paraların bulunması gerektiğinin belirlenmesidir. Araştırma kapsamında sanal piyasalardaki işlem hacminin %88'ini oluşturan ve en yüksek işlem hacmine sahip ilk 10 kripto para biriminin 2013-2020 yılları arasında çeşitli başlangıç tarihlerinden oluşan günlük kapanış fiyatları baz alınmıştır. Kripto paralar arasında uzun dönemde nasıl bir ilişki olduğu ortaya konulup, hangi sanal paralardan oluşturulacak portföyler ile portföy çeşitlendirmesi yapılarak riskin minimize edilmesi durumu değerlendirilmiştir. Uygulama kısmında öncelikle serilerin durağanlık seviyeleri Carrion-i Sylvestre (2009) birim kök testi ile incelenmiştir. Birim kök testi sonucunda 28 eşleşmeye yapısal kırılmaları gösteren Maki (2012) Eşbütünleşme testi yapılmıştır. 11 eşleşmede uzun dönemli birlikte hareket gösteren alternatif hipotez kabul edilmiş, 17 eşleşmede ise söz konusu ilişkinin olmadığını gösteren sıfır hipotezi kabul edilmiştir. Seviyede durağan çıkan serilere ARDL Sınır Testi uygulanmış, 4 eşleşmede uzun dönemli ilişki tespit edilmiştir. Uzun dönemli eşbütünleşme ilişkisinin yönünü ve kuvvetini belirlemek için yapılan katsayı tahmincisi testleri sonucunda ise 13 eşleşmede uzun dönemli pozitif yönlü bir ilişki, 2 eşleşmede ise negatif yönlü bir ilişki tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda uzun dönemde eşbütünleşme görülmeyen ve negatif yönde hareket görülen sanal paraların portföye eklenmesi yatırımcılar için oldukça isabetli bir karar olacaktır. Daha önce yapılan araştırmalar incelendiğinde Polat ve Gemici (2018), Ciaian ve diğerlerinin (2018) ulaştığı sonuçlar bu çalışma kapsamında tespit edilen bulgular ile benzerlik göstermektedir. İlerleyen dönemdeki araştırmalarda sanal paraların uzun dönemli saatlik verilerinin kullanılması, makroekonomik gelişmelerin, döviz kurlarının, sanal para arz ve talebinin değişken olarak kabul edilerek yapılacak analizler araştırmacılar ve yatırımcılar için yeni bulgular ortaya koyabilecektir.