Kırkağaç kavun genotiplerinde klasik ve moleküler teknikler kullanılarak fusarium solgunluğu (fusarium oxysporum f. sp. melonis) ve küllemeye (podosphaera xanthii) dayanıklı nitelikli yarı yol materyallerinin geliştirilmesi

Bu tez araştırması "Kırkağaç Kavun Genotiplerinde Klasik ve Moleküler Teknikler Kullanılarak Fusarium Solgunluğu (Fusarium oxysporum f. sp. melonis) ve Küllemeye (Podosphaera xanthii) Dayanıklı Nitelikli Yarı Yol Materyallerinin Geliştirilmesi" amacıyla yürütülmüştür. Araştırmanın arazi çalışmaları, bazı pomolojik analizler, klasik testlemeye göre hastalıklara dayanıklılık çalışmaları Antalya Tarım A.Ş.'ne ait sebze ıslahı tesislerinde pomoloji labaratuvarı ve testleme ünitesinde, moleküler analizler ise Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü Moleküler Analizler Laboratuvarında yapılmıştır. Çalışmada AT-1 ve AT-5 hatlarının melezlenmesiyle elde edilen hibrit ve devam eden kendileme çalışmalarından elde edilen materyaller kullanılmıştır. Araştırma kapsamında bitki, yaprak ve meyveler üzerinde büyüme, fenolojik ve pomolojik gözlem ve ölçümlerin yanında Fusarium solgunluğu [Fom-1 (0 ve 2 ırkları) ve Fom-2 (0 ve 1 ırkları)] ve külleme (Pm-5) hastalıklarına karşı klasik testlemeler ve markör yardımıyla PCR okumaları yürütülmüştür. Araştırma sonuçlarına göre bitkiler ve yapraklar üzerinde yapılan gözlem ve ölçümlerde genotipler arasında farklılıklar belirlenmiştir. İncelenen genotiplerin tamamının monoik çiçek yapısına sahip olduğu, F2 aşamasında meyve et kalınlığı sadece 40.genotipte en yüksek belirlenirken, F3 aşamasında 3 genotipte (sıraısyla 115, 85 ve 66. genotipler) en yüksek oalrak bulunmuştur. Meyve kalitesi göstergelerinden biri olan SÇKM değeri F2 aşamasında 3 genotipte (sırasıyla 85, 54, ve 64. genotipler) en yüksek iken, F3 aşamasında ise 2 genotipte (sırasıyla 66 ve 27. genotipler) en yüksek değere ulaşmıştır. Meyve ağırlığı açısından genotiplerden F2 aşamasında 4 genotipte (sırasıyla 35, 9, 47 ve 40. genotipler) ve F3 aşamasında 2 genotipte (sırasıyla 35 ve 71. genotipler) en yüksek değerler elde edilmiştir. Moleküler analizler sonucunda F2 aşamasındaki genotiplerimizden 12 adeti NBS1-CAPS markörü ile Fom-1 için homozigot dayanıklı, 43 adeti heterozigot dayanıklı bulunurken, SSR154 markörü ile Fom-2 için genotiplerin 17 adeti homozigot dayanıklı ve 93 adeti ise hassas olarak tespit edilmiştir. Pm-5 için yapılan moleküler analizlerde, SSR12202-220 markörü ile 57 genotip homozigot dayanıklı, CMMS30-3 markörüne göre ise 72 adet genotip homozigot dayanıklı olarak belirlenmiştir. Küllemeye karşı F3 aşamasında gerçekleştirilen klasik testleme sonucunda 27 genotipin dayanıklılığı yüksek bulunmuştur. F3 genotiplerinde Pm-5 için SSR12202-220 primeri ile 10 genotipin küllemeye karşı dayanıklı olduğu, CMMS-30-3 primeri ile 5 genotipin dayanıklı olduğu görülmüştür. F3 genotiplerinde klasik testleme ve hastalık skorlamalarına göre Fom-1'e karşı 12 genotipin, Fom-2'ye karşı ise 20 genotipin dayanıklı olduğu bulunmuştur. F3 genotiplerinde NBS1-CAPS markörü ile 17 adet genotip Fom-1 için homozigot dayanıklı, 27 adeti heterozigot dayanıklı ve 39 genotip hassas olarak değerlendirilmişitr. Fom-2 için genotiplerin 55 adeti SSR154 markörü ile homozigot dayanıklı olarak görülmüş ve 28 adeti ise hassas bantta tespit edilmiştir.