Kromik boyarmaddelerin kapsülasyonu ile ürün işaretlemede kullanımı üzerine alternatif yöntemler

Günümüz tekstil endüstrisinde moda alanında kullanımı ile ön plana çıkan fakat uygulama alanı çok çeşitli olan fotokromik boyarmaddelerden ürünlerin korunması, işaretlenmesi ve taklit edilebilmesini önleme gibi fonksiyonel özellikler kazandırmada faydalanılabilir. Bu boyarmaddeler, UV veya görünür ışıkla renk değiştirebilen boyarmaddelerdir. Genellikle karanlık ortamda renksizdirler ancak güneş ışığına veya UV radyasyona maruz kaldıklarında materyalin molekül yapısı değişir ve böylece renk oluşumu meydana gelir. Mikrokapsülasyon teknolojisi ile bu boyarmaddeleri çevresel etkilere karşı uzun süre korumak, tekstil materyallerine aplikasyonunu geliştirmek ve fotokromik etkilerini artırmak mümkündür. Fotokromik özellikteki içerikleri 1,1'-Diheptyl-4,4'-bipyridinium dibromide; 1',3'-Dihydro-1',3',3'-trimethyl-6-nitrospiro[2H-1-benzopyran-2,2'-(2H)-indole] ve 1',3'-Dihydro-8-methoxy-1',3',3'-trimethyl-6-nitrospiro[2H-1-benzopyran-2,2'-(2H)-indole] olan üç farklı fotokromik boyarmadde kabuk materyalleri (etil selüloz, melamin-üre-formaldehit) ile mikrokapsülasyon yöntemlerinden koaservasyon ve in-situ polimerizasyonu yöntemlerine göre kapsüllenmiştir. Üretilen mikrokapsüllerin karakterizasyon çalışmaları FTIR (Fouier Transform Kızılötesi Spektroskopisi), XRD (X-Işını Difraktometresi), DSC (Diferansiyel Taramalı Kalorimetri), SEM (Taramalı Elektron Mikroskobu) ve partikül büyüklüğü ve dağılımı analizleriyle gerçekleştirilmiş ve mikrokapsüller tekstil ürünlerine (iplik ve dokuma kumaş) iplik formunda boyama ve baskı yöntemlerine göre aplike edilmiştir. Elde edilen tekstil ürünleri üzerinde fotokromik özellikteki mikrokapsüllerin etkinlikleri için farklı ışık kaynakları altında renk değişimleri gözlemlenmiş ve renk değerleri belirlenmiştir. Ayrıca bu çalışmada laboratuvar koşullarında elde edilen fotokromik özellikteki mikrokapsüllerin sağladığı etkiler, piyasada bulunan üç farklı renk (violet, mavi ve turuncu) ticari fotokromik boyarmaddelerin sağladığı sonuçlar ile karşılaştırılmıştır. Bu tez çalışmasında fotokromik boyarmaddelerin taklitçiliğin önlenmesinde kullanımı araştırılmıştır. Dokuma kumaşların kenar dokumalarında firma isminin veya logosunun boyanmış ipliklerle dokunması yoluyla veya ramöz makinasında son kurutma öncesi direk baskı yoluyla aktarılması hedeflenmiştir. Yapılan çalışmalar sonunda uygulamanın taklit ürünlerin belirlenmesinde kullanılabileceği ortaya konmuştur.