Kronik nonspesifik bel ağrılı bireylerde engelliliği etkileyen faktörlerin incelenmesi

Kronik nonspesifik bel ağrısı (KNBA), gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde ciddi fiziksel, psikolojik ve ekonomik kayıplara neden olan önemli bir sağlık sorunudur. Bireylerin iş hayatı dâhil olmak üzere günlük yaşam aktivitelerini önemli ölçüde kısıtlamaktadır. Bu durumda bireylerin yaşam kalitelerini, fiziksel ve psikolojik durumlarını olumsuz etkilemektedir. Sağlık sisteminde ve yaşam kalitesinde görülen olumsuz etkilerin büyük bir kısmı ağrının neden olduğu engelliliğe atfedilebilir. Kronik bel ağrısı ile engellilik arasındaki ilişki ise karmaşık ve çok faktörlü bir olgudur. Birçok çalışma ağrı prevalansını ve ağrıya etki edebilecek faktörleri belirlemeye odaklanmış ancak bu durum ile ilişkilendirilebilecek engelliliği dikkate almamıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı KNBA olan bireylerde engelliliği etkileyen faktörlerin incelenmesidir. Bu araştırma, gözlemsel bir araştırma olarak planlandı. Araştırma popülasyonunu uzman fizik tedavi doktoru tarafından KNBA tanısı almış olup, Eylül 2024-Mart 2025 tarihleri arasında Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Yüksekokuluna tedavi amacı ile yönlendirilen hastalar oluşturdu. Hastaların engellilik düzeyi Oswestry Engellilik İndeksi (OEİ) ile, ağrı şiddeti görsel analog skala (GAS) ile, kinezyofobi düzeyi Tampa Kinezyofobi Ölçeği (TKÖ) ile, depresyon şiddeti Beck Depresyon Ölçeği (BDÖ) ile, denge değerlendirmesi Biodex denge cihazı ile, eklem hareket açıklığı (EHA) değerlendirmesi manuel gonyometre ile, alt ekstremite kas kuvveti değerlendirmesi beş kez otur kalk testi (BKOKT) ile, fonksiyonel durum değerlendirmesi zamanlı kalk yürü testi (ZKYT) ile ve spinal durum spinal mouse ile değerlendirildi. Bağımsız değişkenlerin birbiri ile olan ilişkisi Pearson korelasyon analizi ile değerlendirildi. Engellilik düzeyinin belirleyicilerinin belirlenmesinde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanıldı. Araştırmaya yaş ortalaması 46,49±12,61 olan, 134'ü kadın ve 118'i erkek olmak üzere 252 birey dâhil edildi. OEİ ile GAS, TKÖ, BDÖ, dinamik ve statik denge parametreleri, lumbal bölge EHA açı değerleri, BKOKT, ZKYT ve spinal değerlendirmeler arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler bulundu (p<0,05). Ayrıca doğrusal regresyon analizi sonuçlarına göre GAS, TKÖ, BDÖ, dinamik ve statik denge parametreleri, lumbal bölge EHA açı değerleri, BKOKT, ZKYT ve spinal değerlendirmeler KNBA'lı bireylerde OEİ skorunun bağımsız belirleyicisi olarak varyansın %81,1'ini açıklamıştır. Çalışma sonuçları aktivite ağrı şiddetinin, kinezyofobi düzeyinin, alt ekstremite kas kuvvetinin, statik anteroposterior ve dinamik toplam denge skorunun, ekstansiyon lumbal bölge eklem hareket açıklığının, fonksiyonel durumun, spinal postürün ve spinal kontrol skorunun KNBA'lı bireylerde engellik düzeyinin belirleyicileri olduğunu gösterdi. KNBA'lı bireylerde engellik düzeyi ile ilişkili olan bu faktörler aynı zamanda engellilik düzeyinin belirleyicileri olduğundan, değerlendirme ve tedavi programlarının planlanması sırasında göz ardı edilmemesi gerektiğini düşünmekteyiz.