Kronik yorgunluk sendromuna fizyopatolojik yaklaşım: Sağlıklı kontrollere kıyasla kronik yorgunluk sendromlu hastalarda egzersiz kapasitesi, kas gücü ve otonom sinir sistemindeki değişiklikler ile kan adropin düzeylerindeki farklılıkların araştırılması

Amaç: Kronik yorgunluk sendromu (KYS), en az altı ay süren, nedeni açıklanamayan, yorgunluk, kas iskelet ağrısı, kognitif sorunlar, uyku problemleri, otonomik disfonksiyon ve egzersiz sonrası halsizlik gibi belirtilerle kendini gösteren karmaşık bir sendromdur. Bu tez çalışmasında KYS'nda rol oynayabilecek ve birbirleri ile yakın fizyolojik bağlantıları olan tüm bu sistemlerin fizyopatolojik bakış açısı ile değerlendirilmesi ve bunun ışığında KYS tanı kriterlerinin geliştirilmesi ve standartize edilebilmesinin önünü açacak verilerin elde edilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntemler: Bu amaçla öncelikle gönüllülerin KYS olup olmadığını değerlendirip grupları oluşturmak için Chalder Yorgunluk Ölçeği ve Yorgunluk Şiddeti Ölçeği uygulanmıştır. Anamnez, fizik muayene ve anket sonuçlarına göre 30'ar gönüllüden oluşan KYS ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Her iki gruba Fiziksel Aktivite Anketi, Besin Tüketim Kaydı, Mc Gill Melzack Ağrı Anketi, Pitsburg Uyku Ölçeği (PUKİ), Beck Depresyon Testi, Genel Sağlık Durumu Anketi ve Sağlıklı Yaşam Biçimi Anketi uygulanmıştır. Gönüllülerin egzersiz kapasitelerini değerlendirmek için kardiyopulmoner egzersiz testi (KPET), kas gücü, denge ve sıçrama testi; otonom sinir sistemini değerlendirmek için kalp hızı değişkenliği (KHD), vücut sıcaklığı ve solunum frekansı, galvanize deri tepkisi ile birlikte vücut kompozisyonu analizi, kol bacak çevre ölçümleri, venöz kan gazı analizi ve serum adropin düzeyleri ölçüldü. Veriler IBM Statistical Package for the Social Sciences (SPSS) for Windows 25.0 paket programı ile analiz edildi. Bulgular: Chalder Yorgunluk Ölçeği (p<0,001), Yorgunluk Şiddeti Ölçeği (p<0,001), McGill Ağrı Anketi (p=0,037), PUKİ (p=0,028), Beck Depresyon Ölçeği (p<0,001), Sağlıklı Yaşam Biçimi Davranışları Ölçeği (p=0,026) ve SF36 (p=0,001) sonuçları gruplar arasında farklılık göstermiştir. Tüm anket sonuçları KYS grubunda yorgunluk, eklem ağrıları, uyku kalite bozukluğu, depresif ruh hali ve yaşam kalitesi düşüklüğü olduğunu desteklemektedir. Tek bacak denge testi süresi KYS grubunda daha kısa (p=0,01), ortalama kalp atım hızı (meanHR) KYS grubunda yavaş (p= 0,011), ortalama RR aralığı ise (mean RR) daha kısa bulunmuştur (p=0,021). KPET sonuçlarına göre KYS grubunda end-tidal oksijen konsantrasyonu (FETO2) KYS grubunda düşük (p=0,029), end-tidal karbondioksit konsantrasyonu (FETCO2) ise yüksek bulunmuştur (p=0,040). KYS grubunda 17 gönüllü (%56,7), kontrol grubunda 5 gönüllü (%16,7) yorgunluk ve benzeri sebeplerle testi tamamlayamamıştır. Solunum fonksiyon testinde FEV1 (p=0,03), FEV1/FVC (p=0,03), PEF (p=0,04) değerleri KYS grubunda obstrüktif paterni düşündürecek şekilde düşük bulunmuştur. Venöz kan gazı analizinde laktat (p=0,009) ve kalsiyum (p=0,025) değerleri KYS grubunda kontrol gruba göre daha düşük bulunmuştur. GDT, kas gücü, sıçrama testi, solunum frekansı ve adropin değerlerinde her iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuç: KYS tanısında ve takibinde Chalder Yorgunluk Ölçeği ve Yorgunluk Şiddeti Ölçeği yanı sıra SYBD, Beck Depresyon, Pittsburgh Uyku, McGill Ağrı, SF-36 anketlerinin kullanılması yararlı olabilir. KYS tanı ve takibinde KPET ve SFT kullanılmasının yararlı olabileceği düşünülmektedir. KYS tanısına spesifik bir KPET protokolü geliştirilmesi ile KPET tanı ve takipte bir altın standart yöntem olabilir. KYS tanı ve takibinde venöz kan laktat ve kalsiyum değerleri önemli bir biyokimyasal belirteç olabilir. Detaylı mekanizmaların ortaya konması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.