Kırsalı tanımlamaya yönelik bir deneme: TR22-TR52-TRB2 NUTS II bölgeleri örneğinde bir inceleme

Kırsal alanlar, sürekli değişen dinamik yapılarıyla tarih boyunca farklı tanımlar ve niteliklerle karşımıza çıkmaktadır. Bu değişimler sanayileşme sürecinin başlamasıyla beraber, değişen mülkiyet yapısı, farklılaşan sektörel yapılar, eğitim, sağlık ve iş imkânları, tarımda yaşanan makineleşme, savaşlar, salgın hastalıkların etkileri şeklinde görülmektedir. Kırsal alanlar için yapılan tanımlar sosyal ve ekonomik paradigmalardaki dinamik yapı karşısında yeterli olmamıştır. Bu çerçevede, ilk kez 1964 yılında kırsal alanlar için çoklu tanıma geçilmiştir. BM'ce standart bir kent-kır ayrımının ve tanımının mümkün olmayacağı yaklaşımından itibaren her ülkenin kendi içinde farklı ölçütler geliştirerek bir kırsal alan tanımının yapılması gerektiği üzerinde durulmuştur. Dünyada olduğu gibi Türkiye'de de kırsal alanın tanımı için birden fazla tanım yer almaktadır. Günümüzde ise dinamik yapısıyla kırsal alanların halen değişkenlik gösterdiği ve bu değişimin ise yansımalarının her alanda aynı olmadığı görülmüştür. Bu çalışmada kırsal alanların değişen yapısı ve tanımları dikkate alınarak, kırsalın önemi üzerine vurgu yapılmıştır. Bu çerçevede, kırsal alanların kavramsal arka planda kır-kent ayrımına ilişkin yaklaşımlarına ve tarihsel süreçteki değişimlerine ilişkin olarak EUROSTAT, OECD ve Türkiye Yasal Mevzuatı açısından karşılaştırmalı değerlendirmeler yapılmıştır. Türkiye'nin 1970-2010 yılları arasında nüfus değişimi EUROSTAT, OECD ve Türkiye Yasal Mevzuatının kırsallık yapısına göre 973 ilçe bazında incelenmiştir. Bu analizler neticesinde Karaman, Çanakkale, Bitlis ve Muş illeri örnek alan olarak belirlenerek, bu dört ile bağlı ilçelerin çeşitli göstergeler bağlamında kırsallık düzeyi karar ağacı modeli yöntemiyle analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, kırsallık yapısını belirlemek üzere ele alınan kriterlerinin eşik değerlerinin bölgeler arası farklılıklar içerdiği ve kırsal alanların bölgelere göre farklı niteliklere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır.