Kubbeli cami tasarımında kasnak pencerelerinin açık veya kapalı durumunun duman ve sıcaklık yayılımına etkisinin yangın dinamik simülasyonu ile analizi

Camiler, Müslümanlar için ibadet yeri ve çok fonksiyonlu toplanma merkezidir. Türkiye'de sayısı gün itibariyle yaklaşık 89 300 olan camilerin sayısı günden güne artış göstermektedir. Cami, içinde aynı anda birçok insanı bulundurması sebebiyle yangın incelemesi açısından önemli bir yapı tipidir fakat literatürde camilerde yangın güvenliğiyle ilgili yeterli çalışma bulunmamaktadır. Günümüzde simülasyon tekniği, kullanım kolaylığı, hızlı ve duyarlı sonuçları, ayrıca gerçek yangın testlerinin yüksek tehlike ve maliyete neden olması nedeniyle modern yangın biliminde birincil araştırma yöntemlerinden biri haline gelmiştir. Büyük ve kalabalık binalarda yangının gelişimini modelleyebilmek için simülasyon yazılımı kullanmak, yangın dinamiği araştırmalarında en sık kullanılan yöntemlerden biridir. Bu çalışmada, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından hazırlanan kubbeli cami projelerinden biri olan 750 kişilik Tip 6 Mevlana Camii'nde 750 kW büyüklüğündeki yangının farklı senaryolarında ortaya çıkabilecek sonuçlar üzerinde durulmaktadır. Bu senaryolar; Senaryo 1-A (kubbe kasnak pencereleri kapalı ve yangın zemin katta), Senaryo 2-A (kubbe kasnak pencereleri açık ve yangın zemin katta), Senaryo 1-B (kubbe kasnak pencereleri kapalı ve yangın hanımlar mahfilinde), Senaryo 2-B (kubbe kasnak pencereleri açık ve yangın hanımlar mahfilinde) olmak üzere 4 çeşitten oluşmaktadır. Bu senaryolarda, yangının başlangıcından itibaren ilk 500 saniyelik süreçte gazların duman, sıcaklık, görünürlük ve akış hızının insan güvenliği üzerindeki etkileri incelenerek mevcut güvenli tahliye süresi (ASET) bulunmuştur. Araştırmada yangın dinamik simülasyonlarından (FDS) biri olan ve akademik araştırmalarda yaygın olarak kullanılan paket program "PyroSim" kullanılmıştır. Çıkan sonuçlara göre, zemin kattaki mevcut güvenli tahliye süresi (ASET) Senaryo 1-A'da 220 saniye, Senaryo 2-A'da 230 saniye olduğu bulunmuştur. Senaryo 1-B ve Senaryo 2-B'de yangın zemin kata yayılmadığı için bu katta ilk 500 saniye içinde ölüm ya da yaralanma riski oluşmamıştır. Hanımlar mahfilindeki mevcut güvenli tahliye süresi (ASET) Senaryo 1-A'da 130 saniye, Senaryo 2-A'da 150 saniye, Senaryo 1-B'de 120 saniye, Senaryo 2-B'de 135 saniye olduğu bulunmuştur. Kubbe elemanı yangında dumanının depolanması için alan oluşturarak dumanın ana mekanlara yayılımını azaltmakta ve dolayısıyla mevcut güvenli tahliye süresini (ASET) uzatmaktadır. Kubbede doğal havalandırmayı sağlayan pencerelerin açılması yangında dumanın tahliye ederek mevcut güvenli tahliye süresinin (ASET) artmasına sebep olmuştur.