Kudüs'te kamusal mekânlar ve yönetim: Yafa kapısı, millet bahçesi ve Şam kapısı (1871-1948)

1871 ile 1948 yılları arasında Osmanlı Devleti ve İngiltere'nin egemenliği altında kalan Kudüs kentinde kamusal mekanların dönüşümünü konu edinen bu çalışma, imparatorluk politikalarının kent mekanına ve toplumsal yapıya yansımalarını incelemektedir. Yafa Kapısı, Millet Bahçesi ve Şam Kapısı gibi ulaşım, ticaret, buluşma, gösteri ve gündelik yaşam pratiklerinin yoğunlaştığı, dini aidiyetten görece arınmış, gündelik yaşamda seküler işlevleriyle öne çıkan kamusal alanlar, yönetimsel müdahalelerin ve toplumsal ilişkilerin en yoğun biçimde gözlemlenebildiği örnekler olarak ele alınmıştır. Kentin kutsal statüsüne rağmen, seçilen bu alanlar farklı dini toplulukların ortaklaşa kullandığı, gündelik yaşamın sürdüğü ve seküler bir kamusallığın inşa edildiği özgün mekanlar olarak dikkat çekmektedir. İngiliz manda yönetimiyle birlikte bu yapıda ciddi kırılmalar yaşanmış, önceki dönemde aidiyetsiz olarak kullanılan bu alanlar, manda yönetiminin cemaat esaslı bakış açısıyla birlikte kimlik mekanlarına dönüşmüştür. Böylece mekanlar, yalnızca temsil sahaları değil, aynı zamanda çatışma mekanlarına dönüşmüştür. Çalışma, mekânın sadece fiziki değil aynı zamanda politik, kültürel ve simgesel bir yapı olduğunu ileri sürmekte, "siyasi iktidar", "kamusal mekân" ve "toplumsal kimlik" kavramları arasındaki girift ilişkiyi analiz etmektedir. Tasviri ve aktarmacı bir anlatımdan ziyade sentetik ve analitik bir yöntem benimsenmiş, tarihsel süreklilik ve dönüşüm paradigmasıyla Osmanlı ve İngiliz dönemleri birlikte değerlendirilmiştir. İncelenen kamusal alanlar, birer "tarihsel yapı" olarak ele alınmış, bu yapıların modernleşme, cemaatleşme ve çatışma bağlamlarında ne şekilde dönüştüğü ayrıntılı biçimde ortaya konmuştur. Sonuç olarak, bu tez Kudüs'teki seküler kamusal mekanların Osmanlı döneminde kolektif kullanıma imkan tanıyan çokkültürlü niteliğinin, İngiliz mandasında yerini kimlik temelli ayrışmalara ve mekânsal kutuplaşmaya bıraktığını göstermektedir.