Kükürt veya oksijen taşıyan kalikscrown oksim türevlerinin sentezi ve sıvı-sıvı ekstraksiyon çalışmalarında kullanılması

ÖZETYüksek Lisans TeziKÜKÜRT VEYA OKS JEN TAŞIYAN KAL KSCROWN OKS MTÜREVLER N N SENTEZ VE SIVI-SIVI EKSTRAKS YONÇALIŞMALARINDA KULLANILMASISelma ASLANAfyonkarahisar Kocatepe ÜniversitesiFen Bilimleri EnstitüsüKimya Anabilim DalıDanışman: Yrd. Doç. Dr. Gülderen UYSAL AKKUŞBu çalışma kaliks[4]-(okza)-crown, ve kaliks[4]-(tiya)-crown bileşikleri ile bunlarınuygun oksim türevlerinin sentezlenmesini ve bu bileşiklerin sıvı-sıvı ekstraksiyonçalışmalarını ve kompleks çalışmalarını içermektedir.Sentezlenen bu bileşiklerin yapıları spektroskopik teknikler (FTIR, 1H NMR) veelement analizi ile aydınlatıldı.Sentez çalışmaları, literatürde belirtilen metodlardan yararlanarak 5,11,17,23-tetra-tert-bütil-25,26,27,28-tetrahidroksikaliks[4]aren 1 sentezlendikten sonra, bu bileşikbenzenin çözücü olduğu ortamda potasyum tersiyer bütoksit varlığında sırasıylatrietilen glikol ditosilatla etkileştirilerek p-tert-bütilkaliks[4]-(okza)-crown-4 (2) ve 1,8-ditosilato-3,6-ditiya oktan ile etkileştirilerek p-tert-bütilkaliks[4]-(tiya)-crown-4 (3)bileşikleri elde edildi. Sentezlenen bu bileşikler asetonitrilin çözücü olduğu ortamdaK2CO3 ve NaI beraberinde 4-klorobütironitril ile etkileştirilerek nitril türevi (4,5) eldeedildi. Yapıdaki nitril grupları tetrahidrofuranın çözücü olduğu ortamda LiAlH4 ilemuamele edilerek amino grubuna indirgendi (6,7).Daha sonra bu bileşikler metanol-THF içerisinde α-kloromonooksim ile etkileştirilerekkaliks[4]arenin vic-dioksim türevleri (8,9) elde edildi. Sentezlenen bileşiklerin bazıalkali (Na+, K+ ve Cs+) ve geçiş metal (Cu2+, Co2+, Ni2+, Cd2+, Hg2+) pikrat çözeltilerive Cr2O3= ile sıvı-sıvı ekstraksiyon çalışmaları yapıldı.2007, 71 sayfaAnahtar kelimeler: kaliks[4]aren, kalikscrown, kaliks-oksim, iyon değiştirme, sıvı-sıvı ekstraksiyon.