Kültepe-Kaniş kazılarında bulunan insan kemiklerinden antik DNA izolasyon çalışmaları

Bu tez çalışması kapsamında, Kayseri'de bulunan Kültepe-Kaniş Ören Yeri'nde 2006 ila 2020 yılları arasında yürütülen arkeolojik kazı çalışmalarında açığa çıkartılmış Tunç Çağı'na ait insan iskelet kalıntılarından antik DNA izolasyonu amaçlanmıştır. Antik DNA izolasyonu için, iskelette DNA'nın en iyi korunduğu yer olan petrus kemiği kullanılmıştır. Petrus kemiği iyi korunmuş olan 56 birey çalışmaya dâhil edilmiş ve bir bireyden ise diş örneği çalışılmıştır. Örneklerin ait olduğu iskeletler arasında 36 erişkin ve 21 erişkin olmayan birey vardır. İskeletler ören yeri içerisinde Tepe (Höyük) ve Karum (Aşağı Şehir) olarak adlandırılan iki alandan ele geçmiştir. 11 örnek Erken Tunç Çağı'na ve 46 örnek ise Orta Tunç Çağı'na aittir. İskeletlerin bulunduğu mezarlar basit toprak, küp ve taş sanduka olmak üzere üç farklı tiptedir. Örneklerin izolasyon sürecinin ardından kütüphaneleri hazırlanmış ve ön dizilemeye gönderilmişlerdir. Ön dizileme sonuçları elde edilen örnekler içerdikleri insan DNA oranı bakımından başarılı (‰5'in üzeri) ve başarısız (‰5'in altı) olarak sınıflanmıştır. Buna göre, 29 örnek (örnek grubunun %59,9'u) elde edilen insan DNA içeriği bakımından başarılı bulunmuştur. Başarısız örnek sayısı ise 28'dir. Elde edilen bu sonucu belirleyen bölgenin iklimi ve Kültepe'deki toprağın pH derecesi gibi etkenler tartışılmıştır. Ayrıca örneklerin DNA oranları arasındaki fark da dönem, alan, mezar tipi, mezar içerisinde metal objeler bulunup bulunmaması, bireylerin ölüm yaşı ve kemiklerin korunma durumu gibi faktörler bakımından değerlendirilmiştir. Bu faktörler ile DNA oranı arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmamakla birlikte, örneklerin görece eskiliğinin ve mezarda metal obje bulunmasının DNA korunumunu olumsuz olarak etkileyebileceğini gösteren farklar gözlemlenmiştir.