Kültürel miras alan yönetimi kapsamında Doğu Sandal ve Eşek Deresi Vadileri'ndeki (Erdemli, Mersin) tarih öncesi mağara ve kaya oyuklarının değerlendirilmesi

Mersin ilinde 2019 yılında başlatılan Orta Toroslar Tarihöncesi Araştırmaları projesiyle (OTTA) Kilikya'nın dağlık kesiminin tarihöncesi dönemleri ile ilgili kronolojik boşluğun doldurulması hedeflenmektedir. Bu bölgedeki tarihöncesi dönemlere ait çalışmaların seyrek olma sebebi, bölgenin topografik yapısı ve zor arazi koşullarının da etkisiyle araştırma eksikliğiden kaynaklanmaktadır. OTTA projesinde çalışma alanlarından biri bölgedeki Doğu Sandal ve Eşek Deresi Vadileri'nde bazı kaya oyuklarında saptanan tarihöncesi dönemlere ait kaya resimleridir. Bu resimlere yakın alanlarda tarihöncesi dönemlere ait materyal içeren mağaralar da tespit edilmiştir. Bu alandaki çalışmalar tarihöncesi araştırmaların yanı sıra, vadilerdeki kültürel miras kapsamındaki buluntuların tespiti, belgelenmesi, korunması, tarihlendirilmesi, alan yönetimi ve doğal çevresiyle beraber tanıtılmasıyla ilgilidir. Son yıllarda arkeolojik alanlarda yapılan kazı ve yüzey araştırmalarında İHA'lar vasıtasıyla elde edilen verilerin bir araya getirilmesiyle dijital belgeleme yöntemleri geliştirilmektedir. İHA'lar ile alınan görüntüler, bu tür vadilerde belgelemenin en tehlikesiz ve kolay olduğu yöntemdir. Arkeolojik materyal içeren vadilerde, ulaşılması zor alanların genelden özele, farklı perspektiflerden bakılarak detaylı görüntülerle kaydedilmesi, vadilerin bütünsel şekilde idrak edilmesine, elde edilen öğelerin bilime ve turizme yönelik amaçlarla kullanılmasına olanak sağlamaktadır. Bu tez kapsamında vadilerdeki doğal ve kültürel özelliklerinin önemi üzerinde durulmuştur. Bu bağlamda alandaki arkeolojik çalışmaların amacı, kapsamı ve yöntemleri ele alınarak, çalışma, belgeleme tekniklerinin geliştirilmesi ile çeşitli teknolojik cihazlar ve yazılımların kullanılması önerilmektedir. Tüm öneri ve yöntemlerin arkeolojik çalışmalar, turizm ve kültürel miras açısından yapılacak diğer çalışmalara bir örnek oluşturması beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: İnsansız Hava Aracı, Kaya/Mağara Sanatı, Kültürel Miras, Mağara, Tarihöncesi Dönem