Kur'an'da Hz. Musa ve Salih kul kıssasında Salih Kul'un kimliği ve rehberlik rolü

Bu çalışmada, Kur'ân'da zikredilen Hz. Mûsâ ve Sâlih Kul kıssası bağlamında, Sâlih Kul'un kimliği ve rehberlik rolü ele alınmaktadır. Kıssada yer alan Sâlih Kul'un şahsiyetiyle ilgili olarak ileri sürülen görüşler; adının Hızır olduğu, hatta hâlen hayatta bulunduğu yönündeki yaklaşımlar, tefsir geleneğinde önemli bir tartışma alanı oluşturmuştur. Bu bağlamda, söz konusu yorumlar Kur'ân ve rivayetler çerçevesinde değerlendirilerek yeniden ele alınmıştır. Çalışmada, Sâlih Kul'un rehberlik vasfı yalnızca bireysel mânevî gelişim açısından değil, aynı zamanda ilâhî iradenin insan hayatını yönlendirme biçimini yansıtması bakımından da önem arz etmektedir. Kur'ân'daki kıssalar, okuyucunun doğruya yönelmesi ve ilâhî hikmeti kavrayabilmesi için derin mesajlar içermektedir. Bu çerçevede, Hz. Mûsâ'nın Sâlih Kul ile gerçekleştirdiği yolculuk, bilgi arayışı süreci ve bu süreçte karşılaşılan ilâhî sınamalar açısından dikkat çekici bir örnek olarak değerlendirilmektedir. Araştırmada nitel analiz yöntemi benimsenmiş; kıssa ile ilgili klasik ve modern tefsirler, hadis kaynakları ve İslâm düşüncesindeki farklı yorumlar incelenmiştir. Literatür taraması yoluyla elde edilen veriler sentezlenerek, Sâlih Kul'un rehberlik fonksiyonu üzerine karşılaştırmalı analizler gerçekleştirilmiştir. Sonuç itibarıyla, Sâlih Kul'un ilâhî bir bilgiye mazhar olduğu; ancak bu bilginin herkes tarafından doğrudan kavranamayacak bir mahiyete sahip bulunduğu tespit edilmiştir. Hz. Mûsâ ile gerçekleştirdiği yolculuk, insanın bilgiye ulaşma sürecindeki sınırlarını ve sabrın bu süreçteki merkezî rolünü gözler önüne sermektedir. Sâlih Kul'un rehberliği, ilk bakışta anlamlandırılamayan olayların ardındaki ilâhî hikmeti idrak etme yetisini kazandıran örnek bir model olarak değerlendirilmektedir. Bu yönüyle kıssa, hem ferdî hem de toplumsal düzeyde rehberlik ilkeleri açısından önemli çıkarımlar sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'an, Musa (a.s.), Salih Kul, Kıssa, Rehberlik