Kur'an'da imani konuların aklen delillendirilmesi

Akıl, dinen sorumlu olabilmenin ilk şartıdır. Bunun gereği olarak Kur'ân, muhataplarına hitap ederken aklı ön plana çıkaran bir delillendirme yöntemi benimsemiştir. Bu durumun, akletmeye vurgu yapan muhtelif kavramlarla olması, akletmenin önemini ve değerini göstermektedir. Zira Kur'ân'da aklın kullanılmaması durumunda kişinin, pislik içinde kalacağı belirtilmiştir. Bütünüyle hidayet rehberi ve kaynağı olan bu Kitap, birçok yerde karanlıklar içinde olan insanlığı, akletmesi durumunda aydınlığa çıkaracağını da bildirmiştir. Akletmek suretiyle yaratılanların en üstünü ve şereflisi olan insanın, bu fıtrî durumuna uygun hareket etmemesi, muhakkak ki zulüm olacaktır. Bu sebeple başta akıl ve delil ile ilgili konuların genişçe ele alınması ve ardından insanlığın en önemli ihtiyacı olan iman ile ilgili esasların aklen delillendirilmesi önem arz etmektedir. Bunun yanı sıra insanlığın güncel problemleri olan maddeyi esas alan akımların naklen gelen bilgileri kabul etmemesi, onlara karşı aklen delillendirmeyi gerekli kılmaktadır. Tahkîkî iman konusu da aklen delillendirme ile bir bütün mesabesindedir. Bilindiği üzere taklîdi iman, geçerli olmasıyla beraber bir geçiş aşaması konumundadır. Kur'ân'ın, akletmeye ilişkin ayetleri, tahkîkî imanı mümkün kılmakta ve böylece Kur'ân, muhataplarından tahkîkî iman ile tahkik üzere düşünce ve yaşamayı talep etmektedir. Bu sebeple bunların hangi ayetlerde yer aldığı ve uygulanabilirlik durumunun bilinmesi, fiiliyata geçirilmesi açısından önem taşımaktadır. Akla vurgu yapan ayetleri temel alan bir bakış açısının, aklın öncülüğünde naklî hakikatlerin özüne vâkıf olacağı kanaatindeyiz. Bu çalışmada da akıl ve delil kavramları, Kur'ân perspektifinde tahlil edilecek, ayetler ile örnekleme ve pekiştirme yapılarak, Allah, peygamber, kitap ve âhiret inancı gibi iman esasları ile imanın tahkîkî olması gibi konular ele alınacaktır. Anahtar Kelimeler: Tefsir, Kur'ân, İman, Akıl, Delil, Tahkîkî İman.