Kur'an'ın cem' ve istinsahının kıraatler bağlamında değerlendirilmesi

Kur'an'ı Kerim nüzûlünün başlaması ile birlikte korunması, hem yazılı hem de sözlü olarak gerçekleşmiştir. Hz. Peygamber dönemi farklı kabilelere mensup olan sahabilerin Kur'an'ı lehçelerine göre okumalarına izin verilmesi, ilerleyen süreçte kıraat farklılıklarını ortaya çıkarmıştır. Bu farklılık başlangıçta problem teşkil etmese de, zamanla bazı beldelerde ihtilafa yol açabilecek bir durum haline gelmiştir. Bu nedenle Kur'an'ın Mushaf haline getirilerek cem' edilmesi ve istinsah edilerek çoğaltılması, hem metnin korunması hem de kıraat faklılıklarının korunması hususunda önem arz etmiştir. Bu doğrultuda Hz. Ebû Bekir dönemi başlatılan cem' süreci ve Hz. Osman döneminde yapılan istinsah faaliyetleri, kıraat ilmi açısından önem arzetmektedir. Bu süreçler kıraatleri top yekün ortadan kaldırmak yerine, onları belirli bir metin etrafında disipline etmiş ve sahih kıraatlerin bir sonraki nesillere aktarılmasında önemli rol oynamıştır. Tezimiz, sözü edilen cem' ve istinsah uygulamalarının, kıraat farklılıkları üzerindeki etkilerini çok yönlü bir şekilde araştırmayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, Hz. Ebû Bekir döneminde ilk defa iki kapak arasına getirilen Mushaf'ın amacı, kapsamı ve kıraat ile olan ilişkisi ele alınmıştır. Devamında Hz. Osman döneminde gerçekleştirilen istinsah serüveniyle kıraatler arasında nasıl bir ayrıma gidildiği analiz edilmiştir.