Kuraklık koşullarında uygun sulama ve tarım tekniklerinin üreticiler tarafından uygulanabilirliği: Ceyhan Havzası örneği

Nerede ve ne zaman meydana geleceği belli olmayan ve insan faaliyetleri sonucu, etkisi günden güne artan kuraklık, tarımda her yıl büyük miktarlarda kayba neden olmaktadır. İklim değişikliği nedeniyle, kapsadığı alan ve etkilediği insan sayısı artan kuraklığa karşı alınması gereken önlemlerin belirlenmesi, hem ekonomik hem de ekolojik anlamda büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada tarımda yaşanan kuraklığın etkilerinin azaltılması açısından çiftçilerin düşünce ve davranışlarının belirlenmesi ve kuraklığa karşı alınacak önlemlerle ilgili ortaya konulacak politikalar için ödeme istekliliğinin hesaplanması amaçlanmıştır. Araştırma, Ceyhan Havzası'nda yürütülmüştür. Havzada tarımsal üretimin en yoğun olduğu ve yağış yetersizliğinin bulunduğu Afşin, Elbistan ve Ekinözü ilçelerinde 162 çiftçi ile yüz yüze anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada, Ceyhan Havzası için Standart Yağış İndeksi yöntemiyle yapılan kuraklık analizinde, seçilen ilçelerin kuraklık açısından risk altında olduğu belirlenmiştir. Anket yoluyla elde edilen verilerin analizinde; Faktör Analizi, Kümeleme Analizi, Sıralı Probit Model, Seçim Denemesi, Koşullu Logit Model yöntemleri kullanılmıştır. Faktör analizinden beş farklı boyut elde edildikten sonra çiftçiler üç ayrı segmente ayrılmış ve "karamsar grup" adlı segmentte bulunanlar, kuraklıkla ilgili politikalarda odaklanılması gereken çiftçiler olarak belirlenmiştir. Sıralı Probit Model sonuçlarına göre, çiftçilerin yaşı, eğitimi, toplam gelirin içinde tarımın payı ve susuz arazi miktarı arttıkça, kuraklıktan etkilenme derecesi de artmaktadır. Seçim Denemesi'nde kullanılan Koşullu Logit Model sonuçlarına göre, kuraklığın etkilerinin azaltılması açısından uygulanacak farklı politika alternatifleri arasından, çiftçilerin, kuraklığa dayanıklı bitki çeşitleri için tek seferlik 109,09 TL, basınçlı sulamaya geçişin sağlanması için için ise tek seferlik 98,03 TL ödemeye razı oldukları belirlenmiştir. Toprağın korunması ile ilgili uygulamalar modelde anlamlı olmamasına rağmen ödeme istekliliği 23,68 TL olarak hesaplanmıştır.