Küresel grafitli dökme demirlerin ısıl işlem şartlarının mekanik ve mikroyapı özelliklerine etkisinin incelenmesi

Yapılan çalışmada, küresel grafitli dökme demirlere uygulanan ısıl işlem sırasında, parçaların östenitleme sıcaklığına ısıtılmasından sonra farklı soğutma ortamlarında (fırında, havada, fanda, yağda ve suda) soğutulmuştur. İşlem sonrasında parçadaki mikroyapı değişimleri ve bu değişimlerin malzeme özelliklerine olan etkisi araştırılmıştır. Deney malzemesine ait farklı soğuma şartlarının soğumaya etkisinin incelenmesi ve bu şartlardaki soğutma hızının belirlenmesi aşamasında, ısıl işlem öncesi JMatPro simülasyon yazılımı kullanılmıştır. Bu yazılım ile malzemeye ait 1°C/s, 3°C/s ve 5°C/s soğutma hızlarındaki soğuma eğrileri, TTT ile CTT diyagramları ve diğer özelliklerine ait grafikler elde edilmiştir. Deneysel çalışmalar kapsamında, ısıl işlem fırını ile 940°C sıcaklıkta 38 dk östenitlenen GGG 40 kalite küresel grafitli dökme demir parçalar, 10,44°C/sn (suda soğutma), 4,48°C/sn (yağda soğutma), 1,04°C/sn (fanda soğutma), 0,31°C/sn (havada soğutma) ve 0,17°C/sn (fırında soğutma) soğuma hızlarında soğutulmuştur. Isıl işlemden sonra, farklı soğutma oranlarından dolayı faz dağılımı ve tane büyüklüğündeki değişiklikleri belirlemek için metalografik araştırmalar yapılmıştır. Ayrıca, farklı soğutma oranlarının malzeme sertliğine etkisinin incelenmesi amacı ile mikro-sertlik testi uygulanmıştır. Elde edilen sertlik değerleri ile mukavemet dönüşümü yapılmıştır. Yapılan çekme mukavemeti değerleri elde edilmiştir.