Küresel iklim değişimi sürecinde, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve CHELSA sayısal iklim veri tabanları ile Türkiye kuraklık risk alanlarının 2011-2100 yılları arasındaki zamansal-mekansal değişiminin araştırılması

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) 2023 raporuna göre sera gazlarına bağlı olarak dünyadaki yüzey sıcaklıklarının 1,5°C ile 4,5°C arasında artacağı tahmin edilmektedir. Bu sıcaklık artışı sonucu ortaya çıkan yıkıcı ve önlenmesi zor çevresel krizin sonuçları zengin ve fakir bütün ülkeleri etkileyecektir. Bu nedenle, ülkelerin kuraklık risk alanlarını acilen belirlemesi ve bu bölgelerde alınacak tedbirlere yönelik çalışmaları hızla başlatması hayati derecede önem taşımaktadır. Bu tez çalışmasında; Dünyanın Kara Yüzey Alanları İçin Yüksek Çözünürlükte Klimatolojiler (CHELSA) bünyesindeki çözünürlük ve semantik doğruluk açısından en iyi sonucu veren GFDL-ESM4 yöntemindeki SSP370 ve SSP585 senaryolarının 2011-2100 zaman periyoduna ait veri tabanlarından faydalanılarak Türkiye kuraklık risk alanlarının 2011-2100 yılları arasındaki zamansal-mekânsal değişiminin belirlenmesi (haritalanması) ve yorumlanması amaçlanmıştır. Elde edilen veriler Coğrafi Bilgi Sistemlerinden (CBS) faydalanılarak kuraklık risk haritalarına dönüştürülmüş ve uzaysal analizleri yapıldıktan sonra yorumlanmıştır. Ayrıca, 2011-2040, 2041-2070 ve 2070-2100 zaman periyotlarına ait Türkiye`nin Köppen-Geiger iklim sınıflandırması haritaları elde edilmiş ve yorumlanmıştır. Kuraklık risk haritaları 2011-2100 yıllarında en yüksek sıcaklık ve en düşük yağışların bulunduğu alanların uzaysal analizi yapılarak haritalandırılmıştır. SSP 370 senaryosuna göre; 2011-2040 yıllarında %26,83'lük alana sahip olan kuraklık risk alanı 2041-2070 yıllarında %27,52'ye yükselmiş ve 2071-2100 yıllarında ise çok az bir değişiklikle %27,41'lik alana düşmüştür. En yüksek kuraklık risk alanı %95,77 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi`nde gözlemlenmiştir. Bunu sırasıyla; Marmara (%67,68), Ege (%48,16), Akdeniz (%31,23), İç Anadolu (%9,30), Doğu Anadolu (%8,23), ve Karadeniz (%5,08) bölgeleri izlemiştir. SSP 585 senaryosuna göre; 2011-2040 yıllarında %26,75'lik alana sahip olan kuraklık risk alanı 2041-2070 yıllarında %28,20'ye yükselmiş ve 2071-2100 yıllarında ise çok az bir değişiklikle %27,47'lik alana düşmüştür. En yüksek kuraklık risk alanı %96,02 ile Güneydoğu Anadolu Bölgesi`nde gözlemlenmiştir. Bunu sırasıyla; Marmara (%65,46), Ege (%49,07), Akdeniz (%31,51), İç Anadolu (%11,40), Doğu Anadolu (%8,24), Karadeniz (%4,44) bölgeleri izlemiştir. Sonuç olarak SSP 585 kuraklık risk alanı bölgesel sıralama olarak SSP370 senaryosu ile benzerlik göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye'nin potansiyel kuraklık alanlarının net bir şekilde ortaya konulması ve gelecek çalışmalara ışık tutması açısından önemli sonuçlar üretmiştir.