Küreselleşme sürecinde çocuk dostu kentler: Antalya örneği

ÖZET 1990 ve 2000'li yıllarda anahtar sözcük haline gelen küreselleşme, etkisini en çok kentler üzerinde göstermiştir. Üretimin merkezi olan sanayi kentlerinden tüketimin ve uluslararası sermayenin merkezi haline gelen küresel kentlere geçiş yaşanmıştır. Yaşanan toplumsal, ekonomik ve siyasal değişimler, kentlerde de değişimlere sebep olduğu gibi, kentte yaşayan kentlileri farklı şekillerde etkilemiştir. Değişim genel olarak sermayenin istekleri doğrultusunda devlet eliyle gerçekleştirilmiş ve kentlileri çoğunlukla olumsuz yönde etkilemiştir. Kentte yaşayanlara yönelik hizmetler önceliğini kaybetmiş, uluslararası sermayeyi kentlere çekmeye yönelik yatırımlar önem kazanmıştır. Kentteki bu olumsuz değişimlerden en çok dezavantajlı gruplardan olan çocuklar etkilenmiştir. Bu nedenle özellikle çocuk haklarının gelişmesi ve Habitat II toplantısında çocuk dostu kentler ifadesinin kullanılması ile çocuğun eğitim, sağlık, barınma, oyun ve kültürel aktivite gibi yaşamını ve gelişimini etkileyecek ihtiyaçlarına öncelik tanıyan ve kararlara çocukların da katılabildiği şehirler oluşturulması bir gereklilik haline gelmiştir. Bu tez çalışması çocuk dostu kent kavramını küreselleşme sonrası kentlerin değişimi bağlamında ele almaktadır. Çalışmanın amacı, küreselleşmenin kentler üzerindeki etkilerini inceleyerek, değişen kentlerde dezavantajlı gruplardan olan çocuklar için bir çözüm önerisi olarak çocuk dostu kentleri analiz etmek, yapılan uygulamalardan örneklere yer vermek, Antalya'da yaşayan 10-14 yaş grubu çocukların ve bu yaş grubu çocukları olan ebeveynlerin istek ve ihtiyaçlarını ortaya koymak, Antalya'da yerel yönetimlerin çocuk dostu kent kapsamında yaptığı ve yapmayı planlanladığı çalışmaları incelemektir. Antalya özellikle 1980 sonrası dönemde turizm teşvik yasalarının uygulanmaya başlanması ile hızlı bir kentleşme sürecine girmiştir. Turizm sektöründeki gelişmelerle birlikte iş imkanları artmış böylece kente olan göç hareketleri hız kazanmıştır. Günümüzde hem nüfus artışı hem de turizmin kente olan etkileri nedeniyle Antalya Türkiye'nin 5. büyük kenti olarak küreselleşmenin etkilerinin en çok hissedildiği kentlerden biri olmuştur. Çocuk dostu kent konusunda Antalya'da yaşayan çocukların ve ebeveynlerin istek ve ihtiyaçları ile yerel yönetimlerin yaptığı çalışmalar bu anlamda önem kazanmaktadır. Çalışmada nicel ve nitel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Öncelikle literatür taraması yapılarak teorik çerçeve oluşturulmuştur. Ardından anket uygulaması ve derinlemesine görüşme yöntemleri uygulanarak veriler elde edilmiştir. Anket sonuçları SPSS 23 programı kullanılarak istatistiksel olarak analiz edilmiş ve tablolaştırılmıştır. Anketlerin güvenilirlik ve geçerlilik testleri uzman bir istatistikçiden yardım alınarak yapılmıştır. Bunun için Annova ve Post Hoc. testleri kullanılmıştır. Görüşme sonuçları ise betimsel analiz yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, küreselleşme, kentleşme ve çocuk dostu kentler, Türkiye'de küreselleşme ve kentleşme, Türkiye'de çocuk dostu kentler, Antalya'nın coğrafi, demografik ve yönetsel yapılanması; ikinci bölümde, araştırma modeli, evren, örneklem ve çerçeve, nicel ve nitel veri toplama araçları, verilerin analizi ve araştırmanın geçerlilik ve güvenilirlik bulguları; üçüncü bölümde, Antalya'da gerçekleştirilen alan araştırmasının bulguları ve değerlendirmeler ortaya konulacaktır. Anahtar Sözcükler: Kentleşme, küreselleşme, çocuk hakları, dost kent, çocuk dostu kent.