Kurtuluş Rum İlkokulu restorasyon projesi

Tatavla (Kurtuluş) semti ilk yerleşiminden itibaren bir Rum yerleşkesi olmuştur. 19. Yy boyunca toplumsal düzendeki gelişmeler bu semtin gelişiminde de önemli rol oynamıştır. Nüfusun da artmasıyla bölgede hızlı bir inşa süreci başlamıştır. Eğitim ihtiyacının artmasıyla bölgede 'Tatavla Merkez Mektebi' bugünkü adıyla 'Kurtuluş Rum İlkokulu' yapılmıştır. Kurtuluş Rum İlkokulu, okul yapısı ve bahçesi ile birlikte; 1193 ada, 3-4-5-6-8 numaralı parsellerde yer almaktadır. Parselin güneydoğusunda Safa Meydanı Sokak üzerinden yapının ana girişi, kuzeydoğusunda ise Ateşböceği Sokak'tan ikincil giriş yer alır. Okulun kuzeydoğusunda geniş bir parselde bahçesi ve yönetim yapılarıyla Aya Dimitri Kilisesi yer almaktadır. Kurtuluş Rum İlkokulu'nun bahçe kapısı üzerinde 1886 tarihinin yer alması ve Hristodulu'nun okulun bu tarihte inşa edilmeye başlandığını belirtmesi yapının bu tarihte inşa edilmeye başlandığı kabulüne yol açar. Fakat yapılan araştırmalarla burada daha önceden bir yapının yer almış olması ve yapının buna göre şekillenmiş olması ihtimali göze çarpmıştır. Netleştirilemeyen bu görüş çalışmada bir olasılık olarak belirtilmiştir. Üç katlı, ahşap döşemeli kargir bir yapı olan okul bezemesiz bir yapı olup Neoklasik özellikler taşımaktadır. Okulda eğitim 1887 yılında başlamış ve 2003 senesine kadar devam etmiştir. Bu süreç içerisinde işlev değişikliğine uğramayan yapı, 2003 senesine kadar okul olma özelliğini korumuştur. Çok kapsamlı olmasa da bazı müdahaleler görmüş olan özgün yapıya 1954 ve 1962 senelerinde kuzeybatı cephesine bitişik olacak şekilde ek yapılar eklenmiştir. Günümüzde ek yapılarıyla birlikte hala ayakta olan yapı, 2003 senesinde son mezunlarını vererek okul işlevini tamamlamıştır. O zamandan beri kullanılmayan yapı ait olduğu Aya Dimitri Vakfı'nın girişimleriyle tekrar kullanılmak üzere değerlendirmeye alınmıştır. Tezin ikinci bölümünde tez konusu yapının yer aldığı Tatavla (Kurtuluş) semtinin İstanbul içindeki konumu, tarihsel gelişiminden ve 1929 yılında semtte çıkan büyük yangından bahsedilmiştir. Tezin üçüncü bölümünde 19.yy boyunca gerçekleşen toplumsal değişimlerden ve bunların azınlıklar üzerindeki etkilerinden bahsedilmiştir. Bu durumun yansıması olarak azınlık toplumların eğitim sistemlerindeki değişimlerden bahsedilmiş ve Tatavla (Kurtuluş) bölgesindeki Rum azınlık okullarına değinilmiştir. Tezin dördüncü, beşinci ve altıncı bölümlerinde yapının mimari özellikleri ve sırasıyla günümüzdeki durumu, kuruluşundan bugüne kadar geçirmiş olduğu değişimler anlatılarak bu önemli kültür varlığının yeniden işlevlendirilmesi için restorasyon projeleri hazırlanmıştır.