Kurumlar vergisi mükelleflerinin dijital vergileme hizmetleri kullanma düzeyi ve vergi uyumuna etkisi üzerine bir durum çalışması

Günümüz teknoloji çağı Bilgi ve İletişim Teknolojisi (BİT) tüm işletme, hükümet ve genel manada toplum için bir zorunluluk haline gelmiştir. Bilişim teknolojileri karmaşık ve zor olan süreçleri basitleştirmek ve verimliliği arttırmak için son dönemlerde kullanılan en önemli teknolojilerden biridir. BİT ve internetin yaygınlaşması tüm dünyayı küçük bir köy gibi birbirine bağlayarak, devletleri birbirlerine yakınlaştırmıştır. Dijital çağ; üretimin kişiselleştirildiği, yeni iş birliği biçimlerinin ortaya çıktığı, bilgiye erişimin hızlandığı, yenilikçiliğe ve girişimciliğe ilham veren aynı zamanda da rekabetin yüksek olduğu bir dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu dönemde dijitalleşme ve e-devlet gibi yeni kavramlar ortaya çıkmıştır. Dijitalleşme günlük hayatımızda, ekonomimizde ve toplumumuzun yapısında birtakım değişimlere neden olmuştur. Dijital teknolojilerde yaşanan yeni atılımlar dijital vergileme teknolojisinin ortaya çıkmasına yol açmıştır. Vergisel işlemlerin dijital ortama aktarılması, vergi otoritesi ile vergi mükellefinin işlerini kolaylaştırarak vergi uyumunun artırılmasında önemli etkiye sahiptir. Bu bağlamda çalışmada dijitalleşme ve dijital vergi uyumundan bahsedilerek dijitalleşmenin vergi uyumu üzerindeki olası etkileri değerlendirilmiştir. Türkiye'de vergisel işlemlerde dijital teknoloji kullanımı kurumlar vergisi mükelleflerinin vergi uyum davranışları üzerinde (Vergiye Uyum Üzerinde (Konusunda) ) nasıl bir etki yaratmıştır?" sorusu çalışmanın ana problemini oluşturmaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılarak, durum çalışması (Case Study) benimsenmiştir. Derinlemesine mülakat tekniğinin kullanıldığı araştırmada amaçlı örneklem tekniği ile seçilen 12 katılımcı ile görüşme sağlanmıştır. Bu katılımcıların 2 tanesi YMM, 3 tanesi SMMM, 1 tanesi Mükellef Hizmetleri ve Strateji Grup Müdürü, 1 tanesi Vergi Dairesi Müdürü, 1 tanesi Vergi Dairesi Müdür Yardımcısı, 2 tanesi Gelir Uzmanı, 2 tanesi de Vergi Müfettişinden oluşmaktadır. Yarı-yapılandırılmış ve gelişmeci soru tekniği ile gerçekleştirilen araştırmada veriler katılımcıların dijital vergileme teknolojisi kullanımının kurumlar vergisi mükelleflerinin vergi uyumu üzerinde yaratmış olduğu etkiye ilişkin düşüncelerinden oluşmaktadır. Araştırmada içerik analizi yapılarak veriler dijital hizmetler, dijital hizmetleri kullanım deneyimleri, dijital vergi uyumu, geliştirme ve öneriler teması altında sınıflandırılmıştır. Araştırma Maxqda Nitel Veri Analiz Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmada kurumlar vergisi mükelleflerinin dijital vergileme hizmetleri kullanımının vergi uyum davranışı üzerinde genel olarak pozitif etkisinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmaya göre dijital vergileme hizmetleri kullanımının mükelleflerin işlerini kolaylaştırdığı, vergiye gönüllü uyumu artırdığı, zaman ve emek tasarrufu sağladığı, vergi uyum maliyetini azalttığı ve hizmetlerin dijital ortamda takibini kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca mükellefler dijital vergileme hizmetleri kullanımı esnasında sistemsel yoğunluk, teknik aksaklık, güvenlik riski, dijital okuryazarlık eksikliği, personel sayısında azalma gibi bazı olumsuzluklarla karşılaşmışlardır. Bu tür olumsuzlukların giderilmesi ve dijital vergi uyumunu artırmak amacıyla, vergi bilincini artırılması, teknik aksaklıkların giderilmesi, dijitalleşmenin kapsamını artırmak, yapay zekâ desteği, kullanıcıların taleplerini dikkate alma, dijital okuryazarlığın artırılması gibi önerilerin dikkate alınması gerekliliği sonucuna ulaşılmıştır. Bu öneriler doğrultusunda, mevcut sorunlar giderildiği takdirde mükelleflerin dijital vergi uyumunun artacağı ve vergi kayıp ve kaçağının da azalacağı kanısına varılmıştır.