Kurumsal yönetimin ve kurumsal mesafenin gelişmekte olan ülke kökenli çokuluslu işletmelerin strateji tercihleri üzerindeki etkileri: Türkiye örneği

Bu tezde gelişmekte olan ülke kökenli çokuluslu işletmelerin strateji tercihleri, kurumsal yönetim ve kurumsal mesafe değişkenleri çerçevesinden açıklanmaya çalışılmaktadır. Çalışma kurumsal yönetim ve kurumsal mesafe değişkenlerinin doğrudan etkilerinin yanı sıra bu değişkenler arasındaki etkileşimin strateji tercihleri üzerindeki moderatör etkisine odaklanmaktadır. Tezde, strateji tercihlerine farklı açılardan odaklanan üç ayrı model test edilmiştir. Bu modeller ile ilgili analizler aynı işletmelerden elde edilen iki farklı veri seti üzerinde yürütülmüştür. Birinci ve üçüncü modeller örgüt (bağlı kuruluş) düzeyinde analiz edilmiştir. İstanbul Menkul Kıymetler Borsası'nda (IMKB) işlem gören 71 ana işletmenin yurtdışı pazarlarda faaliyet gösteren 374 adet bağlı kuruluşu bu analizlerde kullanılan veri setini oluşturmuştur. Ana işletme düzeyinde yapılan analizler ise 71 ana işletme üzerinden yürütülmüştür.Vekâlet kuramı temeline dayanan ilk modelde, sahiplik yapısı ve yönetim kurulu düzeyinde ele alınan kurumsal yönetim mekanizmalarının bağlı kuruluştaki ortaklık payı üzerindeki etkisi ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Analiz bulguları, kurumsal yönetim değişkenlerinin strateji tercihleri üzerindeki etkisine çeşitli boyutlarda destek sağlamaktadır. Strateji tercihlerini kurumsal örgüt kuramı bakış açısından açıklamaya çalışan ikinci modelde ana ülke ve ev sahibi ülke arasındaki kurumsal mesafenin strateji tercihleri üzerinde etkili olacağı öne sürülmüştür. Düzenleyici, normatif, bilişsel ve yolsuzluk mesafesi boyutlarında, artan kurumsal mesafe ile bağlı kuruluş üzerindeki ortaklık payı arasında ters yönlü ilişkiler elde edilmiştir. Öte yandan kültürel mesafe boyutunda anlamlı ilişkiler gözlenmemiştir. Bahsedilen iki kavramsal çerçeveyi bütünleştirmeyi amaçlayan üçüncü model ise, kurumsal yönetim mekanizmaları ile strateji tercihleri arasındaki ilişkinin belirli ölçüde kurumsal mesafe tarafından açıklanacağı öngörüsüne dayanmaktadır. Yapılan moderatör analiz bulguları, sahiplik yapısı ve yönetim kurulu değişkenleri ile giriş stratejileri arasındaki ilişkide kurumsal mesafe boyutlarının biçimleyici (moderatör) etkilerine kanıt sağlamaktadır.Anahtar Kelimeler: Giriş Stratejileri, Kurumsal Mesafe, Kurumsal Yönetim