Kuşadası Kırkayak Merdiveni açık hava kutsal alanı

Kırkayak Merdiveni, Aydın ilinin Kuşadası ilçesine bağlı Kirazlı Mahallesi sınırları içerisinde yer almakta olup, Kuşadası Körfezi'ne hakim bir konumda bulunmaktadır. Alan üç doğal dik tepeden oluşmaktadır. Burası ilk olarak C. Texier tarafından ziyaret edilmiş ve ardından J. Keil tarafından çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Daha sonraki yıllarda da alanda incelemeler yapılmış, ancak kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Araştırmacılar buranın Hellenistik Dönem ve sonrasına tarihlenen bir garnizon olabileceğini öne sürmüştür. 2021-2022 yıllarında A. Erön başkanlığında gerçekleştirilen Kuşadası İlçesi ve Samsun (Mykale) Dağı Arkeolojik Yüzey Araştırması kapsamında alanda tekrar incelemelerde bulunulmuştur. Arazinin stratejik konumu, sur ve mimari yapı kalıntıları alanın Hellenistik Dönem'de garnizon olarak kullanıldığını kanıtlar niteliktedir. Arazide yapılan incelemeler sırasında tepelerin alt kesimlerinde mekanlar tespit edilmiştir. Bu mekanların duvarlarında nişlerin bulunmasından dolayı buranın bir kaya kutsal alanı olabileceği sonucuna varılmıştır. Kırkayak Merdiveni'nde bugüne kadar bir sistemli bir kazı çalışması gerçekleştirilmemiştir. Bu nedenle kutsal alan ile bağlantılı buluntular tespit edilememiştir. Ionia Bölgesi'ndeki kaya kutsal alanları incelendiğinde bu tarz kaya kutsal alanları ana tanrıça Kybele ile ilişkilendirilir. Bu bağlamda Kırkayak Merdiveni'nin de ana tanrıçaya ait bir kaya kutsal alanı olabileceği düşüncesi üzerinde durulmaktadır. Ayrıca yüzey araştırmaları sırasında çok sayıda seramik parçaları bulunmuştur. Buluntular tepelerin batı yamacından ve doğusundaki alandan ele geçmiştir. Buluntu ve kalıntılara bakıldığında alanın Son Tunç Çağı'ndan Roma Dönemi'ne kadar kesintisiz olarak kullanım gördüğü anlaşılmaktadır. Söz konusu alanda saptanan buluntuların çoğunluğu erken dönemlere tarihlendirildiğinden ve mekanların duvarlarında nişlerin olması buranın erken dönemlerde kutsal alan olarak, Hellenistik Dönem'de ise sur duvarının inşası ile birlikte bir garnizon olarak kullanılmaya başlandığını göstermektedir.