Kuşaklararası değişimin örgütlerarası ağdüzenekleri yapılanmasına etkisi

Bu doktora tez çalışmasının temel amacı ağdüzeneklerinin değişimine dair konulara açıklık getirmektir. Sosyal Ağdüzeneği Kuramı yazınında dinamik bakış açısının eksikliği göze çarpmaktadır. Özellikle ağdüzeneklerinin öncüllerine ve sonuçlarına dair oluşan geniş yazında dikkati çeken ortak özellik, ağdüzeneklerinin yapısını ve aktörlerin konumlarını durağan bir yaklaşımla ele alan araştırmaların sayısının oldukça fazla olmasıdır. Bu durum gerek kuramsal ve gerekse görgül çalışmaların odak noktalarının tek yönlü ilerlemesi sonucunu doğurmuş, ağdüzeneği araştırmalarında değişim konusuna ilişkin konular ise genellikle bu odağın dışında kalmıştır. Yazındaki sözü edilen eksikliği de göz önünde bulundurarak bu tez çalışması örgütlerarası ağdüzeneği yapılanmasını, ağdüzeneği araştırmalarının gözden kaçırdığı değişim olgusu üzerinden ele almaktadır. Durağan özelliklerine odaklanarak ağdüzeneklerine ilişkin sınırlı bilgiye ulaşılabilmektedir. Bu nedenle ağdüzeneklerinin dinamik bakış açısı ile incelenmesi ve ağdüzeneklerinin nasıl evrildiğinin anlaşılması son derece önemlidir. Sosyal ağdüzeneği araştırmalarında, değişim konusunun daha az ilgi görmesinin nedenlerinin başında bu tür araştırmaların yapılması için uzun dönemli ve boylamsal çalışmaları içeren verilere duyulan ihtiyaç yer almaktadır. Bu yönde katkı sağlamak üzere yürütülen bu çalışma, örgütlerde hakim ekonomik aktör ve yönetim kurullarının evrilmesinin, diğer bir deyişle örgütlerde gerçekleşen kuşaklararası değişimin örgütlerarası düzeydeki ağ ilişkilerinin niteliğini farklılaştıracağı temel tezi üzerinden şekillenmiştir. Çalışmanın yazına önemli bir katkısı, özellikle ağdüzenekleri yapılarının ve aktörlerin konumlarının evrilmesine açıklama getirebilmesidir. Ağdüzeneklerinin değişimi göz önünde bulundurulduğunda, geçmiş ve güncel ağdüzeneği bağlantıları birbiri ile içiçe geçmiş durumdadır. Örgütler, geçmiş ağdüzeneklerindeki tüm etkileşimleri ve deneyimleri, birbirini izleyen kuşaklara aktardığında ağdüzeneklerinde bir damga etkisi yaratmaktadır. Bu bağlamda, bu çalışmanın hipotezlerinin test edilmesi için üçüncü kuşağa gelmiş büyük aile işletmeleri seçilerek, bu örgütlerin birinci, ikinci ve üçüncü kuşak temsilcilerinin sahip oldukları örgütlerarası ağ ilişkileri belirlenmiştir. Daha sonra her bir kuşağı temsil eden hakim ekonomik aktörler birbirleri ile karşılaştırılmıştır. Analiz sonuçları çalışmada ileri sürülen önerileri desteklemekte ve örgütlerde kuşaklararası değişimin örgütlerarası ağdüzeneklerinin niteliklerinin değişimine etkisi olduğunu ortaya koymaktadır. Örgütlerde kuşaklararası değişimin, örgütlerarası düzeydeki güçlü bağların oranını azalttığı saptanmıştır. Kuşaklararası değişim ile örgütlerarası düzeydeki ağ ilişkilerinde aracı aktörlerin sayısının arttığı belirlenmiştir. Örgütlerde kuşaklararası değişim ile, örgütlerarası ağdüzeneği yapılanmasında yönetim kurulu üyelerinin ağdüzeneğinde merkezde konumlanma oranlarının ve aracılık oranlarının arttığı belirlenmiştir.