
4,950
Archived Theses
12
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Örgüt kültürü ve örgütsel sapma arasındaki ilişkide çalışan performansı davranışının aracı rolü
Bu çalışmanın amacı, örgüt kültürü ile örgütsel sapma arasındaki ilişkide çalışan performansı davranışının aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada örgüt kültürünün çalışanların performans davranışlarını nasıl etkilediği, performans davranışının örgütsel sapma üzerindeki rolü ve örgüt kültürünün sapma davranışlarıyla doğrudan ya da dolaylı ilişkisi ele alınmaktadır. Bu doğrultuda Bayburt Üniversitesinde görev yapan akademik ve idari personelden anket tekniğiyle veri toplanmış; elde edilen veriler güvenilirlik, faktör, korelasyon, regresyon ve aracı etki analizleriyle değerlendirilmiştir. Çalışma, olumlu örgüt kültürünün çalışan performansı davranışını güçlendirebileceğini ve bu yolla örgütsel sapma eğilimlerini azaltabileceğini ortaya koymayı hedeflemektedir. Bulguların, örgütsel davranış literatürüne ve yönetsel uygulamalara katkı sağlayabileceği beklenmektedir. Anahtar Kelimeler: Örgüt kültürü, örgütsel sapma, çalışan performansı davranışı, aracı rol, örgütsel davranış.
Borsa İstanbul'da 2013–2021 yılları arasında gerçekleştirilen ilk halka arzlar için düzenlenen fiyat tespit raporlarının içerik analizi
Türkiye'de ilk halka arzlar öncesinde aracı kurumlar tarafından fiyat tespit raporu düzenlenmektedir. Fiyat tespit raporlarında halka arz edilen şirket hakkında bilgiler, şirketin faaliyet gösterdiği sektör hakkında bilgiler, şirketin finansalları ve finansal analizi ile şirket değerlemesi yer almaktadır. Fiyat tespit raporları uluslararası değerleme standartlarına uygun şekilde düzenlenmektedir. Düzenlenen fiyat tespit raporları kamusal otorite olan SPK ve BIST tarafından denetlenmekte ve onaylanmaktadır. İlk halka arzlar öncesinde düzenlenen fiyat tespit raporlarının kapsamı ve içeriği sermaye piyasalarının gelişimi, etkinliği ve şeffaflığı bakımından son derece önemlidir. Fiyat tespit raporlarında yer alan bilgi düzeyi şirket ortakları ve aracı kurumlar ile halka arza katılan yatırımcılar arasındaki bilgi asimetrisinin azaltılmasına katkı sağlamaktadır. Finans literatüründe aracı kurum analistlerinin hazırladığı raporların yatırımcılar tarafından dikkate alındığı ve raporların içeriği, yazım tonu, bilgilendiriciliği gibi özellikleri ile yatırımcı davranışı, ilk halka arz sonrası fiyat performansı ve halka arz sonrası pay fiyatı volatilitesi arasında ilişki olduğuna yönelik çalışmalar bulunmaktadır. Araştırma kapsamında 2013 – 2021 yılları arasında ilk kez halka arz edilen şirketler için düzenlenen fiyat tespit raporlarının kapsamı, fiyat tespit raporlarının kapsamı ile ilk halka arz sonrası fiyat performansı ve fiyat tespit raporlarının kapsamı ile halka arz sonrası pay fiyatı volatilitesi arsındaki ilişki regresyon modelleri ile ortaya konulmuştur. Çalışma sonuçları fiyat tespit raporlarında önemli kapsam eksiklikleri bulunduğunu, bu eksikliklerin şirket ortakları ve aracı kurumlar ile yatırımcılar arasında bilgi asimetrisine neden olduğunu göstermektedir. Ayrıca fiyat tespit raporlarında verilen bilgi düzeyi yükseldikçe ilk halka arz sonrasındaki anormal getiri düzeyi ve volatilite azalmaktadır. Elde edilen sonuçlar fiyat tespit raporlarının bilgi düzeyindeki artışın yatırımcıların doğru bilgilendirilmesine, bilgi asimetrisinin azalmasına ve etkin fiyatlamaya katkı sağladığını göstermektedir.
Tüketici yenilikçilik eğilimi ile satın alma niyeti ilişkisinde Instagram reklamlarının aracılık rolünün değerlendirilmesi
Sosyal medya, tüketicilerin alışkanlıklarını derinden etkileyen bir güç haline gelirken, Instagram ise bu alanda en popüler platformlardan biri olarak öne çıkmıştır. Bu araştırma, Instagram reklamlarının, özellikle yenilikçi ürünlerin pazarlanması sürecinde, tüketici davranışları üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamıştır. Türkiye'de yaşayan 500 Instagram kullanıcısıyla gerçekleştirilen anket çalışması sonucunda elde edilen veriler, nicel araştırma yöntemleri kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma bulguları, yenilikçi tüketicilerin sosyal, işlevsel, hedonik ve bilişsel yenilikçilik özelliklerine dayalı olarak yenilik odaklı ürünlere olan ilgisinin doğrudan satın alma niyetini etkilediğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Instagram reklamlarının ilgi, içerik, motivasyon, güvenilirlik ve inanç boyutları, yenilikçi tüketicilerin satın alma niyetini güçlendirmektedir. Bu durum, Instagram'ın markalar için etkili bir pazarlama aracı olduğunu ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu araştırma, Instagram reklamlarının tüketici davranışları üzerindeki önemli etkisini ortaya koymakta ve markaların bu bulguları dikkate alarak Instagram'ı pazarlama stratejilerinin merkezine yerleştirmeleri gerektiğini göstermektedir. Markalar, Instagram'da hedef kitlelerine ulaşmak için kişiselleştirilmiş reklamlar, etkileşimli içerikler ve influencer iş birlikleri gibi stratejileri kullanarak daha etkili sonuçlar elde edebilirler. Ayrıca, sürekli değişen sosyal medya trendlerini takip etmek ve reklam kampanyalarını bu trendlere göre güncellemek, markaların rekabet avantajı elde etmesini sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Instagram reklamları, tüketici davranışları, satın alma niyeti, yenilikçi ürünler, sosyal medya pazarlaması.
Kripto para getirisi ile optimal portföy modellemesi
Spot piyasalarda işlemlerle başlayan kripto paralar günümüzde vadeli işlemlere konu olmakta borsalarda yatırım fonları (ETF) olarak alınıp satılmaktadır. Kripto paralardaki yüksek fiyat oynaklıkları yatırımcıların ilgisini çekmiş ve kripto para piyasası büyük yatırımlar almıştır. Bundan dolayı kripto paraların volatilitesini hesaplamak, fiyat tahminleri yapmak ve portföylerdeki yerini araştırmak önem kazanmıştır. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde stake getirileri (kripto para kilitli tutma ödülü) olan seçili kripto paralar analiz edilmiştir. Bu kripto paraların getiri ve volatilite yayılımları hesaplanmıştır. Her kripto para için riskten korunma oranları hesaplanmış ve ikili optimal portföyler oluşturulmuştur. İkinci bölümde Bitcoin, Ripple ve Litecoin kullanılarak getiri ve volatilite yayılımları hesaplanmıştır. Seçili üç kripto para için riskten korunma oranları ve ikili optimal portföyleri analiz edilmiştir. Üçüncü bölümde ise Bitcoin ve Bitcoin madencilik şirketleri arasında volatilite ilişkisine bakılmıştır. Bitcoin, MARA ve RIOT arasında riskten korunma oranları hesaplanmış ve ikili portföylerin ağırlıkları hesaplanmıştır.
Hekimlerin yapay zeka teknolojilerini kabulünün Planlı Davranış Teorisi, Teknoloji Kabul Modeli ve güven çerçevesinden incelenmesi
Bu çalışmada sağlık sektöründe evrimsel bir dönüşüme yol açacak potansiyele sahip, son yılların önemli tartışma konularından olan sağlıkta yapay zeka kullanımına yönelik hekimlerin kabul düzeylerini, algılarını, anlayışlarını ve kullanıma ne derecede hazır olduklarını tespit etmek, sağlık hizmeti sunan kurum ve kuruluşlara strateji belirlemelerinde kaynak oluşturmak, teknoloji girişimcileri için farkındalık sağlamak, sonraki araştırmalara ve literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır. Bu çalışma, planlı davranış teorisi, teknoloji kabul modeli ve güven entegrasyonuna dayalı bir model geliştirmek ve test etmek için nicel yöntem yaklaşımını kullanmaktadır. Veriler, ülkemizde kamu ve özel hastanelerde hizmet veren hekimlerden çevrimiçi anket yoluyla toplanmıştır. Ankete toplam 414 hekim katılım sağlamıştır. Elde edilen verilerin analiz sürecinde Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM) ve SmartPLS v.3.1.5 yazılım programından yararlanılmıştır. Çalışma sonucunda planlı davranış teorisi, teknoloji kabul modeli ve güvenin hekimlerin yapay zeka teknolojilerini kullanma niyetleri üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu ortaya çıkmıştır. Yine çalışma sonucuna göre, tutumun, algılanan faydanın, algılanan kullanım kolaylığının ve güvenin kullanma niyeti üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu, algılanan davranışsal kontrol ve sübjektif normun ise anlamlı bir etkisinin olmadığı görülmüştür. Bununla birlikte güvenin, sübjektif norm, algılanan fayda ve algılanan kullanım kolaylığı ile davranışsal niyet arasındaki ilişkiye aracılık ettiği görülürken; algılanan davranışsal kontrol ve tutum ile davranışsal niyet arasındaki ilişkide aracı role sahip olmadığı görülmüştür. Sonuç olarak bu çalışma, hekimlerin yapay zeka destekli teknolojilerini kabulünü etkileyen değişkenleri vurgularken yapay zeka teknolojilerini sisteme entegre etmenin potansiyel faydaları konusunda da değerli bilgiler sağlamaktadır. Planlı davranış teorisi, teknoloji kabul modeli ve güvenin entegrasyonu ile oluşturulan model, bu alandaki gelecekte yürütülecek araştırmalar için bir çerçeve sunmakta ve daha kullanıcı dostu yapay zeka teknolojilerinin geliştirilmesine rehberlik etmektedir. Ayrıca sağlık sisteminde yapay zeka teknolojilerinin kabulünü ölçme ve iyileştirme olanağı tanıyan basit, uygulanabilir ve geçerli bir araç sunarak literatüre katkı sağlamaktadır.
Bankalarda iç kontrol ve iç denetim fonksiyonlarının karşılaştırılması
Bankacılık sektörü, modern ekonomilerin temel taşlarından biri olarak kabul edilmekte ve bu sektörün sağlıklı işleyişi, genel ekonomik istikrar için kritik öneme sahiptir. Bankalar, hem bireysel hem de kurumsal müşterilere finansal hizmetler sunarak ekonomik faaliyetlerin finansmanında merkezi bir role sahiptirler. Bu doğrultuda, bankacılık faaliyetlerinin etkin bir şekilde yönetilmesi ve denetlenmesi, finansal sistemlerin güvenilirliği ve sürdürülebilirliği açısından büyük önem taşımaktadır. İç kontrol ve iç denetim mekanizmaları, bankacılık faaliyetlerinin düzenli ve güvenli bir şekilde yürütülmesini sağlayan temel unsurlardır. Bu mekanizmalar, bankaların karşılaştığı riskleri azaltmak, operasyonel verimliliği artırmak ve yasal düzenlemelere uyumu sağlamak için tasarlanmıştır. Bu anlamda çalışma, bankacılık sektöründe hayati öneme sahip olan iç kontrol ve iç denetim fonksiyonlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Bankacılık sisteminin sağlıklı işleyişi ve mali istikrar için bu iki fonksiyonun etkin uygulanması büyük önem taşımaktadır. Çalışma, öncelikle iç kontrol ve iç denetimin temel kavramlarını ve teorik çerçevesini ele almakta, ardından bu fonksiyonların bankacılık sektöründeki uygulamalarını detaylı bir şekilde incelemektedir. İç kontrolün, risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin bütünleşik bir parçası olarak bankaların faaliyetlerini düzenleyici ve denetleyici bir rol oynadığı belirtilirken, iç denetimin ise bağımsız ve objektif bir değerlendirme yaparak bankanın risk yönetimi, kontrol ve yönetişim süreçlerinin etkinliğini arttırmaya yönelik olduğu vurgulanmaktadır. Araştırma, her iki fonksiyonun bankacılık sektöründeki uygulanış biçimlerini, karşılaştırmalı bir yaklaşımla ele almakta ve bu süreçlerin bankaların mali sağlamlığı üzerindeki etkilerini analiz etmektedir. Bunun yanı sıra, iç kontrol ve iç denetimin birbirleriyle olan ilişkileri ve bu iki fonksiyonun etkileşimi üzerine derinlemesine bir inceleme sunmaktadır. Sonuç olarak, çalışma, iç kontrol ve iç denetim fonksiyonlarının bankacılık sektöründe nasıl bir uyum içinde çalışması gerektiğine ve bu iki fonksiyonun etkin bir şekilde entegre edilmesinin bankaların risk yönetimi ve genel performansı üzerindeki olumlu etkilerine dikkat çekmektedir.
Reel efektif döviz kurunun bist petrol, plastik, kimya endeksine etkisi
Bu çalışmanın amacı rekabetçi kur olarak tanımladığımız reel efektif döviz kurunun borsadaki kimya sektörü endeksinin getirisine etkisinin olup olmadığının test edilmesidir. Reel efektif döviz kurunun Bist Kimya Sektörü endeksine etkisinin incelendiği bu çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, döviz kuru ile ilgili tanımlamalar, döviz kuru çeşitleri, döviz kuruna etki eden faktörler ve tarihçesine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise Borsa İstanbul'un tanımı, kimya endeksinde işlem gören şirketler ve şirketlerin ürün gruplarına göre dağılımı anlatılmaya çalışılmıştır. Bu bölümde ayrıca reel efektif döviz kurundan etkilenen değişkenler ve kimya endeksini etkileyen maliyet ve risk faktörleri anlatılmıştır. Çalışmanın üçüncü ve son bölümünde ise, 2013-2022 dönemlerinde kimya, petrol, plastik endeksine etki eden maliyet ve risk faktörleri analiz edilmiştir. Çalışmada log-log, yarı fark ve ilk fark modelleri kullanılarak tam elastikiyet modelleri oluşturulmuştur. Araştırmadaki değişkenler için Gauss-Markov varsayımlarına ek olarak değişen varyans problemleri de dikkate alınmıştır. Ayrıca ilk modelimiz olan log-log modelindeki değişen varyans, oto korelasyon ve zaman serisi problemlerinden arındırmak için log-log modelinin Cochrane-Orcutt'a göre yarı farkı alınmış ve daha sonra değişkenlerin katsayılarının standart hataları Newey- West tarafından geliştirilen Değişen Varyans Oto Korelasyon (HAC) kullanılmış ve ortaya çıkan bu model çalışmamızda nihai model olarak kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda reel efektif döviz kurundaki yüzdesel değişimin kimya sektörü endeksinin getirisine hiçbir etkisi olmadığı ve bu etkinin yönün de sıfıra yakın bir etki olduğu bu çalışmada oluşturulan iki hipotez ile test edilmiştir. Bu iki hipotezin test edilmesi ile rekabetçi kurdaki (reel efektif döviz kurundaki) yüzdesel değişimin kimya sektörünün getirisine hiçbir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir.
Fikri ve sınai mülkiyet ve teşvik mevzuatı çerçevesinde teknokentlerdeki Ar-Ge faaliyetleri
Yenilikçi fikirler, araştırma ve geliştirme yoluyla geliştirilerek ticari ürün veya hizmetlere dönüştürülür. Araştırma ve geliştirme faaliyetleri, şirketlere yeni ürünlerin tasarlanması, geliştirilmesi ve pazarlanması konusunda önemli bir avantaj sağlar. Şirketler sürdürülebilirlik ve rekabet avantajı sağlamak için araştırma ve geliştirmeyi çok önemli görmektedir. Ar-Ge artık şirketler için vazgeçilmez bir kavramdır. Böylece araştırma ve geliştirme stratejik planlamaya dahil edilmiştir. Şirketler araştırma ve geliştirme faaliyetleri ile pazarda rekabet edebilirler. Araştırma ve geliştirme maliyetleri düşürür ve karı artırır, şirketlere rakiplerinden daha iyi ürün ve hizmetler geliştirme fırsatı verir ve geri dönüşün anlık değil uzun vadeli olmasından dolayı önemlidir. Sürekli iyileştirme ve yenilik, araştırma ve geliştirmenin temel bileşenleridir ve bu sayede başarıya ulaşılır. Teknokentlerde Ar-Ge faaliyetleri gösteren firmalar yer almaktadır. Burada bulunan firmaların temel amacı ürün geliştirme sonucunda üretim, satış ve teknolojik avantajlar, haklar yoluyla yazılım ve tasarım faaliyetleri, bölgenin vergi teşviklerini kullanarak iç ve dış pazarda rekabet avantajı sağlamaktır. Bu çalışma; Ar-Ge faaliyetlerinin anlaşılması, Ar-Ge faaliyetleri kapsamında şirketlere teşvik veren kurumların destek programları, devlet tarafından yürürlüğe konulan 5746/4691 sayılı kanunları, Gelir İdaresi Başkanlığı'nın Özelgeleri çerçevesinde Ar-Ge ve teknolojik faaliyet teşviklerinin sağlanmasının muhasebe ve vergi yönlerinin açıklanması, muhasebe işlemlerinin temel mantığının belirlenmesi ve diğer Ar-Ge teşviklerinin değerlendirilmesi konularında yol gösterici olacaktır.
Kamu örgütlerinde liyakat ve etik ilkelerin öneminin incelenmesi
Kamu hizmetlerinin etkinliği ve verimliliği açısından liyakat ve etik ilkeler, kamu örgütlerinde kritik bir öneme sahiptir. Bu ilkeler, kayırmacılığın önlenmesini ve kamu yönetiminde adaletin sağlanmasını sağlar. Liyakat kamu örgütlerinde yetkin kişilerin görevlendirilmesini sağlayarak, kamu hizmetlerinin kalitesini artırır iken etik ilkeler kamu personelinin profesyonel ve şeffaf bir şekilde çalışmasını teşvik eder. Bu çalışma nitel araştırma yöntemi çerçevesinde gerçekleştirilmiş olup bazı dokümanların içerik analizi tekniği ile değerlendirilmesini içermektedir. Tezin literatür kısmında, liyakat kavramının tanımı, kapsamı, temel ilkeleri ve belirleyici unsurları detaylı olarak ele alınmıştır. Liyakat ile adalet ilişkisi ve liyakat karşıtı kayırmacılık türleri incelenmiştir. Ayrıca, Türk kamu personel yönetimi tarihinin tarihsel süreçleri, liyakatin kamu hizmetindeki önemi ve rolü, kamu sektöründe liyakatsizliğin sonuçları ve memuriyete girişte ile görevde yükselmede liyakat ve adaletin sağlanması konuları ele alınmıştır. Tezde, kamu örgütlerinde liyakatin daha etkin kullanılması için öneriler sunulmuş ve Avrupa Komisyonu'nun Türkiye raporlarında liyakat ile ilgili değerlendirmelerine yer verilerek bazı ülkelerin liyakat sistemleri incelenmiştir. Etik kavramının anlamı, amacı ve ilgili diğer kavramlarla bağlantısı ele alınarak Kamu Görevlileri Etik Kurulu (KGEK) tarafından alınan etik ihlal kararları incelenmiştir. Nitel veri analizleri sonucunda elde edilen bulgular, liyakati bilgi, deneyim ve ehliyet temelinde adil bir istihdam modeli olarak tanımladığını göstermektedir. Ancak, uygulamada bu ilkenin siyasal, kurumsal ve sosyal faktörler nedeniyle sıklıkla ihlal edildiği belirlenmiştir. Benzer şekilde, etik ilkeler konusunda farkındalık düzeyinin yüksek olduğu tespit edilmesine rağmen, kurumsal yapılar içinde bu ilkelerin yeterli düzeyde uygulanamadığı görülmektedir. Etik komisyonlarının etkin işleyişinin sağlanamaması, yaptırım mekanizmalarının eksikliği ve üst kademe yöneticilerinin etik dışı davranışlarının tolere edilmesi, bu durumun daha da derinleşmesine neden olmaktadır. Bulgular, kamu yönetiminde adalet, hesap verebilirlik ve güven temelinde kapsamlı bir dönüşüm ihtiyacını açıkça ortaya koymaktadır. Bu çalışma, kamu örgütlerinde liyakat ve etik ilkelerin önemini vurgulamakta ve bu ilkelerin etkin bir şekilde uygulanmasının kamu hizmetlerinin kalitesini artıracağına dair bulgular sunmaktadır. İçerik analizi yöntemiyle yapılan bu araştırma, kamu yönetimi alanında önemli bir boşluğu doldurmayı hedeflemektedir.
Türkiye'deki teknoparklarda ar-ge teşvikleri kapsamında uygulanan vergi muafiyetlerinin etki değerlendirmesinin ölçülmesi edirne örneği
Teknolojiyi üretebilme ve kullanabilme becerileri, ülkeleri uluslararası alanda ekonomik ve askerî açıdan avantajlı bir konuma getirebilmektedir. Kendi kendine yeten bir ülke olabilmenin temel adımlarından biri teknolojik gelişmeleri takip edebilmek, teknolojiyi sadece tüketen değil aynı zaman üreten bir ülke olabilmektir. Günümüzde teknolojik gelişmeleri takip etmeyen bir ülkenin uluslararası arenada başarılı bir ülke örneği olması mümkün değildir. Bu gibi sebeplerle ülkeler yüksek teknoloji ve katma değeri yüksek ürünler üretmeye önem vermektedir. Aksi durumda sadece teknoloji tüketen bir konumda yer alınabilmektedir. Ülkemizde teknolojik bilgi üretiminin sağlanmasıyla uluslararası rekabette etkin bir rol oynamak, üretim yöntemlerinde yenilikler sağlayabilmek, ürün kalite standartlarının artırılarak üretim maliyetlerini düşürmek, ticarileştirilebilir teknolojik ürünler ortaya çıkarmak, teknoloji transferine olanak hazırlamak ve bu alanlarda çalışabilecek vasıflı işgücü için istihdam sağlamak gibi amaçlarla Teknoloji Geliştirme Bölgeleri modeli uygulanmaktadır. Teknoloji geliştirme bölgelerinde teknoparklar kurulur, teknoparklardaki süreçler yönetici şirket tarafından yönetilir. Yönetici şirket bakanlıklar tarafından belirtilen amaçlara ulaşabilmek için girişimcilere sağlanan teşviklerin uygulanmasından sorumludur. Bu çalışmanın sonucunda sınırlılıklar da göz önünde bulundurularak bu teşvik sisteminin verimli bir uygulama olduğu görülmüştür.
Kargo sektöründe tersine lojistik önündeki engellerin değerlendirilmesi
Sürdürülebilirlik konusu, dünya genelinde giderek daha fazla önem kazanmaktadır ve bu bağlamda, sürdürülebilirlik açısından etkili olan sektörler de dikkat çekmektedir. Bu sektörlerden biri olan lojistik sektörü, küresel ısınma üzerindeki büyük etkisi nedeniyle kritik bir konumda bulunmaktadır. Dünyadaki enerji tüketiminin yaklaşık dörtte biri ve petrol tüketiminin yarısından fazlası lojistik sektöründe, özellikle taşımacılık faaliyetlerinde kullanılmaktadır. Lojistik sektörünün taşımacılığın yoğun olarak gerçekleştiği kargo sektörü, bu bağlamda önemli bir rol oynamaktadır. Sürdürülebilir lojistik kapsamında dikkate alınması gereken önemli konulardan biri de tersine lojistiktir. Tersine lojistik, hammadde, yarı mamul, nihai ürün ve ilgili bilgilerin tüketim noktasından orijin noktasına doğru ters yönlü bir hareketini ifade eder ve geriye doğru lojistik olarak da adlandırılabilir. Ancak, literatür taramaları, kargo sektöründe tersine lojistik ile ilgili yapılan çalışmaların sınırlı olduğunu göstermektedir. Bu çalışmanın temel araştırma sorusu, "Kargo sektöründe tersine lojistik uygulamalarının önündeki engeller ve yaşanan problemler nelerdir?" şeklinde belirlenmiştir. Bu çalışmada, tersine lojistiğin önündeki engeller olarak adlandırılan kriterlerin önem derecelerini belirlemek amacıyla çok kriterli karar verme (ÇKKV) yöntemlerinden DEMATEL ve Analitik Network Prosesi (ANP) yöntemleri kullanılmıştır. DEMATEL yöntemi ile engeller arasındaki nedensel ilişkiler belirlenirken, ANP yöntemi ile kriterlerin ağırlıkları hesaplanmıştır. Araştırma, kargo sektöründe iade kargoları özelinde gerçekleştirilmiş bir anket çalışmasına dayanmaktadır. Bu yöntemlerle, tersine lojistik sürecinde karşılaşılan engellerin ilişkileri ve ağırlıkları belirlenerek, bu alanda çözüm önerileri geliştirilmiştir. Çalışmanın amacı, kargo sektöründe tersine lojistik uygulamaları önündeki engelleri incelemektir. Bu araştırmanın, ulusal literatürde bu alanda yapılan sınırlı sayıdaki çalışmaya katkı sağlayarak, kargo sektöründeki tersine lojistik faaliyetlerinin geliştirilmesi ve sürdürülebilirlik açısından önemli bir farkındalık yaratması beklenmektedir.
Yeşil pazarlama kapsamında çevresel kaygı, çevresel duyarlılık ve algılanan kalitenin yeşil ürün satın alma niyeti üzerine etkisi
Bu çalışma, yeşil pazarlama alanında çevresel kaygı, çevresel duyarlılık ve algılanan kalite faktörlerinin tüketicilerin yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Günümüzde çevresel sorunların artmasıyla birlikte hem bireylerin çevreye karşı olan davranış biçimleri hem de işletmelerin çevre dostu yaklaşımları önem kazanmıştır. Bu bağlamda araştırmada, bireylerin çevreye olan kaygılarının, çevreye olan duyarlılıklarının ve algıladıkları ürün kalitesinin, yeşil ürün satın alma niyeti üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Araştırma kapsamında istatistiksel bir yöntem benimsenmiş ve anket aracılığıyla toplanan veriler SPSS programında analiz edilmiştir. Yapılan veri analizleri sonucunda, çevresel kaygı, çevresel duyarlılık ve algılanan kalitenin yeşil ürün satın alma niyeti üzerinde pozitif bir etkisi olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, bireylerin sadece çevresel faktörler değil, aynı zamanda algılanan ürün kalitesiyle de yeşil ürünlere yöneldiğini ortaya koymaktadır. Araştırma sonuçları, işletmelerin yeşil pazarlama stratejilerini oluştururken tüketici davranışlarını dikkate almalarının gerekliliğini vurgulamaktadır. Özellikle çevre dostu üretim süreçlerinin benimsenmesi, sürdürülebilirlik ilkelerine uygun hareket edilmesi ve bu değerlerin pazarlama iletişiminde açıkça ifade edilmesi, tüketici tercihlerinde etkili rol oynamaktadır. Ayrıca çalışmada, politika yapıcılara, işletmelere ve akademik çevrelere yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Bu doğrultuda, çevreci pazarlama anlayışının hem çevresel sürdürülebilirlik hem de rekabet avantajı açısından önemli katkılar sunduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Yenilenebilir enerji kaynağı olarak güneş enerjisi sistemleri için kuruluş yeri seçimi
Sürdürülebilirlik ve yenilenebilir enerji kaynakları son yılların en önemli konularından birisidir. Güneş enerjisi santrali (GES) kurulumunda uygun yer seçimi, enerji üretim verimliliğini en üst düzeye çıkarmak için kritik bir rol oynamaktadır. Literatürde, genellikle açık arazilerde yapılan yer seçimleri üzerine yoğunlaşılırken, çatı alanlarına yönelik çalışmalar sınırlıdır. Bu çalışma, özellikle çatı uygulamaları için güneş enerjisi santrali yer seçiminde etkili olan Çok Kriterli Karar Verme (ÇKKV) yöntemlerini incelemektedir. Çalışmada, çatı alanları için önemli kriterler arasında yıllık güneş ışınım miktarı, güneş panelinin yönü (bakı), sıcaklık, güneşlenme süresi ve toplam enerji potansiyeli, rüzgar potansiyeli, solar panellerin ileriye dönük gölgelenme riski, depo içerisindeki tüketilen elektrik miktarı (öz tüketim), depo çatı alanı, statik yük durumu, çatı tipi ve eğimi ile trafo kapasitesi ve şebeke bağlantı durumu gibi teknik ve yapısal faktörler dikkate alınmıştır. Bu kapsamda, çatılarda güneş paneli kurulumunu etkileyen koşullar analiz edilmiş ve bu faktörlerin uygunluk değerlendirme süreçlerine entegre edilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, çatılarda güneş enerjisi santrali kurulumu için belirlenen kriterlerin, mevcut literatürdeki boşlukları dolduracak şekilde bir karar destek sistemi geliştirilmesine olanak tanıdığını ve bu alanda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ortaya koymaktadır.
Marka ve ambalaj ilişkisi: Türkiye çikolata sektöründe bir çalışma
Marka, oldukça farklı anlamları içeren, geniş bir terimdir. Pazarlama literatüründe marka ile ilgili çok sayıda tanımlama mevcuttur. Markalı bir ürünün, markasız bir ürüne göre üretici ve tüketici açısından avantajları bulunmakla birlikte, firma açısından markalama ve marka algısını koruyup geliştirebilme oldukça zorlu bir iştir. Markalı ürünün, tüketici bilinirliğinin ve etkin pazar payının daha fazla olduğu bilinmektedir. Bu sebepten dolayı, bir ürünü tanıtmada ve pazar payını arttırmada en bilinen yol ürünü markalamaktır. Başarılı bir marka ise, rekabet ortamında tüketici tarafından değer katılan bir ürün/hizmet olarak algılanmaktadır. Bu bağlamda, özellikle son zamanlarda başarılı bir marka bir bütün olarak düşünülmektedir. Günümüzde bir marka tasarlanırken, tasarımdaki en önemli boyutlardan bir tanesi de ambalajdır. Uzun zamandır göz ardı edilmiş olan ambalaj, günümüzde önem kazanmaya başlamıştır.Son zamanlarda firmalar ambalajı, tüketicinin satın alma kararını verdikleri son nokta olan market raflarında vazgeçilmez bir pazarlama aracı olarak görmektedir. Etkili ambalajlama, reklam ve promosyonlar kadar önemli bir pazarlama aracı olmuştur, aynı zamanda tüketici bağlılığını arttırarak, ekonomik değişkenlerin üstesinden gelebilen geçerli stratejilerin değişmeyen bir parçası haline gelmiştir. Bir ürünün başarılı olup olmamasındaki en belirleyici unsurlardan birisi haline gelmiştir.Bu çalışmada, markalama ve ambalajın markalamadaki önemi konularında daha önce yapılmış olan çalışmalar değerlendirilmiş; ikinci bölümde ise hızlı tüketim ve asıl tez konusunu oluşturan çikolata sektöründe ambalajlama ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada kullanılan veri toplama yöntemi ankettir. Anket yoluyla toplanan veri, SPSS'te analiz edilerek önemli bulgular elde edilmiştir.Elde ettiğimiz bulgulara göre, iyi bir çikolata markasının ambalajı mutlaka fiziksel olarak ürünü iyi bir şekilde koruma özelliğine sahip olmalı, dışarıya sızdırma yapmamalıdır. İyi bir marka ambalajında olmazsa olmaz bilgiler ise SKT (son kullanma tarihi), içindekiler listesi, üretici firma adı, özellikle son yıllarda çok fazla önem kazanmaya başlayan diğer bir konu olan besin değerleri ve kalori bilgisidir. Artan çevre hassasiyetinden dolayı ambalajın çevreye duyarlı olduğunu belirten işaret ve yazılar ile kalite belgeleri işaret ve yazıları ambalajın üzerinde mutlaka yer alması gereken unsurlardır.Tüketici için de çikolata ambalajı yukarıda da bahsettiğimiz gibi, üzerinde her türlü ürün ve ambalaj özellikleri bilgisini içeren, bunun yanı sıra tüketicinin görsel dünyasına hitap edecek albenisi yüksek şekilde tasarlanmış olması gerekmektedir. Günümüzde firmalar, pazarda yaşanan yoğun rekabette ayakta kalabilmek için teknoloji, ürün çeşitliliği, fiyat gibi pazarlama unsurlarının yanında ambalaja çok daha fazla önem vermeleri gerekmektedir. Bu nedenle ambalaja gerekli önemi vermeyen firmalar rekabet avantajı elde etme konusunda bir adım geride kalabilir.Bu bağlamda ambalajın, ürünün diğer özellikleriyle birlikte markalamada en önemli unsurlardan birisi olduğu gerçeği, bu çalışma ile bir kez daha ortaya konmuştur.Anahtar Kelimeler: Ambalaj, Çikolata, Marka, Marka değeri, Marka kimliği.
Sağdan direksiyonlu araç projesi ve yalın felsefeye göre uyarlanmış ürün geliştirme süreçleri
Proje yönetimi, çağımızda, ölçekleri ne olursa olsun tüm işletmelerin kullandığı etkili bir yönetim şeklidir. Kullanım alanlarının çeşitliliğinin çokluğu, yönetim ana prensiplerinde değişikliğe sebep olmamaktadır. Bunun yanında, tecrübe ile doğru orantılı olarak artan uzmanlıklar, söz konusu projelerde çabukluk sağlanmasında, kalitenin artmasında, proje maliyetlerinin düşürülmesinde fayda sağlamaktadır.Otomotiv, savunma, uzay, bilişim, inşaat sektörlerinde kullanılan proje yönetimi, ürün geliştirme, araştırma-geliştirme, işletme kaynaklarının planlanması, yazılım geliştirme, satış stratejisi geliştirme konularında olabilir.Otomotiv sektörünün, sıklıkla araç olarak kullandığı, ürün geliştirme projelerinin uygulanması ve süreçlerin içeriklerinin, günümüz rekabet koşullarına uygun olarak, hızlı, net bilgilere ulaşılabilir sistemlerle, belirlenebilir ve takip edilebilir olmasını da sağlar.Örnek ürün geliştirme projesi olarak bu çalışmada seçilmiş ve irdelenmiş olan ?Sağdan Direksiyonlu Araç Projesi?'nin, seçilmesindeki en büyük sebeplerden birisi, temel model olarak belirlenmiş araç ile üretilmesi planlanan sağdan direksiyonlu araç arasında büyük teknik farklılıklar olmasıdır. Bu da, ar-ge, test, dokümantasyon, satın alma, kalite, lojistik, üretim, son kontrol çalışmalarının içeriklerinin geniş olmasını, projenin detaylı irdelenebilmesini ve araştırmacıların bu çalışmadan daha fazla faydalanabilmesini sağlayacaktır. Büyük oranda yalın üretim sistemine göre yapılandırılabilmiş olmasına rağmen, yalın felsefenin bu otomotiv sektörü işletmesin de, yerleştirilebilmesi için özelliklede ürün geliştirme safhalarında çabalar sürdürülmektedir.Bu çalışma yalın felsefenin, ürün geliştirme süreçlerinde, oluşturulabilmesi için gerekli olan safhaların yerine getirilmesiyle beraber, geliştirilmiş bu süreçlerin işletmeye rekabet gücü ve fırsatlar kazandıracak bir silah haline gelebileceğini gözler önüne sermektedir. Aynı zamanda da örnek projenin kapsamında olan, müşterilerin araç özelliği olarak seçtiği, bir satış grubunun alt parçalarını, ürün ağacı olarak göstermekte böylece yapılacak yeni araç projesinde, hangi iş paketlerinin oluşturulacağını işaret etmektedir. Son bölümünde, ürün geliştirme süreçlerinin ve örnek otomotiv işletmesinin ürün geliştirme süreçlerinin belirlenmiş safhaları, süreç olgunluk/fırsat analizi ve fonksiyon değerlendirmeyle detaylı incelenecektir.Anahtar Kelimeler: Ürün, Ürün Geliştirme, Ürün Ağacı, Proje Yönetimi, Ürün Geliştirme Projesi, Otomotiv, Otomotiv Sektörü, Yalın Üretim, Ürün Geliştirme Süreçlerinde Yalın Felsefe,
Yatırım projelerinin değerlendirilmesi: Türkiye elektrik enerjisi sektöründe bir çalışma
Bu çalışmada, sabit sermaye yatırımlarının gerek işletmeler gerekse ülke ekonomisi açısından öneminden hareketle, yatırım projelerine ilişkin yapılabilirlik çalışmalarının hazırlanmasında ve yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kullanılan yöntemler literatür çerçevesinde açıklanarak, 76 MW kurulu gücündeki bir hidroelektrik santral projesine ait yapılabilirlik çalışması hazırlanmıştır. Hazırlanan yapılabilirlik çalışması kapsamında, Türkiye elektrik enerjisi sektörünün analizi yapılarak, projenin toplam yatırım tutarı, işletme dönemi gelir ve giderleri, amortisman giderleri, ağırlıklı ortalama sermaye maliyeti hesaplanmış, faaliyetlerden kaynaklanan nakit akımı ve bütünleşik mali analiz tabloları oluşturulmuştur. Elde edilen veriler, Net Bugünkü Değer, İç Verim Oranı, Kârlılık Endeksi, İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi Yöntemleri çerçevesinde değerlendirilerek, Duyarlılık Analizi yapılmış ve projenin yapılabilir olup olmadığı ortaya konulmuştur.
Türkiye biyoteknoloji sektöründe reel opsiyonlar yöntemi ile bir ar-ge projesinin değerlemesi
Artan rekabet ortamı ile birlikte, ülkeler kalkınma yarışında sürdürülebilir rekabet gücüne sahip olmak amacıyla yüksek teknolojili sektörler ve inovasyona dayalı büyüme stratejisine doğru yönelmektedir. Artan nüfus ve değişen talep yapısı da, yenilikçi uygulama ihtiyacını doğurmakta ve biyoteknoloji gibi yüksek teknolojili sektörler, gelişmiş ülkelerin yanı sıra, gelişmekte olan ülkelerde de önem kazanmaktadır.Biyoteknoloji sektörünün gelişimi, sektördeki firmalar için patent, teknoloji transferi, lisans anlaşmaları gibi süreçleri beraberinde getirmiştir. En önemli varlıklarından biri Ar-Ge projeleri olan biyoteknoloji firmaları için bu süreçler Ar-Ge projelerinin değerleme gereğini ortaya çıkarmaktadır. Değerleme süreçlerinde geleneksel bir yöntem olan İndirgenmiş Nakit Akımları (İNA) yönteminin eksiklerinin giderilmesi amacı ile geliştirilmiş olan Reel Opsiyonlar yöntemi, Ar-Ge süreçlerinin değerlemesinde son yıllarda yaygın olarak kullanılmaktadır. Değerleme sürecinde ülke ve sektör faktörü önemli olup literatürde Türkiye'de yer alan biyoteknoloji firmalarının Ar-Ge projesi değerlemesine ilişkin bir çalışma bulunmamaktadır. Bu çalışma kapsamında, Türkiye biyoteknoloji sektöründe yer alan bir firmanın gerçek yaşamda yürütülen ve tamamlanmamış bir Ar-Ge projesi için, Reel Opsiyonlar yöntemi ile örnek bir değerleme modelinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.Çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Özet girişin sunulduğu ilk bölümden sonra, biyoteknoloji ve kullanıldığı alt sektörler, dünyada ve Türkiye'de biyoteknoloji sektörünün durumu ikinci bölümde yer almaktadır. Üçüncü bölümde değerleme kavramı, kullanıldığı durumlar ve yöntemleri ve biyoteknoloji sektöründe değerlemenin kullanımı üzerinde durulmaktadır. Örnek olarak seçilen projenin derinlemesine yüz yüze görüşmeler ile toplanan verileri, proje sürecinin binomial ağaç ve gerekli model parametrelerinin hesaplamaları dördüncü bölümde sunulmaktadır. Beşinci bölüm İNA ve Reel Opsiyonlar yöntemi ile değerlemenin yapıldığı bölümdür. Çalışmanın son bölümü olan altıncı bölümde ise sonuçlar karşılaştırmalı olarak değerlendirilmekte, duyarlılık analizlerine yer verilmekte ve Türkiye'de biyoteknoloji sektöründe değerleme sürecine ilişkin genel bir değerlendirme yapılmaktadır.
Kişisel marka kavramı ve ticari olmayan pazarlama alanında uygulanması: Siyasi pazarlama örneği
Bu tez çalışması, rekabetin artması ve beraberinde markalaşma sürecini hızlandırmasından hareketle, pazarlama alanında geçerli marka kavramının kişisel olarak kullanılıp kullanılamayacağını araştırmaktadır. İlk olarak marka kavramına ilişkin temel kavramlar incelenmektedir. İkinci olarak kişisel marka kavramına ilişkin literatür bilgisi sunulmakta, bu konu hakkında literatürdeki boşluğa dikkat çekilmektedir. Üçüncü olarak siyasi pazarlamaya ilişkin literatür taraması sonuçları sunulmaktadır. Son olarak da kişisel markanın uygulama alanlarından biri olarak seçilen siyasi pazar alanında yüz yüze görüşmeler ve anket çalışması ile kişisel markayı etkileyen faktörler ele alınmaktadır.Sonuçlar siyasi pazar alanında kişisel markayı etkileyen on faktör olduğunu göstermektedir. Bu faktörler dış görünüş, hümanizm, karakter, çağdaşlık, hırs, ekonomik kapital, dini inanç, halkçılık, liderlik ve sosyalliktir. Bu faktörlere yüklenen maddeler incelendiğinde, pek çoğunun sanat, tıp, eğitim gibi ticari olmayan pazarlama alanlarında, kişisel marka yaratmada kullanabileceği görülmektedir. Pek çoğu değiştirilebilen, sonradan kazanılabilen bu özellikler insanların kendi kişisel markalarını yaratmalarında yol gösterici özelliğe sahiptir.Anahtar Kelimeler: Kişisel Marka, Siyasi Pazarlama, Siyasi Lider İmajı
Genetiği değiştirilmiş gıdalar ve risk algısı: Sonradan edinilen pozitif bilginin tutuma etkisi
Son yıllarda yaşanan gıda panikleriyle birlikte sağlıkla ilgili olası kayıplar, tüketicilerin gıda seçimlerini etkileyen en önemli unsurlardan biri, gıda güvenliği de öncelikli bir rekabet unsuru olmuştur. Yabancılık, sınırlı bilgi seviyesi, belirsizlik ve doğala müdahale gibi etkenlerle genetiği değiştirilmiş gıdalar, fiziksel risk algısının yüksek olduğu ürünler haline gelmiştir. Tartışmalar bu ürünlerin taşıdığı riskler ve getirdiği faydalar etrafında devam ederken, tüketicilerin çoğunluğunun, risklere odaklanan negatif içerikli bilgiye maruz kaldığı da bir gerçektir. Bu gerçekten yola çıkarak pozitif bilginin genetiği değiştirilmiş gıdalara karşı tutuma olan etkisinin araştırıldığı çalışmada, katılımcılar, algılanan riskin türünü belirleyen bilgi işleme stratejilerine göre üç grupta incelenmiştir. Günlük/popüler ve bilimsel olmak üzere iki farklı türde pozitif bilgiye maruz bırakılan katılımcıların tutumlarındaki değişimin anlamlı olup olmadığı araştırılmıştır. Bilgiyi sezgisel süreçten geçiren ve sezgisel risk algısına sahip olan katılımcıların tutumunda, her iki bilgi sonrasında da pozitif yönde değişim olmuştur. Sistematik süreci izleyen ve analitik risk algılayan grupta ise pozitif yönde değişim sadece bilimsel bilgi sonrasında görülmüştür. Analitik risk algısına sahip olan ancak konuyu politik bakış açısı ile değerlendirerek karara varanlar ise politik risk grubu altında incelenmiştir. Grubun tutumunda, her iki tip bilgi sonrasında değişiklik beklenmezken bilimsel bilgi pozitif yönde değişim yaratmıştır.
Türkiye akaryakıt piyasasının örnek ülkeler ile karşılaştırılması ve Türkiye için öneriler
Sanayi, tarım, ulaşım gibi temel sektörlerin önemli girdilerinden biri olan akaryakıta ihtiyaç gün geçtikçe artmaktadır. 1999 ile 2005 arasında serbestleşme dönemine giren Türkiye akaryakıt piyasasının henüz yeni gelişen bir piyasa olduğu da düşünüldüğünde örnek ülke akaryakıt piyasalarının incelenmesi ülkemiz akaryakıt oyuncuları tarafından büyük önem arz etmektedir. Bu sebeple, bu tez çalışması, model ülke olarak seçilen ABD, İngiltere, Almanya ve İtalya akaryakıt piyasalarını inceleyerek Türkiye akaryakıt piyasasını fiyat, kar marjı ve piyasa yatırım modelleri gibi açılardan değerlendirmektedir.Yapılan analizler sonucunda, Türkiye'de genellikle kullanılan DODO (Dealer Owned Dealer Operated) tipi yatırım modeline ilave olarak COCO (Company Owned Company Operated), CODO (Company Owned Dealer Operated) veya DOCO (Dealer Owned Company Operated) gibi diğer yatırım modellerinin de kullanılabileceği anlaşılmıştır. Ancak ülkemizde süpermarketlerce veya bağımsız akaryakıt istasyonlarınca akaryakıt satışının yapılmasının güven ve yer problemi nedeniyle uygun olmadığı ve istasyon başına düşen satış oranı düşüklüğünün akaryakıt istasyon sayısının çokluğundan değil ülkemizdeki kişi başına tüketimin düşük olduğundan kaynaklandığı görülmüştür. Sayısal verilerden elde edilen sonuçlara göre de, ülkedeki akaryakıt tüketiminin artmasının genel olarak ülke ekonomisinin gelişmesiyle orantılı olarak artacağı ve bunun da sektörü olumlu yönde etkileyeceği anlaşılmıştır.
Ülke kredi notundaki değişikliğin CDS primleri üzerindeki yayılma etkisine yönelik bir araştırma
Küresel finans piyasalarının ardından reel ekonomiyi de etkileyen 2008 finansal kriz yatırımcıların algısını değiştirmiştir. Krizin oluşmasında ve derinleşmesinde türev ürünlerin etkisinin önemli olduğu düşünüldüğünden, öncelikli olarak türev piyasalarda algı değişikliği olması beklenmektedir. Bu nedenle bu çalışmada, kredi olaylarının türev ürün olan CDS primleri üzerindeki etkisi ve aktarma kanalları kriz öncesi ve sonrası dönem olarak incelenmiştir. Yatırımcıların artan risk iştahı nedeniyle kriz öncesi dönemde CDS primlerinin kredi olaylarına tepki vermediği görülmüştür. Diğer taraftan kriz sonrası dönemde risk iştahı seviyesindeki azalmayla birlikte CDS primlerinin kredi olaylarına anlamlı tepkiler verdiği sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca, olaysız ülke CDS primlerinin özellikle kriz sonrası dönemde olayın gerçekleştiği ülke ve olaysız ülke kredi derecelerinden etkilendiği kanıtlanmıştır. Yayılma etkisinin aynı ticaret bloku üyesi olma parametresiyle aktarıldığı görülmüştür. Ayrıca, Avrupa borç krizini de kapsayan kriz sonrası dönemde negatif kredi olaylarının etkisinin gelişmiş ülke parametresiyle aktarıldığı gözlenmiştir. Kriz sonrası CDS primlerinin kredi olaylarına verdiği tepkilerdeki değişikliğin, Kredi Değerlendirme Kuruluşlarının kriz öncesi dönemde bozulan itibarlarını düzeltmek için daha ihtiyatlı not vermeleri ve risk iştahındaki azalmayla ilgili olduğu düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kredi Temerrüt Takası, Kredi Değerlendirme Kuruluşları, Event Analizi, Yayılma Etkisi, Aktarma Kanalı, Risk İştahı.
Türkiye'de faaliyet gösteren mobil operatörlerin pazar paylarını etkileyen faktörlerin belirlenmesi
Küreselleşmenin getirdiği değişim ile insanların yaşam biçiminin yanında iletişim biçimlerinde de değişiklikler görülmektedir. Müşterilerin yeni teknolojilere ilgi ve taleplerinin her geçen gün artmasıyla mobil iletişim sektöründe hızlı bir değişim ve günden güne artan ihtiyaca yönelik gelişmeler yaşanmaya başlanmıştır. Telekomünikasyon sektöründe hizmet veren operatörler, gün geçtikçe büyüyen bu pazardan mümkün olduğunca fazla pay almaya çalışmaktadır. Türkiye'de mobil ses hizmetleri yaygın olarak birçok tüketici tarafından kullanılmaktadır. Türkiye'deki toplam GSM operatörü abone sayısı 15-64 yaş arası nüfustan fazladır ve ses hizmetlerinin penetrasyonu %90 seviyelerindedir. Bu çalışmada, Ocak 2008 ile Aralık 2012 arasındaki dönemde açıklanmış olan halka açık pazar verilerinden faydalanılmıştır. Veri setinde; abonelik düzeyleri, kullanıcı başına ortalama gelir (ARPU), ortalama sesli iletişim dakikası (MOU), müşteri kayıp oranları ve yatırım seviyeleri yer almaktadır. Çalışmada amaç mobil ses hizmetlerine olan talebi etkileyen faktörleri incelemektir. Daha farklı ülkelerde yapılmış çalışmalara benzer olarak 1994 yılında Berry`nin kullandığı Discrete-Choice Model'den faydalanılacaktır. Anahtar Kelimeler: Mobil telekomünikasyon; Pazar payı tahmini, Fiyat elastikiyeti; Ağ etkisi; Panel veri; Berry (1994) model
Borsa İstanbul kurumsal yönetim endeksinde yer alan firmaların kurumsal yönetim derecelendirme notunun marka değeri üzerindeki etkisinin analizi
Bu tez çalışması Türkiye'de Ağustos 2007'den bu güne hesaplanmakta olan BİST Kurumsal Yönetim endeksine dâhil şirketlerin kurumsal yönetim performanslarının marka değerleri üzerinde etkisinin olup olmadığını incelemek amacıyla yapılmıştır. Kurumsal yönetim başlığı altında hesaplanan pay sahipleri, kamuyu aydınlatma ve şeffaflık, menfaat sahipleri, yönetim kurulu ve bunların genel ortalaması olarak hesaplanan notların her biri için ayrı ayrı analiz yapılmış olup marka değeri ile aralarındaki ilişki araştırılmıştır. Araştırmanın ilk aşamalarında kurumsal yönetim kavramının dünyada ortaya çıkışı ve gelişimi süreci incelenmiş, bununla ilgili literatürde bulunan kaynaklar araştırılarak derlenmiştir. Daha sonra marka ve marka değerleme kavramları ile ilgili yapılmış araştırmalar incelenerek piyasada kullanılan marka değerleme yöntemlerine literatür araştırmasında yer verilmiştir Yapılan analizler sonucunda kurumsal yönetim ilkelerinden sadece pay sahipleri ve cari dönem kamuyu aydınlatma ve şeffaflık uygulamaları ile marka değeri arasında anlamlı ve olumlu ilişki bulunmuştur. Diğer ilkeler ile ilgili yapılan analiz sonuçları yeterli istatistiki anlamlılık gösterememiştir.
Hekim-hasta ilişkisinde olumlu ve olumsuz duyguların tüketici davranışı çerçevesinde incelenmesi
Bu çalışmanın amacı hekimin hastaya sergilemiş olduğu olumlu duyguların hastanın hekime hissettiği olumsuz duyguları ve hekimden memnuniyetini hangi yönde etkilediğini araştırmaktır. Kuramsal tartışmalar incelendiğinde, sağlık hizmetlerinde tüketicilerin olumsuz duygularının hizmet sağlayıcıların olumlu duyguları ile olan ilişki çok fazla ele alınmamıştır. Bu çalışmanın önemi kuramsal tartışmalardaki bu boşluğu doldurmak ve bu konu üzerine tüketici araştırmacılarının dikkatini çekmektedir. Araştırmanın keşfedici bir boyutunun olması sebebiyle, bu araştırma kapsamında hem nitel hem de nicel araştırma yöntemlerine başvurulmuştur. Bu kapsamda, derinlemesine mülakatlara ve deneysel tüketici araştırma yöntemi ile anket çalışmalarına başvurulmuştur. Başvurulan analiz yöntemleri ise şunlardır: içerik analizi, bağımsız örneklem t testi ve çok değişkenli hiyerarşik regresyon. Sonuç olarak, hekimin hastaya olumlu duygularını sergilemesi, hastanın psikolojik şiddetine ve yaşına bağımlı olarak hekime hissettiği olumsuz duyguları arttırmakla beraber hekimden memnuniyetini azaltmaktadır.
Borsa İstanbul'da işlem gören ticari bankalar ile halka açık olmayan ticari bankaların finansal performanslarının karşılaştırmalı analizi
Bu tez, Türkiye'de faaliyet gösteren mevduat bankaları üzerinde yapılmış bir çalışma olup, payları Borsa İstanbul'da işlem görmekte olan ticari bankalar ile halka açık olmayan ticari bankaların finansal performanslarını kıyaslamaya yönelik bir araştırmadır. Türkiye'de faaliyet gösteren mevduat bankalarının finansal tablolarından elde edilen finansal oranlardan hareketle 2009-2013 yılları arasındaki beş yıllık dönem için bankaların finansal performansları bu yıllar bazında ayrı ayrı incelenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında finansal piyasalar ve ticari bankaların bu piyasalar içerisindeki yeri incelenmiştir. Sonraki aşamada mevduat bankacılığı ve Türkiye'deki önemi ele alınmıştır. Literatürde bankaların finansal performansları üzerine yapılan çalışmalar incelenmiş ve finansal performans değerlendirmede kullanılan finansal oranlar araştırılmıştır. Söz konusu bu finansal oranların, bankaların finansal performansının bütününe etkisi incelenmiş ve Türkiye'de 5 yıldan daha fazla süredir faaliyet göstermekte olan ticari bankaların performansları TOPSIS metodu ile elde edilen skorlara göre sıralanmıştır. Oluşturulan bu tablolardaki veriler çeşitli testlere tabi tutularak, halka açık olmanın ticari bankaların finansal performansları üzerinde anlamlı bir etkisi olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda 2013, 2011 ve 2010 yıllarında halka açık ticari bankaların daha yüksek finansal performans sergilediği sonucuna ulaşılırken, 2009 ve 2012 yılları için istatistiki anlamda yeterliği olan bir sonuca ulaşılamamıştır.
Kadınların gözünden kadın istihdamı meselesi
Bu çalışma; kentlerde yaşayan eğitimsiz kadınların istihdamının önündeki engellerin kadınların gözünden keşfedilmesini ve bu yolla, aktif işgücü politikalarının ve sosyal yardımların hedef kitlenin emek arzı davranışı üzerindeki etkisinin araştırılmasını amaçlamaktadır. Gerek mevcut literatür gerekse anekdota dayalı kanıtlar, kadın istihdamının arttırılmasına yönelik olarak uygulanan sosyal politikaların amacına ulaşabilmesi için kadınların homojen bir grup olarak ele alınmaması gerektiğini göstermektedir. Buradan hareketle, uygun ve etkili sosyal politikaların hayata geçirilmesine katkıda bulunmayı amaçlayan bu araştırma için hedef kitle olarak, istihdam konusunda en dezavantajlı grup olan kentlerde yaşayan eğitimsiz kadınlar belirlenmiştir. İlgili grubun sorun ve ihtiyaçlarının derinlemesine keşfedilebilmesi için, nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Tümevarım yaklaşımının benimsendiği araştırma, gömülü teori metoduyla gerçekleştirilmiş ve veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar kullanılmıştır. Araştırmanın temsil gücünün arttırılması amacıyla Tekirdağ, Diyarbakır, Gaziantep ve Kocaeli illerinde yaşayan 12 kadınla mülakat yapılmış ve bu mülakatlar sonucunda, hedef kitlenin emek arzı davranışının belirleyicisi olan dört temel etken tespit edilmiştir. Bunlar kişinin özgüven düzeyi, meslek sahibi olup olmaması, hanehalkı geliri ve medeni durumudur. Araştırma bulguları ayrıca, istihdam garantili meslek kurslarının araştırmanın hedef kitlesi tarafından tanınmadığını ve bu kursların etkinliğinin arttırılması için İŞKUR ile Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakıflarının işbirliğinin önemli olduğunu göstermiştir. Öte yandan, ilgili grubun emek arzı davranışıyla sosyal yardımlar arasında güçlü bir ilişki tespit edilememiştir. Anahtar kelimeler: Kadın işgücü, Kadın istihdamı, Sosyal politika, Sosyal yardımlar, Toplumsal cinsiyet
2010-2014 yılları arasında halka arz edilen hisselerin kısa dönem performansları
Bu çalışmanın temel amacı güncel veri seti olan 2010-2014 yılları arasında halka arz edilen şirket paylarının ilk otuz günlük fiyat performanslarını yıllara, halka arzı yapılan payların işlem gördüğü pazarlara, halka arz edilen şirketlerin bulunduğu sektörlere, halka arzların ortak satışını barındırıp barındırmadığına, halka arza katılan yatırımcı sayısına, halka açıklık oranlarına ve Borsa Tüm endeksine göre incelemek ve "Halka Arz Seferberliği" ile halka arzlara yönelik düzenlemelerin halka arzların fiyat performanslarına etkisini araştırmaktır.Yapılan çalışma sonucunda daha önce yapılan çalışmalara paralel olarak 2010-2014 yılları arasındaki ilk defa halka arz edilen 106 şirket paylarının ilk otuz günlük halka arz fiyatlarına göre performanslarına bakıldığında getiriler ortalamasının pozitif olduğu görülmektedir. Diğer taraftan, diğer çalışmalardan farklı olarak SPK tarafından halka arza ilişkin bazı düzenlemelerin başarılı sonuçlara yol açtığı bulgularına ulaşılmaktadır.
İstatistiksel arbitraj: NYSE ve NASDAQ'da işlem gören hisse senetleri ve yatırım fonları için ikili işlem stratejisi
Sayıları gün geçtikçe artan hisse senetleri ve yatırım fonları, riskli arbitraj stratejileri için çok sayıda fırsatı da beraberinde getirmektedir. Algoritma oyuncuları tarafından geliştirilen riskli arbitraj stratejilerinden ikili işlem stratejisi otomatik alım/satım programlarında kullanılan stratejilerin başında gelir. İkili işlem stratejileriyle piyasa nötr portföyler oluşturulduğundan, strateji her türlü ekonomik koşul altında kâr elde etmeyi başarabilir. Bu çalışmada, hedge fonların ve büyük yatırım firmalarının yer aldığı bu oyunda, sınırlı imkan ve kaynakla ikili işlem stratejisi kullanılarak ne ölçüde kâr elde edilebileceği gösterilmiştir. İkili işlem stratejisi geliştirilerek 2011 ile 2015 yılları arası için NYSE ve NASDAQ'da işlem gören hisse senetleri ve yatırım fonları için performans test edilmiştir. İkili işlem stratejisini toplam 17 farklı varlık grubu için test eden algoritma tasarlanmış ve MATLAB'da kodlanmıştır. Verileri Yahoo Finance'dan otomatik çeken, ekonometrik modellere uyumluluğunu test eden, istatiksel olarak uygun seviyelerde pozisyon açan bir alım/satım programı geliştirilmiştir. İkili işlem stratejisinin sonuçları S&P 500 endeksinin yıllık getirisi ve Sharpe oranıyla kıyaslanmıştır. Uygulandığı yıllar ve varlıklar baz alındığında günlük kapanış verisiyle ikili işlem stratejisi kullanılarak kâr elde etmenin oldukça zor bir süreç gerektirdiği ortaya çıkmıştır. Parametrelerin performansı oldukça etkilemesi ve anlık değişebilen ekonomik koşullar nedeniyle, sürekli optimizasyon yapılması gerektiği gösterilmiştir. Buna rağmen ikili işlem stratejisine işlem maliyetleri de dâhil edildiğinde günlük kapanış fiyatları kullanılarak kâr elde etmek mümkün görünmektedir.
Türkiye'nin enerji ithalatı ve cari açık sorunu
Ekonomik büyüme ve kalkınma konusunda önemli hedefleri olan Türkiye, enerji ihtiyacının yaklaşık %75'ini ithalatla karşılamaktadır. Enerjide dışa bağımlılık, dış ticaret dengesini bozmakta, dolayısıyla da cari açık düzeyini yukarı çekmektedir. Bu çalışmada, ilk olarak dünyadaki ve Türkiye'deki enerji kaynakları, enerji arz-talep oranları ve elektrik üretim-tüketim değerleri incelenmiştir. Daha sonra Türkiye'deki sanayi üretiminin enerji ithalatına etkisi analiz edilerek, petrol ve doğal gaz ithalatının cari açığa olan etkileri araştırılmıştır. Araştırma sonucunda, petrol ve doğal gaz ithalatındaki artışların cari açıkta artış meydana getirdiği görülmüştür. Çalışmanın sonuç kısmında, enerji ithalatına ve cari açığa çözüm getirecek alternatif ve kalıcı hedeflerden bahsedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Cari Açık, Doğal Gaz İthalatı, Enerji İthalatı, Petrol İthalatı, Yenilenebilir Enerji.
BEEPS 2012 - 2014 dönemi araştırmasına ait veriler çerçevesinde şirketlerin inovasyon yapmalarını etkileyen faktörler
Bu çalışmada, günümüzde şirket ve devletler nezdinde her geçen gün daha fazla önem kazanan inovasyon kavramı çerçevesinde, özel şirketleri yenilik yapmaya sevkeden faktörler incelenmektedir. Bu bağlamda, Dünya Bankası ile Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası tarafından ortaklaşa yürütülen ve 2012-2014 yılları arasında Türkiye de dâhil olmak üzere Doğu Avrupa ve Orta Asya'da yer alan 30 ülkede faaliyette bulunan 15.883 kuruluşta uygulanan BEEPS Araştırması uyarınca elde edilen veriler baz alınmaktadır. Bu çerçevede ilk olarak yenilik literatüründe söz sahibi olan teorisyenler ile ampirik araştırma sonuçları incelenmektedir. İkinci olarak, güncel BEEPS Araştırması verileri ışığında yeniliğin belirleyicileri lojistik regresyon analizleri aracılığıyla irdelenmektedir. Araştırma sahası olarak Arnavutluk, Ermenistan, Azerbaycan, Beyaz Rusya, Bosna Hersek, Bulgaristan, Hırvatistan, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Makedonya, Gürcistan, Macaristan, Kazakistan, Kosova, Kırgız Cumhuriyeti, Letonya, Litvanya, Moldova, Moğolistan, Karadağ, Polonya, Romanya, Rusya, Sırbistan, Slovakya, Slovenya, Tacikistan, Türkiye, Ukrayna ve Özbekistan seçilmiştir. Sonuçlar inovasyonun belirleyicilerinin, yeniliğin çeşitleri bazında ufak değişikliklere uğramalarının yanı sıra bu alanda şirketin büyüklüğü, tepe yöneticisinin tecrübesi, uluslararası sertifikasyonlar, sübvansiyonlar, danışman tayini, eğitim programları, kredi kullanımı, yabancı firmadan edinilen lisanslı teknolojiler, Ar-Ge harcamaları gibi unsurların öne çıktığı gözlemlenmektedir.
İş yaşamında üretkenlik karşıtı davranışlar: Ayrımcılık ve adaletsizlik algıları ile olumsuz duyguların etkileri
Bu çalışmada; ayrımcılık algısı, adaletsizlik algısı, olumsuz duygular ve üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişki incelenmiştir. Araştırma kapsamında hem nitel (derinlemesine mülakatlar) hem de nicel araştırma yöntemleri (anket çalışmaları) kullanılmıştır. 381 kişiden toplanan veriye içerik analizi, faktör analizi, bağımsız örneklemler t testi, korelasyon analizi, tek yönlü varyans analizi ve çok değişkenli hiyerarşik regresyon uygulanmıştır. Çalışmanın sonuçları; ayrımcılık algısının, adaletsizlik algısının ve olumsuz duyguların ara bulucu etkisiyle ÜKD'yi arttırdığına yönelik oluşturulan kuramsal çerçeveyi desteklemektedir. Ayrıca; okul, hemşericilik, hayat görüşü/ideoloji ve yaş kriterleri üzerinden ayrımcılığın cinsiyete dayalı ayrımcılık kadar örgüt içerisinde önemli bilgisel adaletsizlik algısının ÜKD üzerinde büyük etkisi ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: örgütsel adaletsizlik, işyerinde ayrımcılık, üretkenlik karşıtı iş davranışları, olumsuz duygular
Tahvil ağırlıklı portföyün hisse senedi ağırlıklı portföye göre daha yüksek performans göstermesi üzerine bir yaklaşım
Bu tezin konusu, finans piyasalarında ve literatüründe bulunmayan, tahvil ağırlıklı portföyün hisse senedi ağırlıklı portföye göre daha yüksek getiri sağlarken riskinin de daha düşük olabileceğini öne sürerek yatırımcılara alternatif portföy sunmaktır. Yatırımcılar finansal varlıkların geçmiş verilerini inceleyip gelecekteki getirilerini öngörerek yatırım yapmaktadırlar. Yatırımcılar için önemli olan yatırımlarından sağlayacağı getiriye ek olarak, karşılaşacakları riski minimuma indirmektir. Hipotezi ispatlamak için global bir portföy oluşturulmuştur. Portföye dahil edilen varlıkların verileri Thomson Reuters veri sisteminden alınmış olup, varlıkların aralarındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon matrisi oluşturulmuş, portföyün standart sapması hesaplanmış ve portföyün riske göre düzenlenmiş performansını ölçmek için Sharpe oranı hesaplanmıştır. Yapılan analizler sonucunda tahvil ağırlıklı portföyün getirisinin hisse senedi ağırlıklı portföyden yüksek olduğu sonucuna ulaşılırken, tahvil ağırlıklı portföyün sahip olduğu riskin de hisse senedi ağırlıklı portföyün sahip olduğu riskten daha düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Modern Portföy Teorisi, Sharpe Oranı, Portföy Yönetimi, Risk.
Bireylerin reçetesiz -tezgah üstü- ilaçlarla ilgili bilgi ve davranışlarının belirlenmesi
İlaç harcamalarının kontrolü amacıyla reçetesiz ilaç kullanımı giderek yaygınlaşmaktadır. Reçetesiz ilaç kullanımı avantajları yanında sağlıkla ilgili riskler de doğurabilir. Reçetesiz ilaç grupları arasında yer alan ve bir sağlık profesyoneli tarafından reçete edilmesi gerekmeyen ilaçlar "tezgah üstü ilaç" olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışma, tezgah üstü ilaç kullanan bireylerin bilgi ve davranışlarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Bu amaçla hazırlanan anket formu 29 Mayıs-26 Haziran 2017 tarihleri arasında Ankara'da yaşayan 190 kişiyle gerçekleştirilmiştir. Kadınlar, eğitim (üniversite ve üzeri) ve gelir düzeyi yüksek gruplar daha fazla tezgah üstü ilaç kullanmaktadır. Kullanıcılar tezgah üstü ilaçlarla ilgili bilgiyi en fazla prospektüsten öğrenmektedir. İkinci bilgi kaynağı eczacılar ve doktorlardır. Bireyler doktora gitmeden ilaç kullanmanın kolay olduğunu düşündüklerinden, eczacının hastaya tezgah üstü ilaçlarla ilgili yeterli bilgi vermesinin sağlanması, tezgah üstü ilaçların doğru kullanımı açısından kritiktir. Bunun sağlanması, kamunun Türk Eczacılar Birliği ve diğer ilgili kuruluşlarla işbirliklerini geliştireceği alanlardan birisidir. Tezgah üstü ilaçların yaygınlaştırılması kişilerin ilaç kullanımı hakkında sağlık okuryazarlığı seviyesi ile desteklenmelidir.
Türkiye'deki şirketlerin türev araç kullanım ve miktarını belirleyen faktörlerin incelenmesi: Borsa İstanbul örneği
Bu çalışmanın temel amacı, kurumsal finansal riskten korunma işleminin belirleyicilerini anlamak ve Türkiye'de finansal olmayan firmalar tarafından türev kullanımı ile ilgili faktörleri incelemektir. Bu çalışmada, hem türev araç kullanma kararının hem de türev kullanımının kapsamının/miktarının belirleyicileri araştırılmıştır. Bu süreçte türev araç kullanma kararını incelemek için Logit regresyonu kullanılırken, türev kullanımının miktarını incelemek için Tobit regresyonu kullanılmıştır. Analiz, 2015 yılında Borsa İstanbul'da (BİST) listelenen 200 firmanın verilerine dayalı olarak yapılmıştır. Çıkan sonuçlara göre Logit analizi, türev ürünlerin kullanılmasında firma büyüklüğü ile dış satışların pozitif etkili olduğunu göstermiştir. Bu bulgular, işlem maliyetleri ve ölçek ekonomileri ve finansal fiyat riskine maruz kalma hipotezlerini desteklemektedir. Öte yandan, Tobit sonuçlarına göre, bir firma türev araç kullanma kararı aldığında, firmanın büyüklüğü ve dış satışları arttıkça daha fazla türev araç kullanmaktadır. Son olarak, çoklu doğrusal bağlantı probleminden kaçınmak için kurulan bazı modellerde, varlıkların getirisinin (ROA) ve yabancı borcun türev araç kullanma kararı ve türev kullanımının miktarı ile sırasıyla negatif ve pozitif ilişkili olduğunu hem Logit hem de Tobit analizi ileri sürmektedir. Bununla beraber likidite oranı hem Logit hem de Tobit regresyonundaki bazı modellerde negatif ilişkili çıkmıştır.
Rezerv biriktirme ve uluslararası para sistemine yönelik beklentiler
Finansal serbestleşme ile birlikte artan belirsizlik ve yaşanan krizlerin yanı sıra son dönemde küresel ekonomide ortaya çıkan cari dengesizlikler beklenmedik rezerv artışlarına neden olmuştur. Diğer yandan rezerv varlıklardaki yoğunlaşmanın sürekli olarak cari açığı büyüyen ve kamu borcu GSYH'sinin yüzde 97'sine ulaşan ABD ekonomisine bağlı olmasının, küresel ekonomiyi yeni bir "Triffin Çıkmazı"na sürüklediği görülmektedir. Bu kapsamda tez çalışmasının amacı, ABD dolarının lider rezerv para olarak statüsünü koruyabilmesi veya küresel ekonominin yeni bir lider rezerv para talep etme olasılıklarını araştırmaktır. Çalışmada, rezerv varlık statüsünü tanımlayıcı değişkenler 1979-2015 dönemi için panel veri yöntemi ile modellenmiş, rezerv varlıkların zaman içerisindeki trendi olası senaryolar altında incelenmiştir. ABD'nin geçmiş yıllarda gözlemlenen finansal gelişimini devam ettirdiği takdirde ABD dolarının lider rezerv para statüsünü koruyabileceği öngörülmektedir. Aksi takdirde, ABD ekonomisinin küresel ekonomi içerisinde aldığı payın azalması ve ABD dolarındaki değer kaybının sürmesi durumunda, ABD dolarının lider rezerv para statüsünü kaybedeceği beklenmektedir. Tezde ayrıca, avronun tüm olası senaryolar altında rezerv varlıklar içerisindeki payının azalacağı öngörüldüğünden, avronun lider rezerv para olarak talep edilemeyeceği beklenmektedir. Yakın ve orta vadede olmasa bile, Çin'in finans piyasalarını açması, yuanı çevrilebilir (konvertibl) kılması ve yuan cinsinden varlıkları piyasaya sürmesi durumunda, yuanın uzun vadede lider rezerv para birimi için güçlü bir aday olabilme kapasitesinin olduğu görülmektedir.
Türkiye elektrik piyasasında serbest tüketici tercihlerini etkileyen faktörlerin analizi
Liberalleşme hareketi ile birlikte her alanda rekabetçi piyasaya ulaşmak isteyen ekonomik anlayış, elektrik piyasalarını etkisi altına almıştır. Özellikle son 20 yılda Türkiye enerji piyasalarını yeniden yapılandırmayı ön plana koymuştur ve bu amaçla serbest tüketici uygulaması başlatılmıştır. Bu tez çalışmasında gerek kural koyuculara gerek elektriğin tedarikini yapma hakkına sahip lisanslı özel şirketlere fayda sağlaması amacı ile serbest tüketicilerin elektrik tedarikçisi seçimlerinde hangi faktörlerin ne kadar etkili olduğu araştırılmıştır. Bu araştırma için kesikli seçim modelleri sınıfında yer alan çoklu lojit model seçilmiştir ve elektrik tedarikçilerine ait farklı özellikler kullanılarak iki ayrı model geliştirilmiştir. Araştırma ve model bulgularına göre, Türkiye'de serbest tüketicilerin elektrik tedarikçisi seçiminde en çok etkisi olan faktörler tedarikçinin piyasadaki bilinirliği ve sundukları birim fiyat olarak belirlenmiştir.
Terör olaylarının ülke CDS primlerine ve hisse senedi piyasalarına etkisi: Avrupa bölgesi ve Türkiye özelinde
Çalışmanın amacı terör olaylarının, özellikle İslami kökenli terör olaylarının, finansal piyasalara etkisini ülke CDS primleri ve hisse senedi piyasaları özelinde incelemektir. Bu etki Belçika, Danimarka, Fransa, Almanya, İtalya, İspanya, İsveç, İngiltere ve Türkiye'nin yer aldığı 9 ülke kapsamında 2008-2017 dönemi itibariyle olay analizi yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada terör olaylarının ülke CDS primlerinin ve hisse senedi piyasalarının davranışını getiri ve oynaklık açısından etkileyip etkilemediğine bakılmıştır. Çalışmada kullanılan verilere Thomsan Reuters veri tabanından ulaşılmış olup bu verileri çalışmada yer alan ülkelerin 5 yıl vadeli ülke CDS primleri ve hisse senetlerinin kapanış fiyatları oluşturmaktadır. Avrupa Bölgesi'nde yer alan 8 ülke için sadece İslami kökenli terör olaylarına bakılırken, Türkiye için IŞİD, PKK ve FETÖ ayrımına gidilmiştir. Çalışma sonucunda ülkeler terör olayları sonrasındaki 10, 20, 30 ve 45 günlerinde terör öncesine göre hem borsa getirileri açısından hem de 5 yıl vadeli ülke CDS primleri getirisi açısından birkaç istisna dışında anlamlı farklılık göstermemiştir. Bunun yanı sıra ülkelerin her iki piyasa için de volatiliteleri benzer davranış göstererek terör olayı öncesine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Terör, Ülke CDS primi, Olay analizi, Getiri, Volatilite
Girişimcilik sürecinde pazarlama ve satış aktivitelerinin etkileri ve önemi
Günümüzde işletmelerin sürdürülebilirliğini sağlamak için pazarlama aktiviteleri büyük önem arz etmektedir. Çoğu işletme, pazarlamanın 4P (product, place, price ve promotion) kavramına ve bununla ilişkili müşteri odaklı satışın 4C (customer value, customer cost, customer conevenience & customer communication) analizlerine büyük önem vermektedir. Bu analizlerin iyi bir şekilde yapılması sonucunda çoğu işletmeler başarılı bir şekilde sürdürebilirliğini sağlamaktadır. Günümüzde çoğu işletme girişimcilik kökenli olup, sürdürebilirliklerini devam ettirmeyi amaçlamaktadır. Ancak çoğu girişimcilik serüveni bir fikirle ortaya atılmıştır ve çoğu pazarlama ve satış aktivitesi, girişimcinin özelliklerinin ve fikirlerinin arkasında kalmıştır. Bu araştırmanın amacı pazarlama alanındaki 4P analizlerinin ve bu analizlerle bağlantılı olarak tüketici satın alma aşamasını etkileyen satışın 4C analizlerinin girişimciler (start-up'lar) açısından incelemektir. Bu araştırmanın önemi; girişimcilikte pazarlama ve satış aktivitelerinin önemini vurgulamaktır. Çoğu girişimcinin aklında sadece fikir (product) bulunmaktadır ancak bu ürünün ticarileşmesi içinde analizlerin yapılması gerekmektedir. Bunun yanı sıra, girişimcilik sürecinden, ticarileşme sürecine geçen girişimciler ise; bir sürü problemle karşılaşmaktadır. Bu problemleri ortadan kaldırmak veya problemlerin nedenlerini daha iyi analiz edebilmek için girişimcilikte pazarlamadaki 4P analizini ve satıştaki 4C analizinin yapılması çok önemlidir.
Kurumsal yönetim yapılarının tahakkuk esaslı kazanç yönetimi üzerine etkileri: BIST üzerine bir uygulama
Bu çalışmanın temel amacı kurumsal yönetim yapılarının Türkiye'deki kazanç yönetimi uygulamalarına olan olası etkilerini değerlendirmektir. Çalışmada belirlenen hipotezler, endüstri ve zaman boyutu dâhil edilmiş En Küçük Kareler (OLS) analiz yöntemi kullanılarak ve geliştirilen analitik modelle; Borsa İstanbul'a (BIST) kote olmuş 194 halka açık firmanın, 2012-2017 yılları arasındaki 1.064 firma*yıl verisinden oluşan bir örneklem kullanılarak test edilmiştir. Bu tez çalışmasında yapılan tüm analizler Stata/IC 15.1 paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bu amaçla, tezin uygulama bölümünde öncelikle toplam tahakkuklardan yola çıkarak kazanç yönetimi uygulamalarının mevcudiyetini ifade eden ihtiyari tahakkuklar hesaplanmıştır. Bu hesaplama yapılırken kazanç yönetimi uygulamalarının ölçülmesine yönelik literatürde, Kothari vd. (2005) tarafından önerilen performansa göre düzeltilmiş (ayarlanmış) kesitsel endüstri temelli bir tahakkuk modelinden elde edilen ihtiyari tahakkukların mutlak değeri kullanılmıştır. Yapılan analiz sonucunda, firmalarda kazanç yönetimi uygulamalarını arttıran kurumsal yönetim yapılarının; CEO ikiliği olarak da bilinen yönetim kurulu başkanı ile icra başkanı/genel müdürün aynı kişi olması ve anlamlı olmasalar da bağımsız dış denetim kalitesi ve yönetici sahiplik oranı olduğu tespit edilmiştir. Kazanç yönetimi uygulamalarını azaltan kurumsal yönetim yapılarının ise; yönetim kurulunun büyüklüğü, yönetim kurulunun bağımsızlığı ile anlamlı olmasa da kurumsal sahiplik oranı olduğu belirlenmiştir. Firmalarda kazanç yönetimi uygulamalarının önlenmesi için yönetim kurulunda ve denetim komitesinde yer alan bağımsız üye sayısının arttırılması ve yönetim kurulu başkanı ile icra başkanı/genel müdürü olarak yetki verilen kişilerin birbirinden ayrılması gibi kurumsal yönetim kalitesinin arttırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önem arz etmektedir.
İhracatçı şirketlerin menkul kıymetler borsa performanslarının değerlendirilmesi: Türkiye ihracatçılar meclisi ihracat endeksi (TIMEX) üzerine bir analiz
Bu çalışmada ihracatçı şirketlerin hisse senedi fiyat performanslarını yansıtan TİM İhracat Endeksi'nin (TIMEX) makroekonomik değişkenler ile olan ilişkisi araştırılmıştır. 2013:2-2019:1 arasındaki dönemi kapsayan çalışmada, literatürde hisse senedi endeksleri ile ilişkisi en sık araştırılan faiz oranı, enflasyon, döviz kuru ve sanayi üretiminin yanı sıra TIMEX ile doğrudan ilişkili olan ihracat miktarı değişkenleri kullanılmıştır. ARDL sınır testi yöntemiyle yapılan eşbütünleşme testi ile değişkenler arasındaki uzun ve kısa dönemli dinamik ilişkiler analiz edilirken Granger nedensellik testi ile TIMEX ve diğer değişkenler arasındaki tahmin edebilme güçleri test edilmiştir. Buna göre, TIMEX bağımlı değişkeni ile ihracat miktarı, faiz oranı, ABD Doları/TL döviz kuru ve sanayi üretim endeksi bağımsız değişkenleri arasında uzun dönemli ilişkinin göstergesi olan eşbütünleşme ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Uzun vadede, TIMEX ile ihracat miktarı, sanayi üretimi ve ABD Doları/TL döviz kuru arasında pozitif, faiz oranı arasında ise negatif bir ilişki ortaya çıkmıştır. Ayrıca değişkenler arasındaki uzun vadeli dengede meydana gelen sapmaların %48'inin bir dönemlik süre içerisinde düzeldiği, modelin hızlı bir uyarlama sürecine sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Sonuçlar, uzun vadede TIMEX'in ihracat miktarı ve sanayi üretim endeksi gibi reel değişkenlerle olan ilişkisinin ABD Doları/TL döviz kuru ve faiz oranı gibi finansal değişkenlerle olan ilişkisine göre daha güçlü olduğunu göstermektedir. Granger nedensellik testi sonuçlarına göre ise TIMEX'ten sanayi üretim endeksine doğru istatistiksel olarak anlamlı bir Granger nedenselliği olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu durum, TIMEX'teki değişimlerin sanayi üretimindeki değişimleri tahmin edebildiğini ve TIMEX endeksinin üretimin öncü göstergesi olarak izlenebileceğini göstermektedir.
Futbol kulüplerinin şirketleşme ve halka açılma süreçleri: Kamuyu aydınlatma platformu bildirimlerinin hisse senedine etkisi: Beşiktaş örneği
Bu çalışmanın amacı futbol kulüplerinin şirketleşme ve halka açılma süreçlerini detayları ile inceleyip, literatürde sıkça kendisine yer bulan sportif sonuçların yerine Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yapılan olumlu ve olumsuz bildirimlerin şirket hisse senedine olan etkisini Beşiktaş Futbol Kulübü özelinde ele almaktır. Bu etki 2009-2019 yılları arasındaki veriler ele alınarak olay analizi yöntemi ile incelenmiştir. Kamuyu Aydınlatma Platformu'na yapılan bildirimlerin şirket hisse senedi üzerinde anormal bir getiriye neden olup olmadığına bakılmıştır. Çalışmada kullanılan verilere Kamuyu Aydınlatma Platformu resmi internet sitesi veri tabanından ve Thomson Reuters'ın veri tabanından ulaşılmıştır. 2009-2019 yılları arasındaki KAP bildirimleri, bu dönemdeki Beşiktaş Futbol Yatırımları Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisse senedi ve BIST 100 Endeksi kapanış fiyatları çalışmanın verilerini oluşturmaktadır. KAP bildirimlerinin hisse senedine olan etkisi incelenirken olumlu ve olumsuz bildirimler ayrı ayrı ele alınmıştır. Bazı istisnalar dışında anlamlı anormal getirilere ulaşılamaması ve bu piyasanın "yarı güçlü formda etkin bir piyasa" olmadığı sonuçları elde edilmiştir. Bu çalışma neticesinde, literatürde yer alan diğer çalışmalar da dikkate alınarak, hisse senedi fiyatlamasında KAP bildirimlerinin dikkate alınmasından ziyade yatırımcıların sportif sonuç odaklı oldukları sonucu çıkarılabilir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Şirketleşme, Halka Açılma, KAP Bildirimleri, Olay Analizi
The relationship between self-efficacy with positive and negative feedback among salespeople
This thesis studies the relationship between self-efficacy perception and positive and negative feedback among salespeople. Although self-efficacy is especially known for its motivating effect on people, it also affects people's behavior and attitudes. Like self-efficacy, feedback has a crucial effect on shaping salespeople's behaviors. Because of this similarity in their nature, their relations with each other were investigated. This research also revealed the effect of the feedback sign and acceptance of negative feedback for salespeople. The sample of the study consisted of 175 salespeople who were working in large-sized enterprises operating in different sectors in Turkey. In this research, selfefficacy scale which is adapted by Sujan, Weitz & Kumar (1994) was used for measuring self-efficacy of salespeople. Positive and negative feedback from salespeople were measured by using the scale which is also adapted by Sujan, Weitz & Kumar (1994). For feedback acceptance, "Feedback Acceptance Scale" (Tonidandel, Quinones & Adams, 2002) was used. This study demonstrated that there is a positive significant relationship between self-efficacy and positive / negative feedback, and no significant relationship was found between self-efficacy and negative feedback acceptance. The possible reasons for the absence of that relationship were discussed in conclusion.
Türkiye dış ticaretinin Sanayi 4.0 ve endüstri içi ticaret perspektifinde yapısal dönüşümünün analizi
Bu tez çalışması, Sanayi 4.0 bağlamında Türkiye'nin dış ticaretinin endüstri içi ticaret perspektifinde yapısal dönüşümünü analiz etmeyi amaçlamaktadır. Türkiye ihracatının büyük bir bölümü bölgesel ve küresel üretim zincirlerinde satılan ara mallardan oluşmakta ve sektör bazında otomotiv, tekstil, elektronik, demir çelik ve mobilya sektörleri de ihracatta öne çıkmaktadır. Çalışma kapsamında, Türkiye dış ticaretinin sanayi 4.0'a dönüşüm potansiyeli endüstri-içi ticaret teorisi çerçevesinde analiz edilmiştir. Türkiye'nin ihracatında teknoloji seviyesinin son 40 yılda ithalatın teknoloji seviyesine yakınsadığı, ihracatta orta yüksek teknoloji imalat sanayi sektörlerinin öne çıktığı görülmektedir. Analiz bulguları neticesinde, Türkiye'nin dışa açıklık oranı ithalat lehine arttığından, dışa açıklık düzeyinin artmasının endüstri içi ticareti olumsuz yönde etkilediği, endüstri içi ticaretin gelişiminin Türk imalat sanayinin sanayi 4.0 dönüşümünü teşvik ettiği, Türkiye'nin dış ticaret yapısının imalat sanayine ve orta yüksek teknoloji ürünlere doğru kayma eğiliminde olduğu, 1978-2001 döneminde teknoloji açığında gerileme eğiliminin gözlendiği, Türkiye'nin teknoloji açığının ihracatın ithalata oranı üzerindeki etkisinin %5 anlamlılık düzeyinde pozitif olduğu, 2002-2019 döneminde teknoloji açığının ihracatın ithalata oranı üzerindeki etkisinin %10 anlamlılık düzeyinde negatif olduğu, orta yüksek teknoloji endüstri içi ticaret ile imalat sanayi dış ticareti arasında da negatif ve istatistiki olarak anlamlı bir ilişkinin olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
Coğrafi işaretli ürünlerin yer markalaşması ve tüketicinin referans fiyatı ödeme durumu ile ilişkisi
Bu çalışmanın amacı; coğrafi işaret (Cİ) tescili olan veya olabilecek olan ürünlerin, tezin ana teması olan şehir markalaşması ile ilişkisini tespit etmeye yönelik bir saha çalışması gerçekleştirmektir. Çalışmada, tüketicilerin coğrafi işaret etiketli ürünlere karşı davranışını ölçmek ve coğrafi işaret etiketi olan ürünün referans fiyatına veya daha yüksek fiyatına karşı tüketicinin yaklaşımına ilişkin görüşleri sorulmuştur. Ayrıca katılımcıların bir yer veya bölge ile o bölgenin coğrafi konumunu bilmesi veya bilmemesi ile o konuma ait ürünün tercih edilmesi arasında pozitif ya da negatif ilişkinin bulunması amaçlanmıştır. Bu inceleme için Antalya ve Ankara illerinden iki ayrı örneklem grubuna, ayrı zamanlarda yapılmak üzere, yaş aralığı 16-76 olan, 152'si kadın ve 156'sı erkek olan toplamda 308 kişiye içeriği aynı olan bilinen (Ayvalık) ve bilinmeyen (Evciler) ilçelerini isim olarak kullanılarak, senaryoya dayalı olarak gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler SPSS 21 paket programına yüklenmiş, önce ölçeğin güvenilirlik testi, sonrasında ise; veriler üzerinden Regresyon Analizi, Hiyerarşik Regresyon Analizi ve Kategorik Regresyon Analizi yapılmıştır. Sonuçlar doğrultusunda ürünün asıl olarak tadının fiyat üzerinde etkili olduğu anlaşılmış olunup, coğrafi işaret etiketinin anlamını bilen ve bilmeyen tüketiciler arasında ilçelerin bilinme durumuna göre ürüne karşı yaklaşımlarının değiştiği görülmüştür. Tüm bu sonuçlar doğrultusunda araştırmacılara ve bu bilgilerin faydalı olacağı düşülen uygulayıcılara tavsiyelerde bulunulmuştur.
Hisse senedine dayalı varantların, dayanak varlık performansına etkisi: BİST'te bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, yatırım kuruluşu varantlarının piyasaya çıkışlarının, ilgili dayanak hisse senetlerinin anormal getirileri, işlem hacimleri ve getiri oynaklıkları üzerinde bir etkisinin olup olmadığını araştırmaktır. Varant piyasasının olgunlaşmaya başladığı 2012-2014 yıllarının ele alındığı çalışmada ilgili dayanak hisse senetleri getirileri incelenirken, literatürde en fazla kullanılan yöntem olan olay çalışması yöntemi kullanılmıştır. Dayanak hisse senetleri işlem hacimleri üzerindeki etkilerinin gözlemlenmesi için ise hem t-testi hem de kukla değişkeni içeren regresyon modeli kullanılmıştır. Son olarak dayanak hisse senetleri üzerindeki oynaklıkların test edilmesi GARCH çerçevesinde modellenmiştir. Çalışma sonucunda, varantların piyasaya çıkışının dayanak hisse senetlerinin anormal getirileri, işlem hacimleri ve getirilerinin oynaklıkları üzerinde değişkenlik gösteren farklı etkileri bulunmuştur.
Kripto para piyasalarında Türk Lirası işlemlere dair piyasa etkinliğinin ölçülmesi
Kripto para piyasaları merkezsiz oluşundan dolayı herhangi bir otoriteye dayanmamaktadır. Bu durum, düzenleme ve denetimden tamamen bağımsız olan bu piyasaların Fama'nın Etkin Piyasa Hipotezine göre etkin piyasa özelliğini gösterip göstermediği sorusunu gündeme getirmektedir. Literatürde dolar endeksli kripto para piyasalarının piyasa etkinliğinin analiz edilmesine yönelik birçok çalışma varken, bu çalışmada yerli bir kripto para borsası olan BTC Turk'te Türk Lirası bazında işlem gören Bitcoin, Ripple ve Litecoin için piyasa etkinliği analiz edilmiştir. Bu amaçla Bitcoin için 2017 ve diğer kripto paralar için 2018 yılından başlayan veriler incelenmiştir. Veriler Otokorelasyon, Genişletilmiş-Dickey Fuller, Phillips Perron ve Varyans Oran testlerine tabi tutularak incelenen kripto para piyasalarının etkin piyasa özelliği göstermediği saptanmıştır. Sonuçlar, ağırlıklı olarak yerli yatırımcılardan oluşan ve Türk Lirası işlem yapılan kripto para piyasalarının etkin olmadığını göstermektedir.
A test of the job demands and resources (JD-R) model: Integration of challenge and hindrance demands
Recent studies of the JD-R model point out that some job demands do not relate to exhaustion and engagement as claimed in the original major proposition of the model, and they should be categorized as "challenge job demands (CJD)" versus "hindrance job demands (HJD)". Following that path, this thesis aimed at studying the relationships of two CJD (workload and information processing) and two HJD (role ambiguity and emotional demands) with two personal resources (optimism and self-efficacy), two job resources (autonomy and social support), exhaustion and engagement. After conducting various statistical analyses, including structural equation modelling, on data collected from a sample of 415 participants, it has been found that HJD and CJD differed in their relationships with engagement and exhaustion. While HJD was found to decrease engagement and increase exhaustion, CJD was found to increase exhaustion but had no significant effect on engagement. Both personal and job resources were found to relate positively to engagement and negatively to exhaustion. Additionally, resources moderated the relationship between CJD and exhaustion.
Üçüncü kişilerin varlığının birlikte değer yaratma sürecine etkileri
Bu tezde öğrenci ve öğretmen ilişkisine eklenecek olan üçüncü kişiler çalışmaya dahil edilmiştir. Öğrenci ve öğretmen bağlamında senaryolar oluşturulmuş ve bu senaryolar doğrultusunda öğrenci ve öğretmen ilişkisi içerisinde olumlu ve olumsuz olarak adlandıracağımız durumlarda birlikte değer yaratma sürecinin nasıl etkilendiği incelenmiştir.
Türkiye'de ekonomi yöneticilerinin değişiminin borsa endekslerine olan etkisi: BİST endekslerinde bir uygulama
Bu çalışmanın amacı, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanlığında ve Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığında gerçekleşmiş olan yeni atamaların belirlenmiş olan altı farklı borsa endeksine olan etkisini incelemektir. Bu etki incelenirken iki kurumda da gerçekleşmiş olan son üç değişim dikkate alınmıştır. Çalışmada BİST100, BİST BANKA, BİST GIDA, BİST TURİZM, BİST TİCARET ve BİST SANAYİ endekslerinin 2018 ile 2021 yılları arasındaki günlük getirileri olay çalışması yöntemi ile inceleme altına alınmıştır. Analiz gerçekleştirilirken t-testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, gerçekleşmiş olan değişimlerin belirtilen altı farklı endeksin anormal getirileri üzerinde çeşitlilik gösteren farklı etkilere sahip olduğu saptanmıştır.
Hisse fiyatını etkileyen faktörlerin panel veri analizi ile incelenmesi ve lojistik regresyon modeli ile sürdürülebilir kârlılık tahmini
Şirketlerin sürdürülebilir kârlılık yakalaması, o şirketin çevresel olaylardan daha az etkilendiğini, finansal olarak başarılı olduğunu ve sağlam temellere dayandığını göstermektedir. Bu çalışmada imalat sanayi alt sektörlerinde faaliyet gösteren 82 firma, sürdürülebilir kârlılık kriterine göre sınıflandırılmış ve 54 firma bu kriteri sağlayarak başarılı grubunda yer almıştır. Firmaların 2016-2022 dönemi için mali oranları ile borsa performans oranlarının hisse senedi fiyatına etkisi panel veri analizi ile, bu oranların sürdürülebilir kârlılığa etkisi ise lojistik regresyon modeli ile incelenmiştir. Bu kapsamda panel veri analizi sonucunda PD/DD değerinin incelenen 4 sektörün 3'ü için ortak olduğu ve hisse senedi fiyatına diğer oranlardan daha genel etkisinin olduğu görülmüştür. Lojistik regresyon modeli ile başarılı ve diğer firmaların doğru sınıflandırılmasında kullanılan modelin 7 yıl için tahmin başarısı test edilmiş ve yakın yıllara ait verilerin tahmin gücünün %88,23'lere çıktığı görülmüştür. 2016-2022 döneminde her yıl için oluşturulan modellerde tahmin gücü bakımından herhangi bir oran ön plana çıkmamıştır. Hisse senedi fiyatını etkileyen faktörlerle sürdürülebilir kârlılığı etkileyen faktörler arasında paralel bir ilişki bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.