Kutadgu Bilig'in metindilbilimsel yapısı

Bu çalışmada, 11. yüzyılda Karahanlı Türkçesi ile kaleme alınan Kutadgu Bilig, metindilbilimde kullanılan ölçütlere göre incelenmiştir. Araştırma, Kutadgu Bilig'deki otuz beş bölüm ve yaklaşık 3500 beyte dayanılarak oluşturulmuştur.Araştırmanın giriş bölümü, çalışılan alanın içeriği ve neleri kapsadığına açıklık getirebilmek amacıyla metindilbilimin geçmişten günümüze yaşadığı servünenin ortaya konmasına ve incelenecek metinin daha iyi anlaşılabilmesi, doğru çözülmesi ve yorumlanması maksadı ile Kutadgu Bilig'in taşıdığı özelliklere ayrılmıştır. Bu bölümde, metin çözücüleri okuyacakları metne hazırlamak için Kutadgu Bilig'in yazarı, yazıldığı dönem/ yer, yazılma sebebi, adı ile içeriği arasındaki bağlantı ve türü ile ilgili bilgiler verilmiştir.Metindeki ögelerden hareketle, cümlelerden oluşan bir bütünün metin olup olmadığının ortaya konmasını sağlayan bağdaşıklık ve tutarlılık iki bölüm ve alt başlıklar halinde, sırasıyla, çalışmanın birinci ve ikinci bölümlerinde ele alınmıştır. Birinci bölümdeki ilk alt başlık, Türkçenin yapısı göz önünde bulundurularak oluşturulan ölçütlere göre gönderimsel bağdaşıklığı sağlayan dilsel ögelerin beyitlerden ve bölümlerden hareketle tespit edilmesine ayrılmıştır. Metindeki yapı ve sözcüklerin incelenmesine tahsis edilen ikinci alt başlıkta, sözcükler anlam alanlarına göre incelenmiş, metindeki eksiltiler ile bu eksiltilerin özellikleri ile ilgili bilgiler verilmiş ve metnin bütünlük taşımasında önemli bir yere sahip olan fiillerin zaman, görünüş ve kip açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.Çalışmanın ikinci bölümünde, metindeki anlamsal ve mantıksal bağlantıların ortaya konmasını sağlayan tutarlılık incelenmiştir. Bu bölümde, art arda gelen ifadelerin daha önceki bilgileri desteklemesi, belirli bir anlam boyutu içinde bir devamlılık oluşturmasını sağlayan bağlaçlar, cümleye kattıkları ekleme, nedensellik, karşılaştırma, ayırım, karşıtlık, koşul, zaman, açıklama iletisine göre incelenmiştir. Metinde kullanılan bağlaçlar, edatlar ve zarflar taşıdıkları mantıksal ve anlamsal bağlantıya göre yukarıda sıralan alt başlıklar altında açıklığa kavuşturulmuştur.Araştırmanın sonunda, metnin anlaşılırlığını arttırmak amacı ile çalışmada kullanılan terimlerin açıklaması, farklı araştırmacılar tarafından hazırlanan Dilbilim Terimleri sözlüklerinden faydalanılarak yapılmış, başvurulan kitaplar ve makalelerin künyeleri kaynakça bölümünde verilmiştir.Anahtar Sözcükler1. Metindilbilim2. Kutadgu Bilig3. Bağdaşıklık4. Tutarlılık5. Artgönderim /Öngönderim