Kuzey Ankara Spalax'larının (körfare) karyotip, nukleolus organizatör bölge (NOR) ve C-bant özellikleri

Bu çalışma, Ankara'nın kuzeyinden (Kızılcahamam, Çubuk, Akyurt ve Kalecik) toplanan Spalax (körfare) cinsine ait örneklerin kromozom özelliklerinin sitogenetik (karyotip, nükelolar organizatör bölgesi-NOR ve C-bantlama) yöntemleri ile tanımlanması amacıyla yapılmıştır.Son yıllarda Türkiye Spalax'ları üzerinde oldukça yoğun karyotipik çalışmalar yapılmıştır. Bu çalışmalarda başlıca amaç, sitogenetik özelliklerin ortaya konulmasıdır. Söz konusu çalışmalarla Türkiye'deki Spalax'ların 26 farklı kromozomal formunun olduğu ortaya konmuştur. Spalax cinsi mensupları hemen hemen tamamıyla toprak altı ekolojik nişe adapte olmuş, hareket kabiliyetleri oldukça sınırlı canlılardır. Bu nedenle populasyonlar aralarında önemli bir coğrafik engel olmasa bile birbirlerinden farklı karyolojik özelliklere sahip olabilmektedirler. Oluşan herhangi bir mutasyon populasyon içinde kalabilmekte ve böylece populasyonlar arası karyolojik farklılıklar ortaya çıkabilmektedir. Tezin amacı bu farklılıkların ortaya çıkarılmasıdır.Çalışma, 20.04.2006 ve 12.05.2007 tarihleri arasında Ankara'nın kuzey ilçelerinde düzenlenen arazi çalışmaları sonucunda elde edilen örneklerle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada toplam 9 (2 dişi, 7 erkek) adet körfare kullanılmıştır.Örneklerin karyotip analizleri için Yüksel (1984)'in kemik iliği yöntemi kullanılmıştır. Hazırlanan preparatlara gümüş boyama yapmak için Howel ve Black (1980)'in a-1 step tekniği, C-bantlama için ise Sumner (1972)'in tekniği kullanılmıştır.Yapılan çalışmada örneklerin diploid kromozom sayısının 2n=60 olduğu, bunların 9 çiftinin subtelosentrik, 20 çiftinin akrosentrik morfolojiye sahip olduğu ve büyük bir submetasentrik X kromozomu, subtelosentrik Y kromozomu gözlenmiştir. Hem dişi hem de erkek örneklerin tümünde NOR içeren 3 kromozom olduğu tespit edilmiştir. Yapılan C bantlama işleminde kromozomlarda yoğunluk farkları ile beraber sentromer bölgelerinin daha koyu renkte boyandığı gözlenmiştir. Boyanan bölgeler kromozomlardaki sentromer lokalitelerine bağlı olarak parasentrik, metasentrik ve distal olarak gözlemlenmiştir. 4., 11. ve 13. kromozomlarda çift bantların varlığı dikkat çekmektedir. Örneklerin tümünde yapılan C-bant karyotiplerinde herhangi bir morfolojik farklılığa rastlanmamıştır.Sonuç olarak bulgularımız incelenen örnekler arasında herhangi bir kromozom form farklılığı göstermemiştir.