Kızılırmak Deltası kuşlarından toplanan kenelerde (Acari:Ixodida) Rickettsia ve Borrelia varlığının araştırılması

Keneler, Arachnida sınıfına ait eklembacaklı canlılar olup çok sayıda karasal memeli, kuş, sürüngen ve amfibi türlerinden kan emebilen dış parazitlerdir. Bu çalışmada Kızılırmak Deltası kuşlarından toplanan sert kenelerde Rickettsia ve Borrelia türlerinin varlığı araştırılmıştır. 2016 yılı ilkbahar (Mart, Nisan ve Mayıs) ve sonbahar (Ağustos, Eylül, Ekim) göç mevsimlerinde Kızılırmak Deltası'nda Cernek kuş halkalama istasyonunda yürütülen kuş halkalama çalışmaları sırasında sis ağları ile yakalanan 83 tür, 51 cins, 34 familya ve 12 takıma ait 7992 kuşta kene enfestasyonu yönünden incelenmiş ve Passeriformes takımındaki 16 familyaya ait 33 türde 349 adet kuştan toplam 1229 (649 larva, 536 nimf, 40 dişi, 4 erkek) kene toplanmıştır. Tez çalışması kapsamında, bu örnekler içerisinden konak ve kene türü dikkate alınarak seçilen 19 türe ait 76 farklı kuş üzerinden alınan 103 adet kene örneğinden bireysel olarak genomik DNA izolasyonu yapılmış ve elde edilen DNA örnekleri Rickettsia bakterilerinin varlığı açısından sitrat sentaz (gltA) geninin ~750 bç'lik ve Borrelia bakterilerinin varlığı açısından flagellin B (flaB) geninin ~658 bç'lik bölgeleri hedeflenerek PZR yöntemiyle taranmıştır. PZR işlemi ürünleri %1'lik agaroz jel elektroforezinde koşturularak ilgili patojenlerin hedeflenen genleri açısından pozitif DNA örnekleri belirlenmiştir. Pozitif PZR ürünlerine DNA dizileme işlemi yapılmış ve elde edilen diziler NCBI GenBank verileri ile karşılaştırılmıştır. Dizilerimizin NCBI GenBank veri tabanında yer alan dizilerle karşılaştırılması sonucunda, Saxicola rubetra kuş türü üzerinden alınan Hyalomma marginatum türü kenenin Rickettsia aeschlimannii; Turdus merula ve Turdus philemolos kuş türleri üzerinden alınan Ixodes ricinus ve Ixodes eldaricus türü kenelerin Rickettsia helvetica bakterileri ile; Turdus merula kuş türü üzerinden alınan Ixodes frontalis türü kenenin ise Borrelia turdi ile enfekte oldukları tespit edilmiştir. Bu çalışma ile ülkemiz ötücü kuşları üzerinden toplanılan H. marginatum, I. ricinus ve I. eldaricus türü kenelerde ilgili riketsiyal bakterilerin varlıkları ilk kez tespit edilmiştir. Ayrıca Borrelia turdi türü bakterinin Türkiye'deki varlığı ilk kez tez projemiz kapsamında kayıtlanmıştır.