L'évaluation critique de l'âme en tant que principe des êtres animés dans l'oeuvre d'Aristote

Bu tezde, Peri Psykhês kitabını referans alarak, Aristoteles düşüncesi açısından psykhê meselesinin merkezi önemini sergilemeye çalıştık. Aristoteles'e göre, psykhê asli olarak canlıların ilkesidir. Canlı olmak ise hayat adı altında « beslenmek », « büyümek » ve « yaşlanmak-bozulmak » filleri ile sınırlıdır. Doğanın müşahadesi içinde bu kritere uyan üç tür canlı tespit edilir: « bitkiler », « hayvanlar » ve « insanlar ». Bu üç tür de psykhê'yi haizdir. Mesele bu üç türde ortak olan ve olmayan özellikleri ortaya koyarak genel ve ortak bir psykhê tanımının verilip verilemeyeceğidir. Araştırmamızın kritik noktası « canlıların ilkesi olarak psykhê »'nin « fiziksel cisim » ve « hareket » ile olan ilişkisidir. Doğa, Aristoteles tarafından, « hareketin ilkesine sahip olanın ousia'sı » olarak tanımlanır. Hem canlı, hem de cansız cisimler, Aristoteles için, « unsurlar » denen « basit cisim »lerin karışımından meydana gelmişlerdir. Basit cisimlerin « yukarıya ve aşağıya doğru kendine has ve zorunlu hareketleri » vardır. Herhangi bir « engelleme » olmadığında basit cisimler yukarıya ve aşağıya doğru kendi doğal yerlerine giderler. Hal böyle ise hayatı haiz « doğal cisim »lerin « üç temel hareketi », « basit cisim »lerin bu temel hareketleri ile çelişmektedir. Zira ne « beslenmek », ne « büyümek », ne de « yaşlanmak », basit cisimlerin « doğal çizgisel hareketleri »ne benzememektedir. Daha ziyade psykhê doğal basit cisimlerin hareketlerini değiştirmiş gibi görünmektedir. Psykhê canlı cisimlerin ilkesi ise, onun tanımı ya fiziksel olanın tanımı ile örtüşecektir ya da ondan tamamen ayrı olacaktır. Aristoteles'e göre, psykhê, « bedenlenmiş ve potansiyel olarak hayata sahip bir cismin ilk entelekheia »sıdır. Psykhê, bu manada, « potansiyel olarak hayatı haiz cismin mahiyeti »dir. Ancak, Aristoteles, bazı cisimlerin aynı dört unsurdan oluşmasına rağmen neden cansız, diğerlerinin de neden canlı olduğunu, cismin malzemesi itibari ile açıklayamamaktadır. Ayrıca, psykê'nin ilkesi olduğu canlı olmayı ve hayatı karakterize eden üç temel hareket, hayvanlardaki hissetme ve insanlardaki akıl fiillerini de açıklar gözükmemektedir. Böylece bizzat Aristoteles'in homonimi ikazı, psykhê'nin anlaşılmasında da bir dizi güçlük olarak karşımıza çıkmaktadır.