Lale ve Nerkis Hanımlar'ın seslendirdikleri eserlerdeki icra özelliklerinin müzikal unsurlar açısından incelenmesi

Klasik Türk Müziği alanında meşk eğitimi ile yetişmiş birçok ses icracısı, ortaya koydukları icra özellikleriyle bu sanata yön vererek, gelişimini sağlamışlardır. Ses kayıt teknolojisinin, icracılara sanatını sunma ve geniş bir kitle tarafından dinlenilme imkânı sağlaması da bu gelişimi desteklemiş, böylelikle geçmiş dönemlere özgü oldukça değer taşıyan icra özellikleri, günümüze intikal edebilmiştir. Udi Nevres Bey'in öğrencileri olan ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında sesi taş plaklara kaydedilen ilk kadın sanatçılar arasında yer alan Lale ve Nerkis Hanımlar, kendilerine has karakteristik icra özelliklerini ortaya koyarak, dikkate değer iki hanım hanende olarak tanınmış ve müzik kültürümüze, ses icracılığı bakımından katkı sağlamışlardır. Bu çalışmada, ulaşabileceğimiz en eski ses kayıtlarının birer miras özelliği taşıyarak, bizlere o dönemlerin icra özellikleri hakkında fikir sunduğu ve günümüz yeni nesil ses icracılarına örnek teşkil ettiği düşüncesinden yola çıkılarak, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın icra özelliklerinin müzikal unsurlar açısından incelenerek tespit edilmesi ve somutlaştırılmaya çalışılması amaçlanmıştır. Araştırma, o dönemlerdeki icra özelliklerinin ortaya çıkarılması, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın hayatı, sanatı ve icra özelliklerinin ele alınması ve bu konuda yeterli sayıda çalışmanın olmaması bakımından önem taşımaktadır. Araştırmanın, yeni nesil kadın ses icracılarına kılavuz olması ve Klasik Türk Müziği'nde icra özelliklerinin tarihinin oluşturulması ve sınıflandırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma genel çerçevesi, amacı ve yöntemi bakımından tarama modelini esas alan betimsel bir nitel araştırmadır. Araştırmanın ilk bölümünde, araştırma konusuna ilişkin bilgilerin elde edilebilmesi için literatür taraması yapılmış ve veriler toplanmıştır. Araştırmanın bulgular ve yorumlar bölümünde ise, Lale ve Nerkis Hanımlar tarafından seslendirilmiş ve belirli kriterlere göre seçilmiş eserler, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın icra özelliklerini ortaya koyan müzikal unsurlar çerçevesinde doküman analizi yöntemi ile incelenmeye çalışılmıştır. Kendilerine ait karakteristik icra özellikleri ile notaya alınan bu eserler, daha sonra TRT repertuvarındaki nota nüshaları ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve aralarındaki farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır.