Theses supervised by Prof. Dr. Emel Funda Türkmen
11 theses · Afyon Kocatepe University
Özel öğretim kurumlarındaki müzik eğitiminin değerlendirilmesi (Antalya ili örneği)
Bu araştırma, özel öğretim kurumlarında verilmekte olan müzik derslerini okul yönetimi ve müzik öğretmenlerinin bakış açısından incelemek ve karşılaşılan sorunların çözülmesine yardımcı olmak, derslerin daha verimli geçmesini sağlamak amacı ile yapılmıştır. Araştırma kapsamında Antalya İli genelinde özel öğretim kurumlarında verilmekte olan müzik dersleri ele alınmıştır. Çalışma kapsamına alınan okullar ile gönüllülük esasına dayalı olarak görüşme yapılmıştır. Tarama modelinin esas alındığı bu betimsel çalışmada nitel araştırma teknikleri ile elde edilen veriler işlenmiş ve elde edilen verilerden bulgulara ulaşılmış, bulguların yorumlanmasından sonra önerilere yer verilmiştir. Verilere bakıldığında özel öğretim kurumlarında verilmekte olan müzik eğitiminin her özel okulda aynı olmadığı ve ders saatlerinin farlılık gösterdiği görülmüştür. Genel olarak yönetici ve öğretmenlerin görüşleri arasında bir tutarlılık tespit edilmiş, sadece bir okulda müzik odası konusunda ve ders saatleri konusunda yönetici ve öğretmenlerin aynı görüşte olmadıkları tespit edilmiştir. Yapılan araştırmada ortaya çıkan çeşitli sorunlara ilişkin çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır.
Türkiye Korolar Şenliğinin koro türleri açısından değerlendirilmesi
Bu araştırma, Türkiye Korolar Şenliğine katılan koroların, Koro Türlerine Göre sınıflandırılması, şenlik süreçlerinde koro sayılarındaki değişimlerin, koro türlerinin çeşitliliğinin nicelik bakımından irdelenmesi ve şenlik kitapçıklarındaki farklılıkların tespit edilerek, konu ile ilgili önerilerde bulunmak amacı ile yapılmıştır. Araştırma kapsamında Türkiye Korolar Şenlikleri için basılan şenlik kitapçıkları incelenip tarandıktan sonra, elde edilen veriler tablo haline getirilmiş ve sınıflandırılmıştır. Tarama modeline dayalı, betimsel olan bu çalışmada nitel araştırma teknikleri ile elde edilen veriler, alanında uzman istatistikçi ile çalışılarak sayısal verilere dönüştürülmüştür. Elde edilen bulgular yorumlandıktan sonra uzman görüşü de alınarak önerilere yer verilmiştir. Veriler ışığında Türkiye Korolar Şenliğine katılan koroların, her geçen yıl çeşitlenerek arttığı, şenlik kitapçıklarının düzenli ve bütünsel bir yapıya kavuştuğu görülmüştür. Yapılan araştırmada elde edilen bu probleme ilişkin çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Koro Müziği, Koro Türleri, Koro Şenliği.
Çocuk şarkılarının otizimli çocuklardaki konuşma problemlerine etkileri
Bu araştırmada konuşma bozuklukları olan otizmli çocukların aldıkları tedavi ve eğitimin beraberinde çocuk şarkılarının bu süreçte destek alınabilecek şekilde bir etkisi olup olmayacağı sorusundan yola çıkılmıştır. Otizmli çocuklarla çalışılan çocuk şarkılarının konuşma bozukluklarını ne yönde etkilediğini anlamak amacıyla yapılan araştırma kapsamında MEB Kütahya Fethi Güzen Özel Eğitim Uygulama Merkezi (OÇEM)' de iki otizmli çocukla bir eğitim-öğretim yılı süresince bire bir uygulamalı olarak çalışılmış, araştırma kapsamında beş oturumluk bir süreç incelenmiştir. Araştırma için rastgele seçilen çocuklarla gerçekleştirilen müzik çalışmasında, tablolarda yer alan şarkılar ve beraberindeki ritimler, oyunlar uygulanmış, çocuğun yapabilme düzeyine göre beklenen davranışlar için (+) ve (-) işaretleri kullanılmıştır. Çalışma dışındaki zamanlarda araştırmacının seçilen çocuklarla sürekli birlikte olmaması nedeniyle çocukların konuşmalarındaki değişimlerin gözlemlenmesi konusunda ailelerinden ve öğretmenlerinden yardım alınmış, onların fikirlerini kapsayan görüşme kayıtları araştırmaya dahil edilmiştir. Araştırma çerçevesinde aile ve öğretmenlerin sorulara verdikleri cevaplar tablo haline getirilmiş ve çocukların gözlem tablolarından ayrı olarak değerlendirilmiştir. Bu çalışma sonunda çocuk şarkılarının konuşma bozuklukları olan otizmli çocukların eğitimlerinde destekleyici bir uygulama olabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bununla birlikte konuşma bozukluklarına neden olan genetik, fiziksel veya çevresel faktörlerin ise terapi çalışmalarını gerektirdiği anlaşılmıştır.
Manavgat Taşağıl mahallesi müzik pratikleri
Manavgat Taşağıl Mahallesi Müzik Pratikleri adlı bu çalışmada mahallenin kültüründe yer alan müzik pratikleri ele alınmıştır. Araştırma söz konusu mahallenin kültürel unsurlarını irdelemek ve çeşitli kültür ürünlerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Mahallede müzik pratiklerine ilişkin herhangi bir çalışmanın yapılmamış olması bu çalışmaya zemin hazırlamıştır. Çalışmanın hazırlık evresinde literatür taraması ile halk kültürüne ilişkin kaynaklar taranmıştır. Yapılan taramanın ardından bu çalışma, alan araştırması kapsamında gerçekleştirilmiştir. Mahallenin kültürüne ve müzikal unsurlarına dair bilgilere sahip kaynak kişiler tespit edilip, gözlem ve görüşme teknikleri kullanılarak bulgular kayıt altına alınmıştır. Alan araştırması kapsamında yapılan bu çalışmada mahallenin tarihçesi, halk kültür unsurları ve müzik pratikleri yer almaktadır. Araştırma sonucunda 14 halk ezgisi derlenerek kayıt altına alınmıştır. Ayrıca kayıt altına alınan bulgular sözel ve müzikal açıdan değerlendirilmiştir. Bu analizlerin sonuçlarına dair bilgiler tablolarla özetlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Manavgat, Taşağıl, halk kültürü, müzik pratikleri
Ortaokul müzik öğretim programlarında müziksel algı ve bilgilenme öğrenme alanı kazanımlarının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmada, Ortaokul Müzik Ders Programında Yer Alan Müziksel Algı ve Bilgilenme Öğrenme Alanına yönelik kazanımlar, öğretmen görüşleri açısından incelenmiş, araştırmaya katılan öğretmenlerin öğrenme alanına yönelik kazanımlarla ilgili öneri ve düşünceleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Böylece müzik derslerinin önemli bir boyutunu oluşturan Müziksel Algı ve Bilgilenme öğrenme alanına yönelik olarak programda yer alan kazanımların uygulanabilirliği tespit edilmeye ve eğitim öğretim süreci içerisinde etkili bir şekilde kullanımının mümkün olup olmadığı anlaşılmaya çalışılmıştır. Araştırma kapsamında programda yer alan kazanımlar incelendikten sonra geliştirilen görüşme formu, araştırmaya katılmak isteyen müzik öğretmenlerine gönderilmiş verdikleri yanıtlar doğrultusunda elde edilen veriler işlenip tablolar haline getirilerek işlenmiş ve buradan bulgu ve yorumlara ulaşılmıştır. Araştırma nitel araştırma yöntemlerine dayalı olarak ve tarama modeline göre yürütülmüştür. Görüşme yoluyla toplanan veriler ışığında yorumlanarak sonuçlara ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda müzik öğretim programında yer alan kazanımlar öğretim ilke ve teknikleri açısından uygun bulunmuş bununla birlikte tekrar gözden geçirilmesinin yararlı olacağı kanısına varılmıştır. Ayrıca, teze konu olan öğrenme alanına yönelik programda, kazanımın güçlüğü ve yeterli etkinlik yapılması açısından ayrılan sürenin oranının yetersiz olduğu, kazanımlardaki sıralamasının aşamalı olması gerektiği ve bir önceki kazanımla bağlantılı olmasının uygun olacağı, sınıf düzeyleri açısından yeniden gözden geçirilmesi ve geliştirilmesi gerektiği, soyut bilgi ve temel becerileri içermesi nedeniyle oldukça zor bir öğrenme alanı olduğu, farklı materyal ve araçların kullanımına uygun olduğu gibi bazı bulgulara ulaşılmıştır. Araştırmanın, benzer çalışmalara katkıda bulunacağı ve öğretmenlerin kazanımlarla ilgili çalışmalarını destekleyeceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, müzik eğitim türleri, müzik eğitiminin öğretim yöntemleri.
Afyonkarahisar Amatör Çalgıcılar Festivali'nin yaylı çalgılar katılımcıları açısından incelenmesi
Afyonkarahisar'da 13 yıldır düzenlenmekte olan Amatör Çalgıcılar Festivali birçok öğrencinin çalışmaları sonucu ortaya koydukları ürünler açısından büyük önem taşımaktadır. Bu festivale müziğe gönül vermiş amatör olarak müzikle ilgilenen bireyler başvuru yapabilmektedir. Her yıl birçok farklı enstrüman çalan bireyler çalışmalarını festivalde sergilemektedir. Genellikle, piyano, yaylı çalgılar (keman, viyolonsel vb.), bağlama, kanun, flüt, gitar, bateri gibi çalgılar ile katıldıkları görülmektedir. Bu festivalde en sık katılım sağlayanların ise yaylı çalgılar ve piyano enstrümanlarını çalanlar olduğu gözlenmiştir. Yaylı çalgıların ise orkestra ve grup çalışmalarına olanak sağlaması ve taşıma kolaylığı bakımından daha yaygın olduğu düşünülmektedir. Bu nedenle araştırmada yaylı çalgılar alanında katılanların durumu incelenmek istenmiştir. Araştırmada, katılımcıların seviyelerini belirlemeye ve yaş, cinsiyet, eğitim durumu, maddi olanaklar, katıldıkları şehirler, kaç yıldır eğitim almakta oldukları vb. açılarından katılımcıların durumları betimlenmeye ve bu bilgiler ışığında Afyonkarahisar Amatör Çalgıcılar Festivali'nin yaylı çalgılar katılımcı profili tanımlanmaya çalışılmıştır. Araştırmanın sonucunda yaylı çalgılar enstrümanlarından en çok kemanın tercih edildiği, aile gelir durumu iyi olan bireylerin müzik eğitimine önem verdiği, erkek katılımcıların festivale kız katılımcılara oranla daha az katılım sağladığı ortaya çıkmıştır. Bu çalışma tablolar halinde detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, festival, yaylı çalgılar
Prof. Ahmet Mustafa Yurdakul'un yaşamı, sanatçılığı ve Türk şan eğitimine katkıları
Bu araştırma, Prof. Ahmet Mustafa Yurdakul'un sanat anlayışını ve yaşamını, şan tekniği yaklaşımlarını, şan pedagogu olarak eğitimci kimliğini ortaya koymak ve bu yolla Türk Şan Eğitimi'ne katkılarını incelemek amacı ile hazırlanmıştır. 1948 doğumlu sanatçı ve eğitimci Yurdakul, Ankara Devlet Konservatuvarında başladığı müzik yaşamında önemli eğitimcilerle çalışmış, öğrenim sürecini büyük başarılarla tamamlamış ve meslek yaşamı boyunca birçok öğrenci yetiştirmiştir. Sekiz yıl boyunca aktif bir şekilde görev aldığı sahne yaşamını, eğitimci rolü ile devam ettirmiştir. Araştırma konusu olması, ses eğitimi alanına bir eğitimci olarak yaptığı katkılara dayanmaktadır. Öte yandan sanatçı olarak sahne geçmişinin olması ve iyi bir eğitimden geçmiş olarak Bel Canto stilini iyi tanıması, bu alanda çalışacaklara ışık tutmak açısından Sayın Yurdakul'un, öğrencilerin çalışmak istedikleri hocalar arasında gösterilmesine neden olmaktadır. Ayrıca Türk dilinin şan-opera eğitiminde kullanılmasıyla ilgili çalışmaların özellikle üzerinde durması ve bunun uygunluğunu savunması öğrenciler açısından yeni bir bakış açısı kazanılmasına sebep olmaktadır. Bütün bunların ötesinde kişilik özellikleri açısından destekçi ve yardımsever tavrı da öğrencileri tarafından bir baba gibi görülmesine yol açmakta, titizliğinden ödün vermeyen tavrı ise öğrencilerin başarıya ulaşmalarında önemli bir etken olmaktadır. Bütün bu özellikleri ile eğitimcilere bir rol model iken, öğrenciler için ise tecrübe ve yol göstericiliğiyle görüşlerine başvurulan hoca olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu görüşlere dayalı olarak araştırmaya konu edilmiş ve gelecek kuşakların tanıma fırsatı bulması arzu edilmiştir. Bu araştırma tarama modeline uygun olarak yürütülmeye çalışılmış bir monografi çalışmasıdır. Veri toplama aracı olarak "Yarı yapılandırılmış görüşme tekniği" kullanılmıştır. Araştırmaya konu olan eğitimcinin özgeçmişi ve sanatçı kimliği ile ilgili veriler, kendisiyle yapılan görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Araştırma kapsamında Yurdakul'un öğrencileri ile de görüşmeler yapılmış onların görüşlerine de yer verilmiştir. Ayrıca bu çalışma Sayın Yurdakul ile ilgili yapılan ilk araştırma olma özelliği de taşımaktadır. Anahtar Kelimeler: Opera, şan, şan pedagogu, Mustafa Yurdakul
Çocuk seslerinin eğitimi ve geliştirilmesinde eğitimci yönelimlerinin incelenmesi
Doğal ve belki de ilk enstrüman denebilecek olan ses kaslarımız bizlere doğumumuzdan itibaren iletişimin temel ögesi olarak hayatımıza eşlik eder. ister amatör ister profesyonel düzeyde olsun sesin kullanımına yönelik ilk alışkanlıklar da çocuk yaşlarda gelişmeye başlar. Çocukların ses eğitimi ve gelişimi ise en sık ve yaygın olarak çocuk koroları ile sağlanmaktadır. Bu nedenle çocuk korolarında verilen ses eğitimi oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu araştırmada çocuk seslerinin eğitimi ve geliştirilmesinde, eğitimci yönelimlerinin incelenmesi amaçlanmış, çocuklara mutasyon öncesini de ifade eden bu eğitim sürecinde koro eğitimcileri tarafından verilmekte olan ses eğitiminin çeşitli yönleri anlaşılmaya çalışılmıştır. Çocuk sesleri ile çalışmış olan koro eğitimcilerine iki bölümden oluşan bir anket uygulanmış daha sonra veriler istatistik çalışmaları yoluyla incelenerek analiz edilmiş ve yorumlanmıştır. Araştırma çocuk yaş gruplarındaki ses eğitimine katkısı açısından, bu dönemdeki eğitimin çeşitli yönlerine dikkat çekilmesi ve eğitimcilerin yönelimlerini ortaya koyması açısından önem taşımaktadır.
Okulöncesi müzik eğitiminde masal şarkı oyun çalgı tasarımı etkinlikliklerinin birlikte kullanımının değerlendirilmesi
Bu çalışmada, müzik eğitiminde önemli bir konuma sahip dört ayrı kavram (Masal, Şarkı, Oyun ve Çalgı Tasarımı) tek bir çatı altında toplanmış ve bir araştırma argümanı haline getirilmiştir. Çocuğun masal, şarkı, oyun ve çalgı tasarımı etkinlikleriyle müzikal duygu ve düşüncelerini geliştirmeleri arzu edilmiş ve kendilerini ifade etmelerine katkıda bulunmaları hedeflenmiştir. Yazılan bir masala şarkı bestelenmiş, diğer şarkılara ise masal yazılmış, daha sonra bu masal ve şarkıya uygun oyun yazılıp devamında çalgı tasarımı yapılmıştır. Yapılan çalışmalar uygulama aşamasına geçildiğinde "15 Temmuz Şehitler Anaokulu" 5 yaş grubu çocuklarına 3 haftalık bir program çerçevesinde, haftalık 3 saatlik dersler halinde uygulanmıştır. Derslerde yapılan uygulamalar yine önceden hazırlanmış bir gözlem formu ile ve iki öğretmen ve bir araştırmacıdan oluşan üç kişilik ekip tarafından gerçekleştirilmiştir. Gözlem formu hazırlanırken öğretim programındaki kazanımlar dikkate alınmıştır. 13 maddeden oluşan gözlem formu her dersin sonunda katılımcı öğrencilerin sergiledikleri tutum ve davranışlar doğrultusunda üç gözlemcinin bağımsız bir şekilde gerçekleştirdikleri gözleme dayanarak doldurulmuştur. Araştırma sonucunda; öğrencilerin büyük bir çoğunluğunun etkinliklere istekle ve heyecanlı bir şekilde katıldıkları, devamını bekledikleri, çevrelerindekilerle paylaştıkları, şarkıları seslendirdikleri, çalgı tasarımını ilgiyle ve özenle yaptıkları gözlemlenmiştir. Masal, şarkı, oyun, çalgı tasarımı kavramlarının bir arada ele alındığında birbirini desteklediği ve çocukların çeşitli kavramlar arasındaki bağlantıları daha etkili bir şekilde gerçekleştirdikleri görülmüştür. Ayrıca bu yapılan çalışmaların çocukların bilişsel, duyuşsal ve devinişsel yönlerini geliştirdiği ve beyin kas koordinasyonu açısından yararlı çalışmalar olduğu anlaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Müzik eğitimi, masal, şarkı, oyun, çalgı tasarımı.
Lale ve Nerkis Hanımlar'ın seslendirdikleri eserlerdeki icra özelliklerinin müzikal unsurlar açısından incelenmesi
Klasik Türk Müziği alanında meşk eğitimi ile yetişmiş birçok ses icracısı, ortaya koydukları icra özellikleriyle bu sanata yön vererek, gelişimini sağlamışlardır. Ses kayıt teknolojisinin, icracılara sanatını sunma ve geniş bir kitle tarafından dinlenilme imkânı sağlaması da bu gelişimi desteklemiş, böylelikle geçmiş dönemlere özgü oldukça değer taşıyan icra özellikleri, günümüze intikal edebilmiştir. Udi Nevres Bey'in öğrencileri olan ve Cumhuriyet'in ilk yıllarında sesi taş plaklara kaydedilen ilk kadın sanatçılar arasında yer alan Lale ve Nerkis Hanımlar, kendilerine has karakteristik icra özelliklerini ortaya koyarak, dikkate değer iki hanım hanende olarak tanınmış ve müzik kültürümüze, ses icracılığı bakımından katkı sağlamışlardır. Bu çalışmada, ulaşabileceğimiz en eski ses kayıtlarının birer miras özelliği taşıyarak, bizlere o dönemlerin icra özellikleri hakkında fikir sunduğu ve günümüz yeni nesil ses icracılarına örnek teşkil ettiği düşüncesinden yola çıkılarak, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın icra özelliklerinin müzikal unsurlar açısından incelenerek tespit edilmesi ve somutlaştırılmaya çalışılması amaçlanmıştır. Araştırma, o dönemlerdeki icra özelliklerinin ortaya çıkarılması, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın hayatı, sanatı ve icra özelliklerinin ele alınması ve bu konuda yeterli sayıda çalışmanın olmaması bakımından önem taşımaktadır. Araştırmanın, yeni nesil kadın ses icracılarına kılavuz olması ve Klasik Türk Müziği'nde icra özelliklerinin tarihinin oluşturulması ve sınıflandırılmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Araştırma genel çerçevesi, amacı ve yöntemi bakımından tarama modelini esas alan betimsel bir nitel araştırmadır. Araştırmanın ilk bölümünde, araştırma konusuna ilişkin bilgilerin elde edilebilmesi için literatür taraması yapılmış ve veriler toplanmıştır. Araştırmanın bulgular ve yorumlar bölümünde ise, Lale ve Nerkis Hanımlar tarafından seslendirilmiş ve belirli kriterlere göre seçilmiş eserler, Lale ve Nerkis Hanımlar'ın icra özelliklerini ortaya koyan müzikal unsurlar çerçevesinde doküman analizi yöntemi ile incelenmeye çalışılmıştır. Kendilerine ait karakteristik icra özellikleri ile notaya alınan bu eserler, daha sonra TRT repertuvarındaki nota nüshaları ile karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve aralarındaki farklılıklar ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Muallim İsmâîl Hakkı Bey'in Nevrûz eserlerinin makâm yönünden incelenmesi
Geleneğin izini sürebilmek için gelenekle bağ kurulabilmesi gerekmektir. Kurulan bağlar zayıfladıkça geçmişteki uygulamaları anlamak güçleşir. Bu anlama faaliyeti tek yönlü bir bakış açısıyla değil konuyu farklı açılardan değerlendirebilmekle mümkün olacaktır. Bu tez çalışması, 13. yüzyıldan itibaren literatürde yer alan Nevrûz makâmı ile makâmın değişim ve dönüşüm izlerini Muallim İsmâîl Hakkı Bey'in eserleri üzerinden anlamayı amaçlamaktadır. Özellikle günümüz uygulamalarında Nevrûz makâmının yeterince tanınmadığı ve başka makâmlarla karıştırıldığı açıktır. Çalışmada elde edilen bulgu ve tespitler, Nevrûz makâmının yanı sıra başka makâm ve perdeler hakkında da yeni bilgiler edinilmesini sağlamıştır. Günümüz araştırmacı ve icrâcılarının alışkanlıkları dikkate alınarak çalışmada yer alan eserlerin analiz notaları, eksikliklerine rağmen tanınırlığı ve yaygınlığı sebebiyle Arel sisteminde mevcut bulunan işaretler kullanılarak yazılmıştır.