Laparoskopik kolesistektomi vakalarında subkostal oblik TAP blok ve erektör spina plan (ESP) bloğun postoperatif analjezi etkinliği üzerine karşılaştırılması

AMAÇ: Bu çalışmada laparoskopik kolesistektomi (LK) operasyonlarında ultrasonografi eşliğinde yapılan erektör spina plan (ESP) bloğu, oblik subkostal transversus abdominis plan (STAP) bloğunun postoperatif VAS skorları ve ek analjezik ihtiyaçları açısından karşılaştırılması amaçlanmıştır. GEREÇ ve YÖNTEM: Çalışmamız randomize çift kör bir çalışma olarak yapılmıştır. Laparoskopik kolesistektomi yapılacak 78 hasta randomizasyon ile iki ayrı grup oluşturuldu. ESP grubuna (n=38) T8 seviyesinden ESP blok tek taraflı yapıldı. STAP grubuna (n=40) da blok tek taraflı uygulandı. Sistolik ve diastolik kan basıncı, kalp atım hızı, VAS skoru, ek analjezik ihtiyacı, hastanede kalış süresi ve postoperatif komplikasyonlar kaydedildi. Veriler SPSS 27.0 istatistik programı ile edildi. BULGULAR: Her iki blok uygulanan grupta 24 saatlik takip süresince VAS skorlarının düştüğü ve ek analjezik ihtiyacının azaldığı bulundu (p<0,001). VAS skorlarında düşüşün her iki grupta da 24 saatlik süre sonunda anlamlı olduğu, fakat gruplar arasında preoperatif, 6.saat ve 12.saatlerde anlamlı fark olmadığı, 24.saatin sonunda ise istatistiksel olarak sınırlı anlamlı bulundu (p=0,076). Ek analjezik ihtiyacının her iki grupta 24 saat takiplerde istatistiksel anlamlı olarak azaldığı saptandı (p<0,001). Gruplar arasında ise ek analjezik ihtiyacının 6.saatte ESP grubuna göre STAP grubunda daha az olduğu ama zamanla analjezik ihtiyacının azalması ile iki grup arası anlamlı farkın ortadan kalktığı gözlendi. Toplam tramadol kullanımı incelendiğinde 24 saatlik takiplerde tramadol ihtiyacı zamanla azalmıştır. STAP grubunda 24 saat sonunda hiç tramadol ihtiyacı olan hasta kalmamıştır. 24 saatlik takiplerde de hastalarda bulantı-kusma semptomları görülmemiştir. Çalışmamızda her iki blok tek taraflı uygulanmış, postoperatif dönemde 24 saatlik takiplerinde LAST gözlenmemiştir. SONUÇ: Çalışmamızda LK'da hem ESP hem de STAP blok gruplarında postoperatif daha düşük VAS skorları gözlendiğini ve her iki bloğun da ek analjezik ihtiyacını azalttığını bulduk. Özellikle STAP bloğun erken postoperatif dönemde VAS skorları açısından daha etkili olduğunu, ESP bloğun ise uzun dönemde VAS skorları açısından daha etkili olduğunu bulduk. Tek taraflı STAP ve ESP bloklarının etkin analjezi sağlamaları ve postoperatif analjezik kullanımını azaltmak amacıyla postoperatif analjezi için multimodal analjezi yönteminde tercih edileceğini ve her iki yöntemle de analjezik ihtiyacının azaldığı ve VAS skorlarında takiplerde düşüş olduğu saptandı. LK operasyonlarında, her iki bloğun postoperatif analjezide etkin olarak kullanılabileceği kanaatindeyiz. Anahtar Kelimeler: Erektör Spina Plan (ESP) Bloğu, Subkostal Transversus Abdominis Plan (STAP) Bloğu, Laparoskopik Kolesistektomi (LK), Postoperatif Analjezi