Laparoskopik sleeve gastrektomi ameliyatının tat, koku duyusu ile beslenme davranışı ve yaşam kalitesine etkisi

Bu çalışma, yaş ortalaması 36,6±10,83 yıl olan 150 (E: %27,3, K: %72,7) bireyin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Laparoskopik Sleeve Gastrektomi (LSG) ameliyatının bireylerin tat ve koku duyusu ile beslenme davranışları ve yaşam kaliteleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Bireylerin ameliyattan sonra uygulamaları gereken beslenme programına yönelik bilgi düzeyleri ve demografik bilgileri ameliyat öncesinde kendilerine yöneltilen Beslenme ve Davranış Tutumu Ölçeği (BDTÖ) ve anket formunda yer alan demografik bilgiler ile ilgili sorular ile değerlendirilmiştir. Bireylerin hem biyokimyasal bulguları hem de antropometrik ölçümleri ameliyattan önce, ameliyattan sonra 1. ve 3.aylarda kaydedilmiştir. Bireylere ameliyat sonrasında hem 1.ayda hem 3. ayda 24 Saatlik Besin Tüketim Kaydı, MA-II Yaşam Kalitesi Ölçeği ile Warwick-Edinburgh Mental İyi Oluş Ölçeği uygulanmış ve anket formunda yer alan tat ve koku duyusu değişiklikleri ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Böylece LSG sonrası 1. ve 3. aylarda bireylerin besin tüketimleri, tat ve koku duyusu değişiklikleri, yaşam kaliteleri ve mental iyi oluş durumları değerlendirilmiş; zaman içerisindeki değişiklikler karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Sonuç olarak BDTÖ toplam puanı medyan değerleri eğitim düzeyi lise olanlar için 34,7 ve lisans ve üzeri olanlar için 65,3 olarak belirlenmiştir. Ameliyat sonrası 1.ayda erkek ve kadınların BKİ değeri sırasıyla 39,4±6,47 kg/m2 ve 37,8±5,23 kg/m2 olarak saptanmıştır. Bu değerler ameliyat sonrası 3.ayda sırasıyla 35,2±6,43 kg/m2 ve 33,7±4,73 kg/m2 olarak saptanmıştır. Bireylerin ameliyat öncesi, ameliyatın 1.ayı ve 3.ayında ölçülen medyan vücut ağırlığı değerleri sırasıyla; 114,4 kg, 102,6 kg ve 91,7 kg olarak belirlenmiştir. Ameliyat sonrası 1.aya kıyasla 3.ayda yaşam kalitesi çok iyi olan bireylerin oranının %24,7'den %74,0'e yükseldiği saptanmıştır. Bireylerin ameliyattan sonra 1.ayda ve 3.ayda mental iyi oluş ölçeği toplam puan medyan değeri sırasıyla 59,0 ve 64,0 olarak belirlenmiştir. Ameliyattan sonra 1.ayda tat ve koku duyularında değişiklik bildiren bireylerin oranı 3.aya gelindiğinde azalmış, tiksindirici veya tolere edilemeyen besinlere karşı bildirilen olumsuz tepkilerde belirgin bir düşüş gözlenmiştir. Özellikle tatlılara karşı tat alımında azalma yaşayan bireylerde yaşam kalitesinin daha düşük olduğu belirlenmiştir. Çalışma kapsamında değerlendirilen biyokimyasal parametrelerde de ameliyat sonrası anlamlı düzelmeler tespit edilmiştir. Bireylerin ameliyat öncesi, ameliyat sonrası 1.ayda ve 3.ayda ölçülen açlık kan glukozu medyan değerleri sırasıyla 96 mg/dl, 86 mg/dl ve 84 mg/dl olarak belirlenmiştir. Açlık kan glukozu düzeyinde LSG sonrası azalma olduğu saptanmıştır. Bireylerin karaciğer fonksiyonlarını gösteren AST ve ALT medyan değerlerinde ameliyatın 1. ve 3.ayında, ameliyat öncesine göre azalmalar görüldüğü belirlenmiştir. Bu bulgular, LSG'nin metabolik ve biyokimyasal sağlık üzerinde olumlu etkiler yarattığını göstermektedir. Ayrıca ameliyat sonrası bireylerin protein, posa ve demir alımlarının referans değerlere göre karşılanma oranlarında 1. aydan 3. aya anlamlı artışlar gözlenmiştir. Bu besin ögelerinin tüketim düzeyleri zamanla iyileşmiş ve önerilen alım düzeylerine yaklaşmıştır. Sonuç olarak, LSG ameliyatı geçiren bireylerde tat ve koku duyusundaki değişimlerin yaşam kalitesi ve beslenme davranışları ile ilişkili olduğu; ameliyatın besin tüketimlerinde de anlamlı düzelmeler sağladığı ortaya konmuştur.