Lev Gumilyov'un passionarlık kuramı ve Rus edebiyatında bir uygulama örneği: I. Petro

Sovyet kaynaklarında 'son Avrasyacı' olarak nitelendirilen Lev N. Gumilyov coğrafya, tarih, budun betimi, insan bilimi, kazı bilimi gibi birçok alanda çalışmalar yapmış ünlü bir bilim insanıdır. Gumilyov'a bu ünü kazandıran başlıca çalışmalarıysa etnogenez ve passionarlık kuramlarıdır. Bu kuramları sayesinde bilim insanı, tarihin karanlık sayfalarına ışık tutmaya çalışır. Çalışmamızda Gumilyov'un sözü edilen kuramları ele alınıp Rus tarihine ve edebiyatına uygulanmış, bu kapsamda XVIII. ve XIX. yüzyıl Rus edebiyatında I. (Büyük) Petro imgesinin passionarlık belirtileriyle koşutluk gösterip göstermediği konusunda bir sonuca varılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda ilk olarak Gumilyov'un yaşamına ve çalışmalarına değinilmiş, ardından etnogenez ve passionarlık kuramları incelenip bu iki kuramdan 'passionar tanı yöntemi' olarak adlandırdığımız özgün bir inceleme yöntemi üretilmiştir. Daha sonra Rus etnogenezine kısaca değinilmiş, Petro'nun yaşamına ve reformlarına passionarlık çerçevesinden bakılmış, Rus etnogeneziyle kültürü arasında bağlantı kurulmuştur. Uygulama bölümündeyse XVIII. ve XIX. yüzyıl Rus edebiyatında I. Petro konusunu işleyen başlıca eserlerde çarın passionarlık belirtilerini taşıyıp taşımadığı passionar tanı yöntemi kullanılarak örneklerle ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular ışığında, karşıt görüşler olsa da çoğunluğa bakıldığında Büyük Petro'nun, Rus etnogenezinin sağladığı uygun koşullarda ortaya çıkmış, Rus tarihine ve edebiyatına yön vermiş bir passionar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.