Abdulrazak Gurnah'ın Cennet romanının Levinasçı okuması

Bu çalışmanın amacı, Abdulrazak Gurnah'ın Cennet romanını Emmanuel Levinas'ın öteki etiği perspektifinden incelemektir. Göçmen edebiyatının en güzel örnekleri arasında yer alan Cennet romanı, göçmenlerin kimliğini ve aidiyetini Yusuf örneği üzerinden, 'öteki' kavramı üzerinden ve ahlaki açıdan anlatır. Romanda, babasının borçları karşılığında on iki yaşında köle olarak satılan Yusuf'un kültür, kimlik ve aidiyet sorunlarını psikolojik eksende yansıtan öyküsü, göçmen olgusunu çok yönlü olarak yansıtmaktadır. Bu yönüyle Cennet, hem ele aldığı konu hem de konuyu anlatış biçimi itibarıyla göçmen edebiyatının tipik bir prototipi olarak değerlendirilebilir. Çalışmada yer alan teoriye temel oluşturacak olan Emmanuel Levinas'ın 'öteki etiği' anlayışı, Batı toplumunda ötekileştirme olgusunu eleştirmektedir. Levinas'ın ahlaki bakış açısını yansıtan 'varolma hakkı tüm insanlara aittir' ve 'tüm insanları aynı kılmak doğru değildir' gibi ahlaki düşünceler, 'ötekileştirme' gibi ahlak dışı insanlık sorununun çözümüne ışık tutmaktadır. Bu bakımdan Abdulrazak Gurnah'ın Cennet romanının Emmanuel Levinas'ın öteki ahlak anlayışıyla incelenmesi, günümüzde de varlığını sürdüren göçmen sorununun siyasi ve hukuki olmaktan ziyade insani ve ahlaki çözümünün olduğunu göstermesi açısından önemlidir.