Leylâ Erbil'in romanlarında yapı ve izlek

Gerçekliğin yeniden sunumu olan roman, gerçekmiş gibi sunulan kişiler arasında geçen olayları anlatan, bize onların ruhsal durumlarını, yazgılarını, yaşadıkları serüvenleri tanıtan oldukça uzun, düzyazı biçiminde yazılmış bir imgelem ürünü olarak tanımlanır. Psikanalizci, varoluşçu, sosyalist yaklaşımlarla romanlarını kurgulayan Leylâ Erbil'in felsefî, edebî, devrimci ve özgürlükçü yanları; Freud'un rüyaları, Joyce'un bilinç akışları, Nietzsche'nin hiçliği, Sartre'nin varoluşçuluğu, Beauvoir'in "öteki" kimliği, Frieda'nın feminizmi, Nazım Hikmet'in sosyalist yanı, Marks'ın kapitalizme başkaldırışı, Çehov'un ve Tolstoy'un halkçı söylemleri Erbil'in edebî yönünü besleyen kaynaklar halinde anlatılarda varlık bulur.Bu tezde 1950'den bu yana edebiyat dünyasının içinde yer alan Leylâ Erbil'in Tuhaf Bir Kadın (1971), Karanlığın Günü (1985), Mektup Aşkları (1988), Cüce (2001) ve Üç Başlı Ejderha (2005) adlı beş romanı yapısalcı çözümlemeyle tahlil etmek amaçlandı. Anlatıyı oluşturan yapı unsurlarının birbirleriyle olan ilişkilerinde kazandıkları anlamları ortaya konulup bu unsurların yapı-izlek ilişkisi bakımından değerlendirilmesi yapıldı. Leylâ Erbil, edebiyatı avutucu bir insanlık eylemi değil, fonksiyonel bir imkân olarak görür. Tezin amaçlarından biri, Erbil'in romanlarına yüklediği söz konusu fonksiyonun izini sürmektir.Tezin Birinci Bölüm'ünde Türk anlatı edebiyatının önemli yazarlarından biri olan Leylâ Erbil'in yaşamı- yazın yaşamı- yapıtları incelendi.İkinci Bölüm'de, Leylâ Erbil'in roman türündeki 5 eseri yapı ve izlek bakımından tahlil edildi. Yazarın romanlarındaki yapı unsurlarının metin içinde kazandıkları değerler ve yapı-izlek ilişkisinin boyutları tahlil edilmeye çalışıldı. Yazarın bütün romanlarında yenilikçi tavrıyla yapı unsurlarına yüklediği anlam derinliğinin çözümlenmesi, temel sorunsal halinde yapı-izlek incelemesinde tezin merkezinde yer aldı.Anahtar sözcükler: Leylâ Erbil, roman, yapı ve izlek.