LGBT+ ve heteroseksüel bireylerde travma sonrası büyüme ve ilgili değişkenlerin karşılaştırmalı şekilde incelenmesi

Travmatik yaşantılar genellikle gerçekleşmelerini takip eden süreçte ortaya çıkan sıkıntı verici duygu ve düşüncelerle veya oluşabilecek psikopatolojilerle ilişkilendirilmektedir. Travmatik deneyimin ardından gerçekleşebilecek olumlu değişimler ise görece daha kısıtlı üzerinde durulan bir konudur. Travmatik olayın ardından sıkıntı verici deneyimler yaşansa da bireyin çeşitli yaşam alanlarında travma öncesindeki durumuna göre daha gelişmiş bir düzeye ulaşabilme olasılığından bahseden travma sonrası büyüme kavramı, bu yönüyle travmaya farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu araştırma ile LGBT+ ve heteroseksüel bireylerde travma sonrası büyüme ve travma sonrası büyüme ile ilişkili olabileceği düşünülen travma sonrası stres bozukluğu belirtileri, psikolojik sağlamlık, sosyal bağlılık, algılanan elde edilebilir destek ve psikolojik esnekliğe sahip olmama değişkenleri arasındaki ilişkileri incelemek amaçlanmaktadır. Bu çalışma ayrıca belirtilen değişkenlerin LGBT+ ve heteroseksüel bireylerde ne şekilde farklılaştığını incelemeyi de hedeflemektedir. Bu çalışmada, belirtilen amaçlar doğrultusunda nicel araştırma yönteminin ve ilişkisel modelin kullanılması tercih edilmiştir. Çalışmanın örneklemini 18 ve 60 yaş arasında, yaş ortalaması 26,88 (ss= 8,21) olan 113 (heteroseksüel= 73, LGBT+= 40) yetişkin birey oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemini oluşturan bu bireylere kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Bu çalışmada travma sonrası stres bozukluğu belirtileri değişkenini ölçmek amacıyla Mental Bozuklukların Tanısal ve Sayımsal El Kitabı, Beşinci Baskı için Travma Sonrası Stres Bozukluğu Kontrol Listesi, travma sonrası büyüme değişkenini ölçmek amacıyla Travma Sonrası Büyüme Envanteri, psikolojik sağlamlık değişkenini ölçmek amacıyla Kısa Psikolojik Sağlamlık Ölçeği, sosyal bağlılık değişkenini ölçmek amacıyla Sosyal Bağlılık Ölçeği, algılanan elde edilebilir destek değişkenini ölçmek amacıyla Algılanan Elde Edilebilir Destek Ölçeği ve psikolojik esnekliğe sahip olmama değişkenini ölçmek amacıyla Kabul ve Eylem Formu-2 kullanılmıştır. Bu çalışmada incelenen değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon katsayısı analizi; belirtilen değişkenlerin LGBT+ ve heteroseksüel bireyler için farklılaşma durumu ise bağımsız gruplarda t-testi analizi ile hesaplanmıştır. Araştırmada gerçekleştirilen analizler sonucunda hem tüm katılımcılar hem de LGBT+ ve heteroseksüel çalışma grupları için ayrı ayrı incelendiğinde; travma sonrası büyüme değişkeninin ilişkili olabileceği düşünülen değişkenlerden sadece algılanan elde edilebilir destek değişkeni ile anlamlı bir ilişki gösterdiği ortaya çıkmıştır. Araştırmada travma sonrası büyüme dışında ele alınan değişkenlerin ise birbirleri ile de çeşitli anlamlı ilişkiler ortaya koyduğu görülmüştür. Araştırmada ele alınan değişkenlerin LGBT+ ve heteroseksüel bireylerden oluşan çalışma grupları için farklılaşma durumu incelendiğinde ise; travma sonrası büyüme dışındaki bütün değişkenlerin LGBT+ ve heteroseksüel çalışma grupları açısından anlamlı şekilde farklılaştığı görülmektedir. Psikolojik sağlamlık, sosyal bağlılık ve algılanan elde edilebilir destek değişkenleri bakımından heteroseksüel bireylerin, travma sonrası stres bozukluğu belirtileri ve psikolojik esnekliğe sahip olmama değişkenleri bakımından ise LGBT+ bireylerin anlamlı şekilde daha yüksek puanlar bildirdiği ortaya çıkmıştır. Elde edilen bu bulgular alanyazın ışığında tartışılmıştır. Anahtar Kelimeler: travma sonrası büyüme, LGBT+, heteroseksüel, algılanan elde edilebilir destek