Libya odaklı Orta Akdeniz deniz yetki alanları ihtilaflarının çözümünün incelenmesi

Bu çalışma, deniz alanlarının sınırlandırılması hukukunun gelişimini, Truman Deklerasyonu ile başlayan süreçten başlayarak, I. BMDHK çalışmaları, 1958 KSS, 1982 BMDHS kapsamında sözleşmeler hukuku ve uluslararası yargı kararlarının katkıları ile anlatan kronolojik bir çalışmadır. Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölgenin sınırlandırılmasını esas alan çalışma, sınırlandırma konusundaki bütün gelişmeleri yargı kararlarının incelemesi dahil geniş kapsamlı olarak ele almaktadır. Ayrıca, Doğu Akdeniz'in tarihsel, stratejik ve ekonomik değeri ile Kıbrıs'ın önemine istinaden deniz yetki alanlarının paylaşımında Türkiye ve ilgili kıyıdaş devletlerin takındıkları tutuma ilişkin tespitler yapılmıştır. Doğu Akdeniz'e kıyıdaş ülkeler ikili ya da çok taraflı antlaşmalar yoluyla Kıta Sahanlığı ve Münhasır Ekonomik Bölge (MEB) sınırlandırması yapmaktadır. Bu durum dikkate alınarak Türkiye'nin muhtemel Kıta Sahanlığı ve MEB sınırlarına ilişkin tezlerini bir an önce ortaya koyması büyük bir önem taşımaktadır. Libya'nın 27 Mayıs 2009 tarihinde Münhasır Ekonomik Bölge ilan etmesinin ve uluslararası anlaşmalara açık olduğunu beyan etmesinin Türkiye için bir fırsat olarak değerlendirilmesinin önemli olduğu görülmektedir. Çalışma kapsamında, Akdeniz'deki Münhasır Ekonomik Bölgeler üzerinde yapılan tartışmalara değinilmekte ve ardından Türkiye ile Libya arasında olası bir anlaşmanın yapılıp yapılamayacağını incelenmektedir. Türkiye ile Libya arasında yapılacak bir sınırlandırma anlaşması hem Türkiye'nin hem de Libya'nın lehine olacaktır. İncelenen davalarda hakkaniyet ilkelerinin sınırlandırma hukukundaki yeri ve bu ilkelerin somut uygulamaları belirlenmiş, sınırlandırmada ilgili şartların neler olabileceği tespit edilmiştir. Uluslararası hukukun sınırlandırma hukukunda gösterdiği gelişimin sunduğu ilke ve kurallar ışığında Türkiye'nin denizden komşu ülkeleriyle Akdeniz'de hakkaniyet ilkelerine göre ileri sürebileceği sınırlandırma hatları belirlenmeye çalışılmaktadır. Günümüze kadar, deniz alanlarının sınırlandırılması uyuşmazlıklarına ilişkin (MEB ve Kıta Sahanlığı) 18 adet uluslararası yargı kararı verilmiştir. Bu kararlar, genel sınırlandırma ilkelerini açıklayan özel ilke ve metotlar oluşturmaktadır. Bunun yanında, ilgili alanlardan Doğu Akdeniz'e benzer olanlar Türkiye'nin tezlerine ve Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanlarının sınırlandırılmasına ilişkin hususları da içerecek şekilde incelenmiştir. Bu kapsamda, Kıta Sahanlığı ve MEB sınırlandırmasına ilişkin uluslararası hukuk kuralları ve yargı kararları ile bölgeye ait tüm özel durumlar dikkate alınarak ve Türkiye'nin tezlerine ve hakkaniyete uygun olarak sınırlandırmanın nasıl yapılabileceği üzerinde çalışılmıştır.