Liman alanlarında yeniden işlevlendirilen yapılar üzerinden İstanbul salıpazarı ve barselona port vell bölgesi'nin incelenmesi

Limanlar antik dönemlerden itibaren, güvenli su alanlarına kurularak kentlerin ticaret ve ekonomi merkezi olmuştur. Deniz teknolojisinde yaşanan gelişmelerle limanların hinterlandları büyümüş ve buna bağlı olarak yapılan ticaretin miktarı da artmıştır. 20. yüzyıldan itibaren teknolojik, coğrafik ve sosyo-ekonomik bazı nedenlerden dolayı liman alanları yetersiz kalmaya ve işlevlerini yitirmeye başlamıştır. Liman fonksiyonları kentin dışında yeni yapılan liman alanlarına taşınmış, kentin merkezinde kalan işlevini kaybetmiş eski liman alanları da 20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren yeni işlevlerle kullanılmaya başlamıştır. Bu tez çalışmasında liman alanlarında yaşanan dönüşüm süreci, kentsel ölçekte ve bina ölçeğinde incelenmiştir. Öncelikle çalışmanın amacı ve kullanılan yöntemler açıklanmıştır. Limanlar ve liman türleri ile ilgili temel bilgiler verildikten sonra, limanların ortaya çıkışından dönüşümlerine kadar olan tarihsel süreç anlatılmıştır. Liman alanlarının ve bu alanlardaki liman yapılarının yeniden işlevlendirilerek dönüştürülmesi kararı verildikten sonra nasıl bir yol izlenmesi gerektiği, yeni işlev seçimi yöntemi ve dönüşüm sırasında uygulanacak müdahaleler ele alınmıştır. Liman alanlarında yeniden işlevlendirilen yapılara örnek olarak, Salıpazarı bölgesi liman alanında yer alan Dört Numaralı Transit Ambarı ve Beş Numaralı Antrepo ile Barselona Port Vell bölgesi liman alanında yer alan Almacenes Generales de Comercio Antrepo binaları seçilerek, detaylı olarak incelenmiştir. Seçilen liman alanlarının öncelikle tarihsel gelişimi ve dönüşüm süreci anlatılmıştır. Yapılan değişiklikler, kentsel ölçekte ve bina ölçeğinde olmak üzere ikiye ayrılarak seçilen tüm örnekler için aynı başlıklar altında incelenmiştir. Alan ölçeğinde, geçmişten bugüne yaşanan mekânsal değişim bölge haritalarıyla anlatılmıştır. Açık alan düzenlemeleri ve alana giriş, konuları yerinde yapılan gözlemlerle aktarılmıştır. Bina ölçeğindeki fiziksel ve mekânsal dönüşümler; ekleme/boşaltma, strüktür, cephe, giriş, sergi alanı, kafe/restoran, müze mağazası, kütüphane, yönetim birimleri, ıslak hacimler, teknik birimler, depo/arşiv olmak üzere on iki başlıkla incelenmiştir. Sonuç bölümünde; incelenen örneklerin dönüşümleri ile ilgili yapılan tespitler hazırlanan on beş çizelge yardımıyla karşılaştırılmıştır. Bu karşılaştırma ile liman alanlarında uygulanmış dönüşüm yöntemlerinin, yeni dönüşümler için bir model olması amaçlanmıştır.