Linyit kökenli karbon birikimine sahip toprakların humik ve fulvik asit miktarlarının belirlenmesi

Bu çalışmada, linyit birikiminin gerçekleştiği Manisa'nın Soma ilçesindeki bazı tarım topraklarının karbon (C) miktarlarındaki değişimler göz önüne alınarak toprakların humik ve fulvik asit kapsamlarındaki değişim ve tarımsal faaliyetler açısından bu durumun önemi ortaya konulmuştur. Araştırma toprakları Soma'nın içinden geçen Bakırçay'ın 8 km'lik hattının hemen yakınlarındaki topraklardır. Araştırmada kullanılan tarım topraklarındaki linyit birikimi linyit parçacıkları ile yüklü Bakırçay taşkınlarına maruz kalma veya Bakırçayı'ndan gerçekleştirilen tarımsal sulamalarla gerçekleşmektedir. 18 örnekleme noktasından 3 tekerrürlü olarak alınan toprak örneklerinin kum, kil ve silt miktarları sırasıyla %27-50, %22-45 ve %23-36 arasında değişmektedir. Ayrıca toprakların tekstür sınıflarının killi, tınlı, kumlu killi tın ve killi tın olarak farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Linyit birikimi olmayan toprakların C kapsamlarının %4.50-4.87, linyit birikimi olan toprakların ise %5.64-26.45 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Linyit birikiminin toprakların hem humik hem de fulvik asit kapsamlarında istatistiksel anlamda (P<0.0001) önemli değişikliğe neden olduğu belirlenmiştir. Linyit birikimi olmayan topraklarda humik asit miktarı %0.36-0.72 linyit birikimi olan topraklarda ise %2.71-9.88 arasında değişim gösterdiği ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte linyit birikimi olmayan topraklarda fulvik asit belirlenememiş ancak linyit birikimi olan topraklarda %0.22-1.02 arasında olduğu belirlenmiştir. Yapılan korelasyon analizleri sonucu linyit birikimi olan topraklarda toprağın C, kum, kil içerikleri ve EC değerleri ile humik asit kapsamları arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu belirlenmiştir. Fulvik asit kapsamı bakımından linyit birikimi olan topraklarda toprağın kum ve kil içerikleri ile anlamlı bir ilişki kurulmuştur. Yapılan bu çalışmada elde edilen bulgulara göre humik ve fulvik asit değerlerinin bölge topraklarındaki verimliliği olumlu yönde etkileyebileceği sonucuna varılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Fulvik asit, Humik asit, Karbon, Linyit, Toprak tekstürü