Linyit kömürünün alt ısı değerinin yapay sinir ağları kullanılarak belirlenmesi

Ocaklardan çıkarılan kömürün alt ısıl, nem, uçucu madde, kül ve kükürt değerleri laboratuvarlarda analiz yapılarak bulunmaktadır. Bunlardan ısıl ve kükürt değerleri aletli analiz teknikleri ile belirlenmektedir. Bu ise hem zaman hem de maliyet açısından işletmeleri olumsuz yönde etkilemektedir. Hâlbuki özellikle ısıl değeri, kül ve nem değerleri kullanılarak daha basit yöntemlerle belirlenebilir. Bu çalışmada, Türkiye Kömür İşletmeleri Kurumu bünyesinde faaliyet gösteren Garp Enterprise Management Müessesesi Müdürlüğü yeraltı, açık ocak sahalarından üretilmiş tüvenan kömürlerin ve Çelikler Seyitömer Linyit İşletmeleri maden sahalarında sondaj çalışmalarıyla elde edilmiş tüvenan kömürlerin yapılan laboratuvar analizleri yapay sinir ağları geri yayılım algoritması ile incelenmiştir. Kömürün nem, uçucu madde, kül ve kükürt değerlerinin, orijinal alt ısı değerini tahmin etmekte kullanılabileceği ve bu yolla zaman ve maliyet düşürülebilir düşüncesinden hareket ederek, C# yazılım dilinde bir YSA uygulaması gerçekleştirildi. Uygulama ile tahmin edilen orijinal alt ısı değerlerinin ve gerçek laboratuvarda elde edilmiş orijinal alt ısı değerlerinin karşılaştırması yapıldı. Gerçekleştirilen YSA Modelinin bulduğu kömürün orijinal alt ısı değeri ile laboratuvarda analizi yapılan kömürün orijinal alt ısı değeri karşılaştırıldığında 0,972 düzeyinde korelasyon ve istatistiksel olarak değerler arasında anlamlı bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0.001). Buna göre, geliştirmiş olduğumuz yapay sinir ağları modelinin laboratuvar analizlerine gerek olmadan kömür alt ısı değerinin bulunmasında kullanılabilir olduğu ortaya konulmuştur.