Lisansüstü öğrenciler için veri okuryazarlığı becerileri ölçeğinin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması

Günümüz dijital dünyasında her gün kullanıcılar ve sistemler tarafından yüksek miktarda veri üretilmektedir. Üretilen bu verilerin okunması, anlaşılması, işlenmesi, analiz edilmesi ve kullanımı için veri okuryazarlığı gerekmektedir. Veri okuryazarlığı, bilgiye dayalı kararlar alabilmek, bilgi eksikliği ve manipülasyonunu tanımak, veri güvenilirliğini değerlendirmek gibi kritik becerileri kapsamaktadır. Veri okuryazarlığı günümüz bilgi toplumunda yaşayan bireyler için önemli bir beceri haline gelmiştir. Bu çalışmanın amacı, Oguguo, Nannim, Okeke, Ezechukwu, Christopher ve Ugorji (2020) tarafından lisansüstü öğrencilerin veri okuryazarlığı becerilerini ölçmek için geliştirdikleri "Veri Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği"ni Türkçeye uyarlamaktır. Bu çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Veri toplama aracı olarak Oguguo ve diğerleri (2020) tarafından geliştirilen "Veri Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği" kullanılmıştır. Veri Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği 22 ifadeden oluşmakta ve veri toplanması ve hazırlanması, hipotezler ve problem açıklama, veri analizi ve görselleştirme/raporlama ve yorumlama olmak üzere dört alt boyuta sahiptir. İlk olarak ölçek İngilizceden Türkçeye çevirmek için dilsel eşdeğerlik çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Dilsel eşdeğerlik sağlandıktan sonra veriler toplanmış ve geçerlik ve güvenirlik analizleri gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, devlet üniversitelerinde yüksek lisans veya doktora öğrenimi gören 251 lisansüstü öğrencisidir. Verilerin analizinde SPSS 21.0 ve AMOS 22.0 istatistik yazılımlarından yararlanılmıştır. Ölçeğin geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kapsamında açıklayıcı faktör analizi, doğrulayıcı faktör analizi, madde toplam korelasyonu, Cronbach Alpha güvenirlik katsayısından yararlanılmıştır. Analizler sonucunda Türkçe'ye uyarlanan Veri Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği'nin 17 madde ve üç alt boyut ile geçerli ve güvenilir bir araç olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda, lisansüstü öğrencilerin veri okuryazarlığı becerilerinin genel olarak orta düzeyde olduğu ancak veri analizi üzerine olan becerilerin ise düşük olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda toplum geneli kapsamında, eğitimcilere, kurumlara ve öğrencilere önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Veri, Veri okuryazarlığı, Veri okuryazarlığı becerileri, Veri Analizi.