Lise Öğrencilerinde Yeme Davranışı, Beden Algısı ve Yeme Bozukluğu Durumunun Saptanması

ÖZ: Bu araştırma Ankara/Çankaya bölgesinde yaşayan 15-19 yaş grubu lise öğrencilerinde yeme davranışı, beden algısı ve yeme bozukluğu durumunun araştırılması amacıyla 160 öğrenci ile yürütülmüştür. Öğrencilere yeme davranışlarını belirlemek için yeme tutum testi (EAT-26), beden algılarını belirlemek için Beden Algısı Ölçeği (BAÖ), yeme bozukluğu durumlarının saptanması için Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği (EDE-Q) kullanılmıştır. Ayrıca; öğrencilerin antropometrik araştırmacı tarafından ölçülüp , besin tüketim sıklıkları ve genel bilgileride yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. BKİ persentil değerlerine göre; lise öğrencilerinin %20.6’sının çok zayıf ,%6.25’inin zayıf, %45.6’sının normal aralıkta, %14.3’ünün hafif şişman, %13.1’inin obez sınıflandırılmasında olduğu görülmektedir. Kız öğrencilerin %53.4’ü, erkek öğrencilerin ise %70.8’inin bozulmuş yeme tutumu vardır. BAÖ puanlarının sonuçlarına göre erkek öğrencilerin %1.38’i bozulmuş beden algısına sahip iken kız öğrencilerin %28.4’ü bozulmuş beden algısına sahiptir. BKİ grupları ile beden algısı durumları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmuştur (p<0.05). Çok zayıf BKİ grubundaki öğrencilerin %71.4’ü bozulmuş beden algısana sahipken, obez öğrencilerin tümü normal beden algısına sahip olarak saptanmıştır. Normal yeme tutumuna sahip öğrenciler, bozulmuş yeme tutumuna sahip öğrencilere göre daha fazla normal beden algısına sahip olarak bulunmuştur (p<0.05). EDE-Q; tüm alt ölçekleri (kısıtlama, yeme endişesi, beden şekli endişesi, vücut ağırlığı endişesi) ve toplam skor puanlarında erkekler, kız öğrencilere göre daha düşük puanlar almıştır (p<0.05). Öğrencilerin %86.2’sinde yeme bozukluğu klinik önem düzeyinde değil iken %13.8’inde klinik önem düzeyindedir. Bel çevresi ve beden algısı değeri arasında ters taraflı orta derecede bir ilişki bulunmuştur (r=-0.478, p<0.05). Bel çevresi ile EDE-Q toplam skoru arasında da zıt taraflı düşük ölçüde anlamlı bir ilişkiye ulaşılmıştır (r=-0.170, p<0.05). EAT-26 ile EDE-Q değerleri arasında ise aynı yönlü yüksek derecede bir ilişki bulunmuştur (r=0.600, p<0.05). Bel çevresi ile BKİ ortalama değerleri arasında yüksek derecede pozitif yönlü bir ilişki saptanmıştır (r=0.801, p<0.05). BKİ ile beden algısı değerleri arasında ise orta derecede ters yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=-0.481, p<0.05). Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, erkek öğrencilere kıyasla kız öğrencilerde klinik önem düzeyinde yeme bozukluğu riski ve olumsuz beden algısı görülme durumu daha yüksek gözlemlenmiştir. Ayrıca lise öğrencilerinde BKİ ve bel çevresindeki artış, beden algı düzeyini düşürmektedir. Adölesan dönemde beden algısı, yeme davranışı ve yeme bozukluğu durumuyla ilişkili olabilecek diğer faktörlerin daha kapsamlı araştırılması faydalı olacaktır.