Lise öğrencilerinin su okuryazarlığı düzeylerinin belirlenmesi: Samsun ili örneği

Yapılan araştırmanın amacı, lise öğrencilerinin su okuryazarlığı düzeyinin ve su okuryazarlığına yönelik görüşlerinin neler olduğunun belirlenmesi ve buna etki eden faktörlerin incelenmesidir. Bu amaçla yapılan araştırma var olan durumu belirlemeye yönelik betimsel araştırma özelliği taşımaktadır. Araştırma, ölçek ve yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak tarama modeliyle gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda araştırmanın örneklemini Samsun ilinde bulunan MEB'e bağlı beş Anadolu lisesinde 2021-2022 bahar döneminde öğrenim gören 1000 lise öğrencisi oluşturmaktadır. Yapılan analizler doğrultusunda veri dağılımını ya da yapısını bozanlar değerlendirmenin dışında tutularak 954 öğrenci değerlendirmeye alınmıştır. Araştırmada gönüllülük esasına bağlı kalınarak yüz yüze uygulama yapılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sözcü ve Türker (2020) tarafından geliştirilen su okuryazarlığı ölçeği ve araştırmacı tarafından hazırlanan 16 açık uçlu sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Ölçekten elde edilen bulgular SPSS programı yardımıyla t-testi ve ANOVA testleri kullanılarak analiz edilmiş, görüşme formundan elde edilen veriler ise betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada uygulanan ölçekten elde edilen bulgulara göre öğrencilerin okuryazarlık düzeyleri cinsiyet, sınıf düzeyi, not ortalaması, aile gelir durumu, su ile ilgili resmi ya da özel kurum ismi bilip bilmemeleri gibi değişkenler açısından farklılık gösterirken yaşamını geçirdiği yerleşim birimine göre farklılık göstermemektedir. Yarı yapılandırılmış görüşme formundan elde edilen bulgulara göre ise lise öğrencilerinin suyun öneminin farkında olduğunu ve su kaynaklarını korumak için insanların bilinçlendirilmesi gerektiğini ve aynı zamanda küçük yaşlardan itibaren eğitim verilmesi yönünde görüş bildirmişlerdir. Ayrıca bazı öğrenciler su tüketiminde bilinçli olduğunu bazıları ise olmadığını bunların yanı sıra su bilincini arttırmak için reklam kampanya kamu spotu konferans gibi faaliyetlerin yapılması gerektiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak lise öğrencilerinin su okuryazarlık düzeylerinin olumlu sonuç bildirdiği görülmüştür. Nitekim elde edilen bu sonuçların gelecekte su okuryazarlığı konusunda yapılacak olan çalışmalarda ve planlanacak eğitim programlarında perspektif kazandıracak olması sebebiyle önemli olacağı düşünülmektedir.