Liselere Geçiş Sistemi (LGS) sorularının fen bilimleri dersi öğretim programı kazanımları ve yenilenmiş Bloom taksonomisi açısından incelenmesi

Bu araştırma, Liselere Geçiş Sistemi (LGS) Fen Bilimleri Testi "Madde ve Doğası" ile "Fiziksel Olaylar" konu alanı sorularının Fen Bilimleri Dersi Öğretim Programı (FBDÖP) kazanımlarıyla uyum düzeyinin belirlenmesi ve sınav sorularının Yenilenmiş Bloom Taksonomisine (YBT) göre analizini ortaya koyacak betimsel bir çalışmadır. Araştırmada doküman analizi kullanılmış, 2018 yılı FBDÖP ve 2018 - 2022 yılları arasında gerçekleştirilen LGS sınavları incelenmiştir. Veri toplama aracı olarak, konu alanının, sınav yılının, hedef soruların, ilgili kazanımın ve YBT Matrisinin yer aldığı ve araştırmacı tarafından geliştirilen "LGS soruları – Kazanımlar – YBT Matrisi" üç farklı alan uzmanına ulaştırılmış ( Dicle Üniversitesi akademisyenleri) ve bağımsız değerlendirmelerini matrise işaretlemeleri istenmiştir. Kazanımlar listesi ve YBT matrisi kullanılarak betimsel analiz yoluyla bulgulara ulaşılmıştır. Analizler sonucunda, 2018–2022 yılları merkezi sınavlarda (LGS) "Madde ve Doğası" ve "Fiziksel Olaylar" konu alanından 50 soru sorulduğu, "Türkiye'de Kimya Endüstrisi" ve alt kazanımlarına yönelik hiçbir soru sorulmadığı ve "Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi" kazanımlarıyla ilgili olarak çok az sayıda soru yer aldığı belirlenmiştir. YBT Bilişsel süreçlerle ilgili olarak, soruların %60'ının alt düzey alan basamağında %40'ının da üst düzey bilişsel alan basamaklarında toplandığı gözlenmiştir. Bilgi Birikimi Boyutuna bakıldığında, araştırma bulguları incelenen LGS sorularının %26 Olgusal Bilgi basamağında, %44 Kavramsal bilgi basamağında ve %28 İşlemsel bilgi basamağında bilgi gerektirmektedir. Ayrıca, sorular arasında üst bilişsel düzeyde bilgi gerektiren soru sayısı yalnızca 1'dir. (%2). LGS sorularının YBT Matrisine uygulanmasına ilişkin bulgular incelendiğinde, en fazla Anlama – Olgusal Bilgi [10 soru, %20] ve Uygulama – Kavramsal Bilgi [10 soru, %20] hücrelerinde öne çıkmaktadır. Yine, matris bulgularında, üst bilişsel bilgi basamağının diğer biliş düzeyleriyle ilişkisi üzerine soru sorulmadığı bulunmuştur. Sınav ölçme kriterleri ve eğitimcilerin YBT kullanımına ilişkin ve olağanüstü hal pedagolojisi üzerine çeşitli öneriler sunulmuştur.