Lomber disk cerrahisi geçiren hastalarda erektor spina plan (ESP) bloğunun stres yanıtı, analjezik tüketimi ve hasta memnuniyeti üzerine etkileri

Giriş – Amaç: Bu çalışmada bel fıtığı ameliyatı planlanan ASA I-II hastalarda bilateral erektör spina düzlem bloğunun (ESPB) postoperatif analjezi ihtiyacını ne kadar etkilediğini, hasta ve cerrah memnuniyetini, ameliyat sonrası stres yanıtı ve kan değerlerini ne kadar etkilediğini görmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, Şanlıurfa Harran Üniversitesi Hastanesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu'nun 10.07.2023 tarih ve HRÜ/23.12.17 karar numaralı onayı ile Helsinki Bildirgesi'ne uygun şekilde yapıldı. Hastaların kendisinden yazılı ve sözlü izin alındı. Elektif şartlarda ve genel anestezi altında lomber disk herni (LDH) cerrahisi nedeniyle opere olacak 18-65 yaş grubu 60 hastada prospektif, randomize ve tek kör olarak planlandı. 30 hastaya preoperatif ESPB yapıldı 30 hastaya herhangi bir blok uygulanmadı. Preoperatif dönemde ve postoperatif 6. ve 24. saatlerde hastalardan 3 cc kan hemogram tüpüne alındı. İntroperatif ve postoperatif hemodinamik parametreleri (noninvaziv sistolik-diastolik ve ortalama arter basıncı, kalp atım hızı, oksijen satürasyonu) kaydedildi. Postoperatif hasta kontrollü analjezi (HKA) cihazı her hastaya verildi. HKA cihazından hastanın ne kadar bolus girişiminde bulunduğu, ne kadar başarılı bolus olduğu, ne kadar tramadol aldığı belirlendi. İlk bolus zamanı kaydedildi. Postoperatif yan etkiler kaydedildi. Hasta ve cerrah memnuniyet skorları kaydedildi. Bulgular: Çalışmaya dâhil edilen 60 olgunun tüm verileri analiz edildi. Çalışmada her iki grup arasında demografik veriler açısından belirgin fark olmamakla beraber Grup E'de (ESPB yapılan) yaş, BMI (Body Mass Index) ve cerrahi süresi istatistiksel olarak daha düşük olarak bulundu. Her iki grup arasında ek hastalık açısından belirgin bir fark gözlenmedi. İki grup arasında intraoperatif ve postoperatif kalp hızı (KH) ve ortalama arteriyel basınç (OAB) arasında anlamlı bir fark bulunmadı. Grup E'de Grup K'ya (ESPB yapılmayan) göre özellikle postoperatif 6. saatte NLO'nun (nötrofil/lenfosit oranı) anlamlı olarak daha az yükseldiği görüldü. Grup içi karşılaştırmada ise her iki grupta da preoperatif NLO'ya göre postoperatif 6. ve 24. saat NLO değerlerinin daha yüksek olduğu gözlemlendi. Her iki grupta PLO (platelet/lenfosit oranı) değerleri arasında anlamlı bir fark görülmedi. Grup içi karşılaştırmada Grup E'de preoperatif PLO değerine göre postoperatif 6. ve 24. saat PLO değerlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmedi. Grup K'da ise preoperatif PLO değerine göre postoperatif özellikle 6. saatte olmak üzere ve 24. saat PLO değerlerinin istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde yüksek olduğu görüldü. Grup E'de 6. saatte PLO değeri düşüp 24. saatte hafif artarken, Grup K'da 6. saatte PLO'nun belirgin artıp 24. saatte düştüğü görüldü. Çalışmada postoperatif 0., 2., 8. ve 24. saatte bakılan VAS (Vizüel Analog Skala) skorları Grup E'de istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde daha düşük olarak bulundu. Hasta bolus girişim sayısı, HKA cihazının hastaya vermiş olduğu bolus sayısı ve bolus contramal miktarının Grup E'de istatitiksel olarak anlamlı bir şekilde daha az olduğu görüldü. İlk bolus süresi Grup E'de istatitiksel olarak anlamlı bir şekilde daha uzun bulundu. Yan etki değerlendirmesinde gruplar arasında anlamlı fark görülmedi. Çalışmamızda hastaların memnuniyet skoru Grup E'de Grup K'ya göre daha yüksek bulundu. Sonuç: Çalışmamız, ESPB'nin LDH cerrahisi geçiren hastalarda ameliyat sonrası ağrıyı azalttığını, VAS skorlarını düşürdüğünü ve postoperatif ilk opioid alım süresini uzattığını, kullanılan opioid miktarını azalttığını gösterdi. Ayrıca hasta memnuniyetini arttırdığını, daha düşük NLO- PLO yükselmesi aracılığıyla ifade edilen stres cevabı azalttığını gösterdi. ESPB'nin LDH cerrahilerinde multimodal analjezinin bir parçası olarak kullanılması gerektiğini düşünüyoruz. Anahtar kelimeler: Analjezi, LDH, NLO-PLO, ESPB, HKA