Karkamis in the first millennium B.C.: Sculpture and propaganda

ÖZET M.Ö. BİRİNCİ BİNYILDA KARKAMIS: HEYKELVE PROPAGANDA Günaydın, Kadriye Master, Arkeoloji ve Sanat Tarihi Bölümü Tez Yöneticisi: Doç. Dr. İlknur Özgen Mayıs 2004 Bu tez, Karkamis'ın mimari taş kabartmacıhğı ve anıtsal heykellerden oluşan sanatının şehrin yöneticileri tarafından propaganda amacıyla nasıl kullanıldığını irdelemektedir. Karkamis ve diğer "Suriye-Hitit" şehir devletlerinin Demir Çağ'daki jeopolitik konumu ve etnik yapısı, Karkamis'ın anıtsal sanatına yüklenen özel anlamı ortaya çıkartması açısından büyük önem taşır. Şehrin gerek mimari kalıntılarının, gerekse kabartma ve heykel dekorasyonuna ait buluntularının gözden geçirilmesi ve tanımı düşünce ve yorumlarımız için temel oluşturmaktadır. Özel sembolik ve fonksiyonel anlamlar taşıyan anıtsal kapı aslanları, yazıtla kaplı kapı pervazları ve kapı girişlerine yerleştirilen diğer taş kabartmalar bize bu anıtsal kapıların kentin kendisi ve ideolojilerini yansıtması açısından onun yöneticileri için önemini göstermektedir. Karkamis'ın anıtsal yazıtlarının incelenmesi bize metinlerin içeriği ve büyük taş bloklar üzerindeki kabartmaların temaları arasındaki uyumu ve.bağlantıyı göstermektedir. Anıtlar üzerine kaydedilen kraliyet unvanları ve atalara tapmatöreniyle ilişkilendirilen bir grup rölyef ve heykel, bir kimlik arayışı içinde olan devletlerini ve kendilerini tarihi bir miras ile ilişkilendirmek isteyen hanedan ve krallarca kullanmıştır. Demir Çağ'daki Karkamis şehri üzerine olan bu çalışmamız bize sosyo- politik faktörlerin anıtsal sanatın temel karakterlerini nasıl oluşturduğunu ve ona nasıl özel bir anlam ve işlev yüklediğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Karagmış Suriye Hitit, Geç Hitit, şehir devletleri, mimari, sanat, heykel, taş rölyef, kabartma, propaganda. vı