Maarif Salnameleri perspektifinden Osmanlı Devleti'nin son döneminde Beyrut vilayetinde eğitim (1898-1903)

Bu çalışma, Osmanlı Devleti'nin son döneminde Beyrut Vilayetinde 1898-1903 yılları arasındaki Müslüman ve Gayrimüslimlerin eğitim faaliyetlerini, Maarif Salnameleri ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında rüşdiye, idadi, askeri okullar, medreseler, matbaalar ve gazeteler ile birlikte kız ve erkek öğrencilere yönelik eğitim kurumları, bu kurumların öğretmen ve öğrenci kadroları, ders programları, yıllara göre değişimleri analiz edilmiştir. Tezde kullanılan yöntem; salnamelerden elde edilen nicel ve nitel verilerin sistematik biçimde tasnif edilerek grafik ve tablolar yardımıyla değerlendirilmesidir. Bulgular, Beyrut'un çok dinli ve çok kültürlü yapısının eğitim kurumlarına da yansıdığını; Osmanlı modernleşmesinin taşrada nasıl karşılık bulduğunu ortaya koymaktadır. Müslüman okullarla ecnebi ve gayrimüslim okullar arasındaki rekabetin, devletin eğitim politikalarını şekillendirmede etkili olduğu görülmektedir. Bu yönüyle tez, hem Osmanlı eğitim tarihine katkı sağlamakta hem de Beyrut'un sosyo-kültürel dokusunun eğitim kurumları üzerinden yeniden okunmasına imkan tanımaktadır.